غزل شمارهٔ ۷۷۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف حالاتی از زندگی و وجود انسانی می‌پردازد. او اشاره می‌کند که در صبحی که دماغش نمی‌کشد، احساس بی‌ثمر بودن و کمبود وجود دارد. همچنین، در مورد پیچیدگی‌های زندگی، دلخوشی‌ها و اندوه‌ها، و تلاطم‌های روحی سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که تلاش برای رها شدن از قید و بندها میسر نیست و نشان می‌دهد که عدم ثبات در دل و عدم شناخت از خود باعث پریشانی است. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که رهایی از این وهم‌ها نیاز به فعل و عمل دارد و در آتش انداختن این رخت وهم، نماد حرکت به سمت روشنایی و آگاهی است.
چو صبحم دماغ می‌آشام نیستنفس می‌کشم فرصت جام نیست
هوش مصنوعی: وقتی که صبح میشود، حالتی از سرخوشی و نشاط ندارم و نمیتوانم از هوای تازه لذت ببرم، زیرا فرصتی برای نوشیدن شراب و شادمانی نیست.
دو دم زندگی مایهٔ جانکنی‌ستحق خود ادا می‌کنم وام نیست
هوش مصنوعی: دو جنبهٔ زندگی ممکن است انسان را به سختی بیندازد. من باید حقوق خود را ادا کنم و در این زمینه بر کسی بدهکار نیستم.
تبسم به حالم نظرکردن استدر آن پسته جز مغز بادام نیست
هوش مصنوعی: تبسم به حال من به مانند نگاهی است که به یک پسته میاندازند، در حالی که درون آن تنها مغز بادام وجود دارد.
به هرجا برد شوق می‌رفته باشنفس قاصدانیم پیغام نیست
هوش مصنوعی: به هر جا که اشتیاق مرا ببرد، باید بروی و نیازی به پیامی از من نیست.
جنون در دل از بی‌دماغی فسردهواهاست در خانه و بام نیست
هوش مصنوعی: جنون و دیوانگی در دل به خاطر بیدردی و بیتوجهی است، چرا که در خانه و بام خبری از آزار و تنش نیست.
غبار جسد عزمها داشته‌ستکر این جامه رفت از بر احرام نیست
هوش مصنوعی: غبار بدن به سمت آسمان رفته است، این لباس دیگر بر دوش ما نیست و احرامی وجود ندارد.
مپرسید از دل‌که ماکیستیمنشان می‌دهد آینه نام نیست
هوش مصنوعی: از دل ما نپرسید که که هستیم، زیرا آینه خود نشان می‌دهد که ما چه کسی هستیم و نام ما را نمیگوید.
دل از ربط فقر و غنا جمع‌دارشب وروز با یکدگررام نیست
هوش مصنوعی: دل را از پیوند بین فقر و ثروت جدا کن، چون روز و شب هیچگاه با هم یکی نمیشوند.
تلاش جهان چشم پوشیدن‌ستسحر نیزتا شام جز شام نیست
هوش مصنوعی: زندگی پر از تلاش و کوشش است و باید بخشی از آن را به ترک خواستهها و آرزوها اختصاص دهیم. شب تنها گذران زمان است و به جز این شب، چیزی بیشتر وجود ندارد.
دو بال است از بیضه تا آشیانکمین پرافشاندن آرام نیست
هوش مصنوعی: دو بال، از مکانی به مکانی دیگر پرواز میکنند و در حین پرواز هرگز آرام نمیگیرند.
چوزنجیرپیوند هم بگسلیدتعلق فغان می‌کند دام نیست
هوش مصنوعی: هنگامی که زنجیر پیوند و وابستگی پاره شود، نتیجهاش فریاد و ناله است و دیگر چیزی برای نگهداشتن نیست.
درآتش فکن بیدل این رخت وهمتو افسرده‌ای کارکس خام نیست
هوش مصنوعی: بیدل، لباس خیالات و افکارت را به آتش بسپار، چرا که تو در این حالت مانند پرندهای خام و ناآمادهای.