غزل شمارهٔ ۱۳۷۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به حسرت و درد ناشی از عشق می‌پردازد. او در آغاز به شکستن دل و دوری از محبوب اشاره می‌کند و اینکه تلاش کرده وصل شود، اما به جای آن تنها به او آئینه‌ای داده شده است. شاعر از زیبایی و جذبه محبوبش می‌گوید که به او لطافت و ناز دهد، اما به جای آن زخم‌هایی از عشق خورده است.
او دلشکسته و سردرگم است و تعبیر می‌کند که در میان درد و حسرت، به او یادآوری شده که زندگی‌اش پر از غبار و ناپاکی است. همچنین به نوعی تسلیم چرخ روزگار شده و احساس می‌کند که نمی‌تواند از این قافله عشق عبور کند. در نهایت، شاعر از قسمت و تقدیرش می‌گوید و از این که دامنش آلوده به غم و درد عشق شده، ابراز پشیمانی می‌کند.
حسرت زلف توام بود شکستم دادندوصل می‌خواستم آیینه به دستم دادند
هوش مصنوعی: من دلم به زلف تو حسرت میخورد و نتوانستم به وصالت برسم. در عوض، مرا با آیینهای به خودم مشغول کردند.
بیخود شیوهٔ نازم که به یک ساغر رنگنُه فلک گردش از آن نرگس مستم دادند
هوش مصنوعی: ناز و دلربایی من بیدلیل است، چرا که با یک جام، اثر زیبایی و جذابیت نرگس، مرا به حالت مستی و شگفتی کشانده است.
دل خون گشته که آیینهٔ درد است امروزحیرتی بود که در روز الستم دادند
هوش مصنوعی: دل من از درد به شدت متأثر شده است و امروز در حیرت و شگفتی به سر میبرم، گویی که در روز قیامت مانند آیینهای دردهایم را نشان میدهند.
صد چمن جلوه ببالد زغبارم تا حشرگه به جولان تویی رنگ شکستم دادند
هوش مصنوعی: صد چمن از گرد و غباری که من ایجاد کردهام، جلوهگر میشود، تا روز قیامت که تو به رنگ تازهای به نمایش درآیی.
فال جولان چه زنم قطرهٔ گوهر شده‌امآنقدر جهد که یک آبله بستم دادند
هوش مصنوعی: من به دنبال نشانههایی هستم و در این راه تلاش کردهام تا جایی که به یک دانهٔ باارزش تبدیل شدهام، اما تنها نتیجهام یک زخم کوچک بوده که نصیبم شده است.
بهر تسلیم غبار به هوا رفتهٔ منسجده کم نیست به هرجاکه نشستم دادند
هوش مصنوعی: من به خاطر تسلیم و خضوعی که دارم، هر کجا که نشستهام، مانند غباری که در آسمان رفته، سجدهام کم نیست و مورد احترام قرار گرفتهاست.
چه توان کرد که در قافلهٔ عرض نیازجرس آهنگ دل ناله‌پرستم دادند
هوش مصنوعی: در قافلهای که به سوی درخواستها حرکت می‌کند، چه کاری میتوان کرد وقتی صدای دل بهعنوان آهنگ، فقط ناله می‌کند؟
نه فلک دایرهٔ مرکزتسلیم من استدستگاه عجب از همت پستم دادند
هوش مصنوعی: نه آسمان گردان مرکز تو تسلیم من است، بلکه این دستگاه عجیب از تلاش پایینام به من داده شده است.
ناوک همتم از جوشن اسباب‌گذشتبه تغافل چقدر صافی شستم دادند
هوش مصنوعی: من با اراده و تلاش خود، به راحتی از موانع عبور کردم و به سادگی و با بیتوجهی، مشکلات را کنار زدم و بر آنها غلبه کردم.
بیدل از قسمت تشریف ازل هیچ مپرساینقدر دامن آلوده که هستم دادند
هوش مصنوعی: بیدل، به هیچوجه از قسمت و سرنوشت اولیهام نپرس؛ چون من به حدی دست و دامن آلودهام که همینقدر هم که دارم به من دادهاند.