غزل شمارهٔ ۱۱۷۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مضامین عمیق و فلسفی اشاره می‌کند. او از درد و فتنه‌هایی سخن می‌گوید که جایی در آن وجود دارد و از سراب‌هایی که به حقیقت نزدیک می‌شوند، یاد می‌کند. راحت‌طلبی انسان‌ها را به فنا می‌کشاند و در جستجوی چیز نایاب، شاید به خود واقعی‌شان برسند. همچنین، او به عدم و بی‌نقصی جهان اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که برای رسیدن به حقیقت باید از هوس‌ها رها شد و به خود و عجز خویش نگریست. در نهایت، او به این نکته می‌رسد که دعای خالص و نیت صادقانه می‌تواند باعث تحقق نیازها و آرزوها شود.
آن فتنه که آفاقش شور من و ما باشددل نام بلایی هست یارب به‌کجا باشد
هوش مصنوعی: این آشفتگی که در سراسر جهان به وجود آمده، حالتی است که تنها من و ما را درگیر کرده است. ای خدا، این دل دردی که احساس می‌کند، به کجا می‌تواند برود؟
بابد به سراب اینجا از بحر تسلی بودنزدیک خود انگارید گر دورنما باشد
هوش مصنوعی: باید اینجا به جای دریا، چیزی را همچون سراب در نظر بگیریم و اگرچه آن دور به نظر می‌رسد، اما نزدیک خودمان احساسش کنیم.
راحت‌طلبی ما را چون شمع به خاک افکنداین آرزوی نایاب شاید تنه پا باشد
هوش مصنوعی: راحت‌طلبی ما باعث شده که مانند شمعی که در حال ذوب شدن است، به زمین بیفتیم. شاید این آرزوی دوردست و کمیاب، تنها به خاطر یک تصمیم نادرست باشد.
گویند ندارد دهر جزگرد عدم چیزیآن جلوه که ناپیداست باید همه جا باشد
هوش مصنوعی: میگویند زمان تنها چیزی که دارد، گرد عدم و نیستی است، اما آنچه که در پس این واقعیت ناپیدا وجود دارد، باید در همه جا حضور داشته باشد.
بی‌پیرهن از یوسف بویی نتوان بردنعریانی اگر باشد در زیر قبا باشد
هوش مصنوعی: اگر کسی در برابر زیبایی و نورانی بودن یوسف، بدون لباس و آراستگی باقی بماند، نمیتواند از او بویی بگیرد؛ زیرا حتی اگر عریانی و بیپوششی وجود داشته باشد، تنها با بر تن داشتن قبا (لباس زیبا و شیک) میتوان به حقیقت او نزدیک شد.
زیر و بم جرات نیست در ساز حباب اینجاغرق عرق شرمیم ما را چه صدا باشد
هوش مصنوعی: من جرأت ندارم که به اینجا بروم، در این دنیای فانی که شبیه حباب است. ما در عرق شراب غرق شدهایم و صداهایی که از ما برمیخیزد، چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟
کم نیست کمال فقر از دام هوس رستنبگذار که این پرواز در بال هما باشد
هوش مصنوعی: فقر به خودی خود عیب نیست و دست رد زدن به آرزوهای دنیایی می‌تواند انسان را به کمال برساند؛ بنابراین بیجهت نیست که این آزادی و رهایی شبیه به پرواز یک پرنده بزرگ و با عظمت است.
اندیشهٔ خودبینی از وضع ادب دور استآیینه نمی‌باشد آنجا که حیا باشد
هوش مصنوعی: فکر خودپسندی و خودبینی با ادب و نزاکت سازگاری ندارد، چرا که در جایی که شخصیت و حیا وجود دارد، کسی به تصویر خود نمینگرد.
با طبع رعونت‌کیش زنهار نخواهی ساختباید سر گردن‌خواه از دوش جدا باشد
هوش مصنوعی: با خودخواهی و arrogance نمیتوانی به چیزی دست پیدا کنی؛ باید از این حالت فاصله بگیری و تواضع را در نظر داشته باشی.
اشکی که دمید از شمع غیرت ته پایش ریختکاش آب رخ ما هم خاک ذر ما باشد
هوش مصنوعی: اشکی که از شمع غیرت جاری شد، در انتهای آن ریخته شد. ای کاش آب صورت ما نیز به خاک ما تبدیل شود.
تحقیق ندارد کار با شبهه‌‌تراشی‌هادر آینهٔ خورشید تمثال خطا باشد
هوش مصنوعی: کار با تردید و شک نمیتواند حقیقت را مشخص کند، زیرا در آینه خورشید، تصویر نادرست خواهد بود.
اجزای جهان کل کیفیت کل داردهر قطره که در دریاست باشد همه تا باشد
هوش مصنوعی: هر بخشی از جهان، به نوعی، ویژگیهای کلی و همگانی دارد. هر قطرهای که در دریا وجود دارد، نمایانگر همهی دریا است و با آن مرتبط است.
هرچند قبولت نیست بیدل ز طلب مگسلبالقوهٔ حاجت‌ها در دست دعا باشد
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است تو مرا نمیپسندی، اما از درخواست و خواستههایت دست نکش، زیرا همیشه دعای تو می‌تواند در برآوردن نیازهایت موثر باشد.