غزل شمارهٔ ۷۶۷
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف احساسات و فلسفه زندگی می‌پردازد. شاعر به آرامش واقعی اشاره می‌کند که در دنیای پر از ترس و استرس وجود ندارد. او از بی‌ثباتی دنیا و ناپایدار بودن حیات می‌گوید و به حسرت‌های انسانی اشاره می‌کند. در ادامه، شاعر به سرنوشت آدم و خروج او از بهشت می‌پردازد و بر عشق و شادی زندگی تأکید می‌کند. در نهایت، به غم و سختی‌های زندگی اشاره کرده و می‌گوید که در دل انسان‌ها، بی‌غم بودن ممکن نیست و باید با این واقعیت مواجه شوند. از نگاه او، زندگی مملو از تضادها و چالش‌هاست، اما زیبایی‌هایی هم در آن نهفته است.
جای آرام به وحشتکدهٔ عالم نیستذره‌ای نیست‌که سرگرم هوای رم نیست
هوش مصنوعی: هیچ نقطهای در این جهان آرامش ندارد، چون هر ذرهای مشغول خواستهها و آرزوهای خود است و نمیتواند از این دغدغهها رهایی یابد.
گره باد بود دولت هستی چو حبابتا سلیمان نفسی عرصه دهد خاتم نیست
هوش مصنوعی: دولت و زندگی انسان مانند حبابی است که به راحتی در اثر بادی از هم میپاشد، و فقط وقتی که سلیمان، صاحب قدرت و حکمت، فرصتی به کسی بدهد، آن فرد میتواند در زندگیاش به موفقیت و برکت برسد. در غیر این صورت، هیچ چیز پایدار و دائمی نیست.
چمن ازغنچه به‌هر شاخ سرشکش‌گره استمژهٔ اهل طرب هم به جهان بی‌نم نیست
هوش مصنوعی: چمن، به واسطهٔ غنچهها، در هر شاخهٔ خود میدرخشد و شگفتیهایش را به نمایش میگذارد. همچنین، اشکهای شادی و شوق اهل طرب در این دنیا، بیمعنا و بیاثر نیستند.
هیچ دانا نزند تیشه به پای آرماز بهشت آنکه برون آمده‌است آدم نیست
هوش مصنوعی: هیچ دانشمندی به کسی که از بهشت بیرون آمده، آسیبی نمیزند، چون آدمی نیست که چنین کاری کند.
گو بیا برق فرو ریز به‌کشت دو جهانعکس اگر محوشد آیینهٔ ما را غم نیست
هوش مصنوعی: بیا و نور خود را بر زمین بریز، اگر دو جهان نیز در این نور ناپدید شوند، ما نگران آینهٔ خود نخواهیم بود.
رشته‌واری نفس سوخته افروخته‌ایمشمع در خلوت بیداری دل محرم نیست
هوش مصنوعی: ما با دل سوخته و احساسی عمیق، شعلهای از عشق و امید به پا کردهایم؛ اما این راز و احساسات در دل هیچکس جز خودمان نیست.
گر جهان ناز بر اسباب فزونی داردبهر سامان‌کمی ذرهٔ ما هم‌کم نیست
هوش مصنوعی: اگر جهان به خاطر داشتن امکانات و نعمتها بر ما ناز کند، باید دانست که حتی کمبود ما نیز از نظر ارزش و اهمیت کمتر نیست.
اینقدر وهم ز آغوش نگه می‌بالددیده هرگه مژه آورد به هم عالم نیست
هوش مصنوعی: چشمها به قدری در خیال و وهم غرق هستند که هر بار پلک میزنند، گویی در آغوش محبوب غرق میشوند و دنیا را فراموش میکنند.
چشم بر موج خطت دوختن از ساده‌دلی‌سترشته‌های رگ‌گل راگره شبنم نیست
هوش مصنوعی: خیره شدن به خطوط نوشتهات ناشی از سادگی است، چون اگر گلها رشتههای خود را داشته باشند، شبنم بر آنها نمینشیند.
عدم سایه ز خورشید معین‌گردیدگرتوشوخی نکنی هستی ما مبهم‌نیست
هوش مصنوعی: اگر با شوخی و طنز به مسأله نگاه نکنی، وجود ما مثل سایهای از خورشید روشنی بخش، واضح و مشخص نیست.
بیدل از بس به‌گرفتاری دل خوکردیمبی‌غم دام و قفس خاطرما خرم نیست
هوش مصنوعی: بیدل از بس که به مشکلات و دردهای دل عادت کردهایم، دیگر نه در دام و نه در قفس، دلمان شاد و خوشحال نیست.