غزل شمارهٔ ۱۱۶۰
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان احساسات عمیق و وضعیت نابسامان عشق و زندگی می‌پردازد. او از کمبودها و نرسیدن به آرزوها و خواسته‌ها سخن می‌گوید و می‌گوید که برای دستیابی به دیدنی‌ها و تجربه‌های خوشایند، باید از سختی‌ها و رنج‌ها عبور کرد. شاعر به تصویر کشیدن زیبایی‌ها، طرب و عشق در شرایطی پرداخته که به نظر می‌رسد همیشه چیزی کم و نرسیده است. او به وضوح احساس می‌کند که برخی امور از قضا و تقدیر خارج هستند و هر تلاشی برای تغییر آن‌ها ممکن است به جایی نرسد. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که برخی آرزوها و حالات روحی هرگز محقق نخواهند شد و در زندگی نمی‌توان به راحتی به خوش‌بینی دست یافت.
تا ز عبرت سر مژگان به خمیدن نرسدآنجه زیر قدم تست به دیدن نرسد
هوش مصنوعی: تا زمانی که عبرت گرفتن از اشکها و غمها به توجیه نرسد، آنچه که زیر پای توست و مقابل چشمانت قرار دارد، قابل مشاهده نخواهد بود.
پیش از انجام تماشا همه افسانه شماردیدنی نیست که آخر به شنیدن نرسد
هوش مصنوعی: قبل از اینکه چیزی را ببینی، همه چیز را مانند یک داستان خیالانگیز میپنداری. اما در نهایت، هر آنچه در نظر داری، روزی به گوش تو خواهد رسید و واقعی خواهد شد.
ای طرب در قفس غنچه پرافشان می‌باشصبح ما رفت به جایی که دمیدن نرسد
هوش مصنوعی: ای خوشی، در قفس غنچهی شکوفهدار بمان. صبح ما به نقطهای رفت که دیگر رؤیایی از آن نخواهد رسید.
نخل یأسیم که در باغ طرب‌خیز هوسثمر ما به تمنای رسیدن نرسد
هوش مصنوعی: در باغی که سرشار از شادی و لذت است، به میوه و ثمر نخل یأس، نزدیک نمیشویم و به آرزوی رسیدن به آن نمیرسیم.
بی‌طلب برگ دو عالم همه ساز است اماحرص مشکل‌که به رنج طلبیدن نرسد
هوش مصنوعی: اگر کسی بدون خواسته و طلب، از تمام لذتها و زیباییهای دنیا برخوردار باشد، همه چیز برای او آسان خواهد بود. اما چنانچه کسی به حرص و طمع بیفتد و بخواهد به هر قیمتی آنچه را که میخواهد به دست آورد، دچار دردسر و سختی خواهد شد و به نتیجه نخواهد رسید.
شرر کاغذت آمادهٔ صد پرواز استصفحه آتش زن اگر مشق پریدن نرسد
هوش مصنوعی: کاغذ تو آماده است تا به صد پرواز بپردازد؛ اما اگر تمرین پرواز کردن را نداشته باشی، این صفحات تنها شعلههای آتش خواهند بود.
نشود حکم قضا تابع تدبیرکسیبه‌گمان فلک افسون‌کشیدن نرسد
هوش مصنوعی: سرنوشت و تقدیر انسانها به تدبیر و تدابیرشان وابسته نیست و هیچکس نمیتواند با ترفندها و ارتقاءهای خود بر قضا و قدر غلبه کند.
جوهری لازم آیینهٔ عریانی نیستدامن کسوت دیوانه به چیدن نرسد
هوش مصنوعی: جواهر لازم نیست در آینهای که عریانی و بیپوشش است دیده شود. کسی که دیوانه است، نمیتواند دامن این جواهر را بچیند و به آن دست یابد.
مطلب بوی ثبات از چمن عشرت دهرهر چه بر رنگ تند جز به پریدن نرسد
هوش مصنوعی: موضوع این است که در زندگی، همه چیز دارای تغییر و ناپایداری است. حتی اگر لحظاتی شاد و خوشرا تجربه کنیم، این خوشیها به سرعت تمام میشود و هیچ چیزی به جز پرش و ناپایداری باقی نمیماند.
شرح چاک جگر از عالم تحریر جدستآه اگر نامهٔ عاشق به دریدن نرسد
هوش مصنوعی: دلباختگان در نوشتن عشق و درد خود، انگار که همانند چاکهای جگرشان مینوسند. افسوس که اگر نامهٔ عاشق به مقصد نرسد، این احساسات ناگفته و بیجواب میماند.
بیدل افسانهٔ راحت ز نفس چشم مداراین نسیمی است که هرگز به وزیدن نرسد
هوش مصنوعی: به هیچ وجه به آرامش دلخوش نباش، چون آنچه از آن انتظار داری تنها یک آرزوست که هرگز به حقیقت نمیپیوندد.