غزل شمارهٔ ۱۱۳۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به موضوعاتی چون غرور، آرزوها، شکست در روابط و مهارت در زندگی می‌پردازد. او با استفاده از استعاره‌ها و تصاویر زیبا، نشان می‌دهد که غرور و هوس معمولاً به شکست منجر می‌شوند. شاعر همچنین بر لزوم آگاهی و خودشناسی تأکید دارد و به دشواری‌هایی که انسان‌ها در تأمین آرزوها و روابط دارند اشاره می‌کند. در پایان، بیدل (شاعر) به ضرورت خروج از اندوه و یأس اشاره می‌کند تا به زندگی و تحقق آرزوها ادامه دهد.
جام غرور کدام رنگ توان زدشیشه نداریم بر چه سنگ توان زد
هوش مصنوعی: کدام رنگ میتواند در جام غرور جایی داشته باشد، وقتی که ما هیچ شیشهای برای آن نداریم؟ و بر چه سنگی میتوانیم ضربه بزنیم؟
.از هوسم واخرید عذر ضعیفیآبله‌بوسی به پای لنگ توان زد
هوش مصنوعی: از آرزوها و خواستههای خود دست بردارید. بهانهای چون ضعف و ناتوانی در عشق، نمیتواند بهانهای برای رفتن به دنبال آرزوهایم باشد.
قطره محال است بی گهر دل جمعتسست مگیر آن گره که تنگ توان زد
هوش مصنوعی: قطرهای بدون مروارید نمیتواند وجود داشته باشد. دل خود را محکم نگهدار و از گرهی که محکم میتواند کشیده شود، دوری کن.
نقش نگینخانهٔ هوس اگر این استگل به سر نامها ز ننگ توان زد
هوش مصنوعی: اگر اینطور است که در دنیای هوس، نقش و نگار وجود دارد، پس چقدر آسان است که گل را به سر نامها بزنیم و از ننگ و عار فرار کنیم.
کوس و دهل مایهٔ شعور ندارددنگ نه‌ای چند دنگ دنگ توان زد
هوش مصنوعی: صدای کوس و دهل هیچ درکی ندارد و فقط به چند نواخته شدن بسنده می‌کند.
بس که شکستند عهدهای مروتبر سر یاران پرکلنگ توان زد
هوش مصنوعی: به خاطر بیوفایی و وجود خیانتهای بسیار، دیگر نمیتوان به وفاداری و دوستیهای گذشته اطمینان کرد و این وضعیت باعث شده است که حتی در مواجهه با دوستان، انسان احساس ناامیدی کند.
چشم گشا لیک بر رخ مژه بستنآینه باش آنقدر که زنگ توان زد
هوش مصنوعی: چشمهایت را باز کن، اما به گونهای که فقط به زیباییهای چهره در آینه نگاه کنی. آنقدر به خودت توجه کن که خیالت راحت باشد و هیچ چیز آزارت ندهد.
دور چه ساغر زند کسی به تخیلخنده مگر بر جهان بنگ توان زد
هوش مصنوعی: کسی با خیال و تصور خود چرا باید به دور ساغری بخندد، مگر اینکه بتواند بر دنیای واقعی تأثیر بگذارد؟
دامن مقصد که می‌کشد ز کف ماگربه‌گریبان خویش چنگ توان زد
هوش مصنوعی: وقتی که ما دامن هدف را از دست میدهیم، مانند گربهای که به گریبان خود چنگ میزند، نمیتوانیم کاری بکنیم و فقط باید نظارهگر باشیم.
سخت چو فواره غافلی زته پاسر به هوا تا کجا شلنگ توان زد
هوش مصنوعی: زمانی که دچار غفلت و بیخبری هستی، مانند چشمهای که به شدت فوران می‌کند، خواهی شد. حالا باید به یاد داشته باشی که در این حالت تا کجا میتوانی پیش بروی و چه تواناییهایی داری.
بیدل از اندوه اعتبار برون آتا پری این شیشه‌ها به سنگ‌توان زد
هوش مصنوعی: بیدل، از ناراحتی و غم خود خارج شو تا بتوانی مانند یک پری، این شیشههای ظریف را با سنگ بشکنی.