غزل شمارهٔ ۱۶۷۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به ترک دنیا و رهایی از غم و اندوه اشاره می‌کند. او تأکید می‌کند که انسان باید به جای دل‌سپردن به دنیا و زرق و برق آن، به ارزش‌های درونی خود توجه کند و از چیزهای بی‌ارزش دوری کند. همچنین، شاعر بر اهمیت حفظ آبرو و حیا تأکید دارد و می‌گوید که سجده و احترام در هر دینی مورد قبول است. او همچنین به زیبایی و عشق اشاره می‌کند و می‌خواهد که انسان چشم از دنیا بپوشد و به عشق واقعی بپردازد. در نهایت، شاعر از مشکلات و آلام زندگی می‌گوید و امیدوار است که معصومیت و زیبایی در دل‌ها باقی بماند.
ترک دنیا کن غم این سحر باطل برمدارآنچه پشت پاش بردارد تو بر دل برمدار
هوش مصنوعی: دنیا را رها کن و غم و اندوه این صبح زود را بر خود ننگیر. هر چیزی که ممکن است تو را به زمین بیندازد، در دل خود جا نده.
تا نگردد همتت ممنون سامان غناچون گهر زین بحر غیر از گرد ساحل برمدار
هوش مصنوعی: تا زمانی که تلاش و ارادهات به ثمر نرسد، نباید به دنبال گنجهای ارزشمند باشی. مانند جواهراتی که از دریا به دست میآیند، فقط با سعی و کوشش میتوانی به آنها دست یابی و نباید به حواشی بسنده کنی.
گر ز جمع مال سودی بایدت برداشتنغیر این باری که دارد طبع سایل بر مدار
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از جمع کردن ثروت بهرهمند شوی، باید بار سنگینی را که روح تو بر دوش دارد، کنار بگذاری.
از حیا دور است سعی خفت روشندلانشمع اگر خاموش هم گردد ز محفل برمدار
هوش مصنوعی: بهتر است که روشندلان به خاطر حیا تلاش نکنند، زیرا حتی اگر شمع هم خاموش شود، نباید آن را از جمع خارج کرد.
سجده مقبول است در هر دین و آیینی که هستگر قدم دزدیدی از ره سر ز منزل برمدار
هوش مصنوعی: هر دینی که هست، سجده کردن عمل خوبی است، اما اگر از مسیر درست منحرف شوی و از راه راست خارج شوی، نباید از خانه و مقر خود دور شوی.
گر مروت قدردان آبروی زندگی‌ستتا توانی چون نفس دست از سر دل برمدار
هوش مصنوعی: اگر انسانیت و احترام به آبروی دیگران مهم است، تا جایی که میتوانی باید از دل و احساسات دیگران محافظت کنی و نگذاری که آسیب ببینند.
ذوق بیرنگی برون رنگ نتوان یافتنمحو لیلی باش و چشم از گرد محمل برمدار
هوش مصنوعی: برای پیدا کردن زیبایی واقعی، باید از جذابیتهای ظاهری و رنگهای کاذب دوری کرد. خود را در عشق لیلی غرق کن و از تماشای زرق و برق دنیا غفلت کن.
آنقدر خون شهیدت گلفروش ناز نیسترنگ ناموس حنا از دست قاتل برمدار
هوش مصنوعی: آنقدر خون شهید تو ارزشمند است که نمیتوان به خاطر آن ناموس را با رنگ حنا آغشته کرد. قاتل نباید بر روی این موضوع بیاعتنا باشد.
تا مبادا پا خورد خواب جنون هنگامه‌ایخاک آن منزل که دارد خون بسمل برمدار
هوش مصنوعی: مراقب باش که در هیاهو و جنون، خواب کسی را نپرانی، چون در آن خانهای که خون بیگناه ریخته شده، یادآوری آن مناسب نیست.
پیش قاتل شرم دار از دیدهٔ قربانیانتا نگه باقی‌ست مژگان در مقابل برمدار
هوش مصنوعی: به دقت به رفتار قاتل توجه کن و از احساسی که قربانیان دارند شرمنده باش، زیرا تا زمانی که اشک چشم قربانیان هست، نباید نگاه خود را از او برداری.
از تماشاخانهٔ امکان به عبرت قانعمیارب این‌گوهر زپیش چشم بیدل برمدار
هوش مصنوعی: از دیدن نمایشی که در زندگی ممکن است به عبرت و درسآموزیام قانع شدهام، خداوندا، این گوهر و زیبایی را از جلوی چشمان بیدلم دور نکن.