غزل شمارهٔ ۱۵۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مسائل وجودی و عدم قطعیت در علم و شناخت می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که در عالم، چیزهایی وجود دارند که درک آنها همیشه با تردید همراه است و آنچه در علم و تجربه قابل سنجش نیست، اساساً حقیقت ندارد. او می‌گوید که آثار و نشانه‌ها جزئی از کل هستند و نمی‌توان درک کامل و جامعی از این کل داشت.
شاعر همچنین به زاهدان و افرادی که به ظواهر می‌پردازند، انتقاد می‌کند و می‌گوید که بزرگداشت ظاهری به معنای بزرگ بودن نیست. قدرت و عظمت واقعی قابل تصغیر و کاهش نیست و نام‌ها و عناوین نمی‌توانند ارزش واقعی افراد را تغییر دهند.
نهایتاً، دوگانگی و تضاد در احساسات بشر و عدم توانایی در جدایی بین هستی و نیستی نیز از دیگر نکات اصلی شعر است. اینها در نهایت به یک واقعیت واحد اشاره می‌کند که درک کامل و عمیق آن برای انسان ممکن نیست.
علم و عیان خلق به جز شک نمی‌شودزین صفحه آنچه نیست رقم حک نمی‌شود
هوش مصنوعی: آگاهی و آشنایی انسانها جز در شک به چیزی دیگر تبدیل نمی‌شود و در این صفحه، آنچه وجود ندارد، به هیچوجه ثبت نمی‌شود.
تمثال جزو از آینهٔ کل نموده‌اندبسیار تا نمی‌دمد اندک نمی‌شود
هوش مصنوعی: تصاویر جزئی از یک آینه بزرگ ساخته شدهاند، به حدی که تا وقتی که چیزی کم نیست، نوری برنمیخیزد.
رمز فلک شکافتن از حرف و صوت چندغربال هم به لاف مشبک نمی‌شود
هوش مصنوعی: برای نفوذ به آسمان و کشف رازهای آن، فقط به گفتار و صداهای بیفایده بسنده نکنید، زیرا تنها با سر و صدای بیاساس نمی‌توان به حقیقت رسید.
افشاندنی‌ست‌گرد تجرد هم از خیالقطع ره فنا به‌لک و پک نمی‌شود
هوش مصنوعی: جدا شدن از دنیا و مادیات، به طور طبیعی مانع از نابودی و فنا میشود و این کار نباید به صورت سطحی و ناقص انجام گیرد.
زاهد خیال جبه و دستار واگذاراینها بزرگی سرکوچک نمی‌شود
هوش مصنوعی: عبارت به معنای این است که زاهد (مرد پارسا) باید از مظاهر ظاهری مانند جبه و دستار دست بردارد، چرا که اینها نشاندهنده بزرگی و عظمت نیستند و بزرگ شدن و ارزشمند بودن به اندازهی ظاهری و لباسهای فاخر نیست.
دندان‌کشیدن از پس صد سال شیخ رااعجاز قدرت است که کودک نمی‌شود
هوش مصنوعی: دندان کشیدن پس از صد سال نشاندهندهی قدرتی است که شیخ، با وجود سن و سالش، هنوز هم جوانی و فعالیتش را حفظ کرده و به مانند یک کودک نمی‌شود.
تصغیر ناتمامی القاب کس مبادزن مرد غیرت است‌که مردک نمی‌شود
هوش مصنوعی: هیچکس نباید به کم اهمیت جلوه دادن اسرار و شرف دیگران بپردازد، زیرا غیرت مردانه به او اجازه نمیدهد که به چنین کاری دست بزند.
ربط وفاق قطره زگوهر چه ممکن استدر اهل اعتبار دو دل یک نمی‌شود
هوش مصنوعی: در ارتباط میان قطره و گوهر، هیچ ناشناختهای وجود ندارد. این دو در نظر اهل بصیرت نمی‌توانند با هم مغایرت داشته باشند و دلی دو یعنی دوگانگی را برنمیتابند.
ظالم نمی‌کشد الم از طینت حسدتنگی فشار دیدهٔ ازبک نمی‌شود
هوش مصنوعی: ظالم نمیتواند بر درد و رنجهای ناشی از حسد فائق بیاید، زیرا فشار و تنگی دیدگاهش او را درمانده و ناتوان میسازد.
با اهل شرم دیده‌درایی سیه‌دلیستافسوس، سنگ‌سرمه‌که عینک نمی‌شود
هوش مصنوعی: اگر کسی با افراد بیشرم و بیحیا چشم در چشم شود، نشان از بدبختی اوست؛ چرا که مثل این است که به جای استفاده از دُرِ گرانبها، از سنگهای بیارزش استفاده کند.
نومیدی آشنای نشان اجابت استآهی ز دل‌کشید به ناوک نمی‌شود
هوش مصنوعی: نومیدی خود نشانهای از این است که دعایت پاسخ داده میشود. اگر با دل شکستگی آهی بکشید، به مانند تیری به قلب هدف نمیرسد و بیفایده خواهد بود.
بیدل هوا همین نفس است و نفس هواهستی و نیستی است‌که منفک نمی‌شود
هوش مصنوعی: هوا و نفسی که در ما وجود دارد، به هم وابستهاند و این وابستگی نشاندهندهی وجود و عدم ماست؛ این دو هرگز از یکدیگر جدا نمیشوند.