غزل شمارهٔ ۱۷۸۷
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر دردها و مشکلات زندگی است و نشان می‌دهد که چگونه سختی‌ها و بلاها در زندگی انسان وجود دارند. شاعر به معانی عمیق زندگی، تعلقات و ناامیدی‌ها اشاره می‌کند. او از حرص و طمع انسان در جستجوی خوشبختی سخن می‌گوید و به تشبیهاتی زیبا به تحلیل وضعیت روحی و روانی خود می‌پردازد. در نهایت، شاعر احساس می‌کند که در این دنیا به نوعی محکوم به درد و رنج است و بر تلاطمات و نگرانی‌های وجودی خود تأکید می‌کند.
گزند زندگانی در کفن جسم است تدبیرشسموم آنجا که زور آرد علاجی نیست جز شیرش
هوش مصنوعی: زندگی میتواند به ما آسیب بزند و این آسیب در قالب مشکلات جسمی و روحی خود را نشان می‌دهد. برای مقابله با این مشکلات، باید تدبیری اندیشید؛ اما برخی از مشکلات آنقدر شدید و سوزاننده هستند که درمانی جز پذیرش سختیهای آنها وجود ندارد.
چه مغناطیس حل کرده‌ست یارب خون نخجیرشکه پیکان یک قدم پیش است از سعی پرتیرش
هوش مصنوعی: چه نیروی جاذبهای وجود دارد، ای خدا، که خون حیوان شکار را جذب کرده است، به طوری که تیرش یک قدم جلوتر از تلاش تیرانداز قرار دارد.
به دریا برد از دشت جنون دیوانهٔ ما راهجوم آبله یعنی حباب موج زنجیرش
هوش مصنوعی: دیوانهٔ ما را به دریا کشاند و در دشت جنون غوطهور کرد، مانند حباب مومیایی شده که در زیر آب به دام افتاده است.
ازین صحرای حیرت گرد نیرنگ که می‌بالدکه مژگان در پر طاووس دارد چشم نخجیرش
هوش مصنوعی: در این دنیای پیچیده و پر از فریب، آنچه که در نظر میآید ممکن است فریبنده باشد. زیبایی و ظاهری جذاب مانند مژگانهای یک طاووس، به شکارچیاش چشم دوخته است.
ز نفی سایه نور آیینهٔ اثبات می‌گرددشود یارب شکست رنگ ما هم صرف تصویرش
هوش مصنوعی: نور و روشنایی به وسیلهٔ آینهای که وجود دارد، به نمایش درمیآید. ای کاش رنگ و تصویر ما هم مانند آن نور و روشنایی نمایان شود.
به گرد سرمه خوابیده‌ست مغز استخوان ماکه شاید لذتی دزدیم ز آواز نی تیرش
هوش مصنوعی: مغز استخوان ما در جوار سرمه خوابیده است، تا شاید از صدای نی تیرش لذتی بهدست آوریم.
پریشان حالیم جمعیتی دیگر نمی‌خواهدبنای زلف بس باشد شکست خویش تعمیرش
هوش مصنوعی: ما حال دلخوشی نداریم و نمیخواهیم کسی را به جمع خود اضافه کنیم. دیگر نیازی به تلاش برای درست کردن وضعیت خود نداریم، زیرا همین که زلف خود را به هم ریختهایم کافی است.
سر از سودای هستی اینقدر نتوان تهی‌کردنکه شست این کاسه را یا رب به موج آب شمشیرش
هوش مصنوعی: توانایی خالی کردن خود از اندیشههای وجودی به گونهای نیست که بتوان کاسه را تنها با یک موج آب شست.
درین وادی تعلق پرور غفلت دلی دارمکه همچون پای بیکاران رگ خوابست زنجیرش
هوش مصنوعی: در این سرزمین پر از وابستگی، دلم دچار بیخبری است که مانند پای بیکاران به خواب رفته و زنجیری بر آن بسته شده است.
به صد حسرت خیالت را مقیم دل نمی‌خواهمکه می‌ترسم بر آرد کلفت این خانه دلگیرش
هوش مصنوعی: من نمیخواهم که خیالت در دل من ساکن شود، چون می‌ترسم که در این خانه دلگیر، دل مرا به درد بیاورد.
نفسها سوختم در عرض مطلب اشک شد حاصلعرق کرد آه من آخر ز خجلت‌های تأثیرش
هوش مصنوعی: در اثر بیان موضوع، احساساتم به شدت جریحهدار شد و به خاطر شرمساری و تأثیر این احساسات، اشک ریختم و عرق کردم.
به چندین سعی پی بردم که از خود رفته‌ام بیدلرساند این شمع را با نقش پای خویش شبگیرش
هوش مصنوعی: با تلاشهای فراوان متوجه شدم که از خودم دور شدهام. بیدل مرا به این نتیجه رساند که من این شمع را با اثر قدمهای خودم در شب روشن کردهام.