غزل شمارهٔ ۱۱۳۸
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تمثیل‌هایی از قطره، حباب، زاهد و آتش استفاده می‌کند تا حالاتی از عشق، انتظار و ناامیدی را به تصویر بکشد. او از وضعیت خود و احساساتش به نوعی خالی بودن و آرزو برای رهایی از این وضعیت سخن می‌گوید. شاعر به تقوای درونی که او را از دنیای مادی دور کرده اشاره می‌کند و از نگرانیش بابت تکرار یک وضعیت ناامیدکننده حرف می‌زند. همچنین، نسبت به غیبت شور و حال در عشق و زندگی‌اش ابراز تاسف می‌کند و در نهایت، بر این باور است که دست یاری و دعا می‌تواند او را از این یأس نجات دهد. شعر با تصاویری از تلاش برای رهایی و برخواستن از افسردگی و ناامیدی به پایان می‌رسد.
چوگوهر قطره‌ام تاکی به آب افتدکه برخیزدزمانی کاش در پای حباب افتد که برخیزد
هوش مصنوعی: من مانند یک مروارید هستم که تا زمانی در آب میمانم و به زندگی ادامه میدهم، اما آرزویم این است که روزی از دل حبابی خارج شوم و به آزادی برسم.
جهانی‌گشت از نامحرمی پامال افسردنبه فکر خود کسی زین شیخ و شاب افتد که برخیزد
هوش مصنوعی: دنیا از رفتار نامناسب برخی تبدیل به میدان بیاحترامی شده است. در این شرایط، آیا کسی به فکر خود میافتد که از میان این همه جمع به پا خیزد و به اصلاح امور بپردازد؟
به اقبال فنا هم ننگ دارد فطرت از دونانمبادا سایه‌ای در آفتاب افتد که برخیزد
هوش مصنوعی: فطرت انسان از زندگی بیارزش و ناپایدار بیزار است و نمیخواهد حتی به خاطر تلخیهای زندگی، نامش در کنار کسانی که در افت درجه قرار دارند، بیفتد. او میخواهد همیشه درخشان و ماندگار باشد و از سایههای منفی دوری کند.
ز تقوا دامن عزلت‌گرفت وخاک شد زاهدمگر چون شور مستی درشراب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: از تقوا، زاهد گوشهنشینی را انتخاب کرده و به خاک و بیارادگی می‌رسد، مگر اینکه شوری و حال مستی در او پیدا شود، همانطور که وقتی انسان در شراب میافتد، به حالتی برمیخیزد.
به‌حشر خواجه مپسند ای فلک غیر از زمینگریمباد این خر مکرر در خلاب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: ای فلک، در قیامت خواجه را مپذیر، جز اینکه زمینگیر نشود. این خر دوباره در تلاطم نمیافتد، چون برخیزد.
فسون شیشه، ما را ازپری نومیدکرد آخربه‌روی‌کس محال‌است این‌نقاب‌افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: شیشهای که جادو دارد، ما را از پری ناامید کرد. در واقع، بعید به نظر می‌رسد که این نقاب از روی کسی کنار برود و او دوباره بایستد.
تحمل خجلت خفت نمی‌چیند درین محفلسپند ما چرا دراضطراب افتد که برخیزد
هوش مصنوعی: در این جمع، خود را خجالت زده نمیدانیم، چرا باید در نگرانی به سر بریم و بخواهیم که از جا بلند شویم؟
درپن صحرا عروج ناز هرگردی‌ست دامانیسر ما هم به فکر آن رکاب افتد که برخیزد
هوش مصنوعی: در دشت وسیع، زیبایی هر نسیمی محسوب میشود و افکار ما به سمتی میرود که به دنبال رسیدن به اوج و بالندگی هستیم.
حیا مشکل که گیرد دامن رنگ چمن خیزشچوگل هرچند این آتش در آب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: حیا نمیگذارد که چمن رنگی بگیرد، اما وقتی گلی به جوانهزنی می‌رسد، حتی اگر آتش به آب بیفتد، باز هم به حرکت درخواهد آمد.
ز لنگرداری رسم توقع آب می‌گردمخدایا بخت‌من چندان به خواب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: به خاطر ناتوانی و کمبود قدرت در انتظار برآورده شدن آرزوهایم نشستهام و از تو میخواهم که بخت‌من به خواب نرود و دوباره بیدار شود.
نهان در آستین یأس دارم چون سحر دستیغبار من دعای مستجاب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: در دل خود ناامیدی را پنهان کردهام، مانند سحر که دستش غبار را برمیدارد. دعا میکنم که این ناامیدی برطرف شود و دوباره روزهای خوب به سراغم بیایند.
نمو ربطی ندارد با نهال مدعا بیدلمگر آتش درین دیر خراب افتدکه برخیزد
هوش مصنوعی: رشد و پیشرفت هیچ ارتباطی به درختی که میخواهیم به آن دست یابیم ندارد، مگر اینکه آتش در این محل ویران شده، شعلهور شود و دوباره جان بگیرد.