غزل شمارهٔ ۱۷۷۵
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌ها و حالات خاصی از عشق، جنون و حقیقت می‌پردازد. شاعر در آن کشور، جایی که حسن و زیبایی نامی همیشگی دارند، به جستجوی زیبایی و دلخواهی می‌گردد. او از گلزارها و بیدهایی صحبت می‌کند که فضا را پر از عشق و حیات کرده‌اند. به تأمل در مورد وجود و حقیقت، او به رازهای عمیق عشق و جنون اشاره می‌کند که ممکن است در سایه‌های امید قرار داشته باشد. در نهایت، شاعر از تلاشی برای درک این حالت‌های عاطفی و معنوی می‌گوید و تأکید می‌کند که هیچ‌گونه تقلید یا پیروی از این تجربیات ممکن نیست.
در آن کشور که پیشانی گشاید حسن جاویدشگرفتن تا قیامت بر ندارد نام خورشیدش
هوش مصنوعی: در کشوری که زیبایی و حسن جاودانه ای دارد، تا روز قیامت نام خورشید از آنجا برداشته نخواهد شد.
ز خویشم می‌برد جایی‌که می‌گردم بهار آنجانگاه ساغر ایمای گل بادام تمهیدش
هوش مصنوعی: من را به جایی می‌برد که در آن بهار جاری است و گلابیهای شکوفهزده و خوشبو در آنجا دیده میشوند.
به گلزاری که الفت دسته بند موی مجنونستهوا هر چند بالد نگذرد از سایهٔ بیدش
هوش مصنوعی: در باغی که عشق و محبت در آن جاری است، حتی اگر پرندهای هم نتواند از زیر سایه بیدش پرواز کند، هوای آنجا دلپذیر و زیباست.
اشارات حقیقت بر مجاز افکند آگاهیخرد هرجا پری در جلوه آمد شیشه فهمیدش
هوش مصنوعی: حقیقت در هر جایی که خود را نشان دهد، به گونهای به عقل و درک انسان اشاره می‌کند و این انسان است که باید بتواند آن را درک کند و به خوبی ببیند. هر زمان که زیبایی یا پدیدهای جذاب رخ میدهد، انسان باید با چشم فهم و آگاهیاش به آن توجه کند.
ز بس اسرار پیدایی دقیق افتاده است اینجانظر واکرد برکیفیت خویش آنکه پوشیدش
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه اسرار نمایان به دقت در اینجا ظاهر شده، نگاهی به کیفیت خود کرد کسی که آن اسرار را پوشیده است.
گر این یأس از شمار سال و ماه کلفتم خیزدمه نو خم شود چندان‌که از دوش اوفتد عیدش
هوش مصنوعی: اگر این ناامیدی از تعداد سالها و ماهها از روی دوش من برداشته شود، به اندازهای سبک میشود که عیدش در دستم میافتد.
به چندین جام نتوان جز همان یک نشئه پیمودنتو هم پیمانه‌ای داری که پرکرده‌ست جمشیدش
هوش مصنوعی: به سختی میتوان با چندین جام مشروب، حالت خاصی را تجربه کرد، اما تو یک پیمانه داری که از آن جمشید پر کرده است.
جنون مضرابی ناموس الفت نغمه‌ها داردشکست از هر چه باشد می‌زند بر سایه امیدش
هوش مصنوعی: دیوانگی و شور زندگی، شکوه و زیبایی خاصی در نغمه‌ها دارد و در برابر هر چیزی که به او آسیب برساند، با امید و انرژی به مبارزه برمیخیزد.
چه مقدار آگهی بر خویش چیند قطره از دریاخیالت راست تحقیقی که ممکن نیست تقلیدش
هوش مصنوعی: چقدر زیباست که انسان در افکار و احساساتش درباره محبوبش، همچون قطرهای از دریا، عمیق و عاشقانه باشد. این احساسات و اندیشهها به قدری ناب و اصیل هستند که هیچکس نمیتواند آنها را تقلید کند.
نپردازی به فکر نغمهٔ تحقیق من بیدلکه چرخ اینجا خمیدن می‌کشد با چنگ ناهیدش
هوش مصنوعی: به فکر نغمه و تحقیق من نباش، بیدل؛ زیرا چرخ زمان در این جا به شکلی خاص و زیبا در حال چرخش است و نغمههای عاشقانه نیز به گوش میرسند.