غزل شمارهٔ ۲۱۷۲
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حال و احساسات شاعر نسبت به معشوق می‌پردازد. شاعر می‌گوید که تا کجا می‌تواند برای رسیدن به معشوق تلاش کند و از مسافتی دور به او نیاز دارد. او به انواع سختی‌هایی که برای دیدار و عشق متحمل می‌شود، اشاره می‌کند و از غم و رنج عمرش می‌نالد. همچنین، شاعر ابراز می‌کند که به رغم تمام مشکلات و معاصی‌اش، هنوز به درگاه معشوق خود التجا می‌برد و امیدوار است که روزی به وصال او برسد. در کل، این شعر بیان‌گر عشق، ناامیدی و تلاش‌های بی‌پایان شاعر برای نزدیکی به معشوقش است.
بر آسمان رسانم و گر بر هوا برممشت غبار خویش ز راهت کجا برم
هوش مصنوعی: می‌گوید که حتی اگر بخواهم غبار و نشانههای وجود خود را به آسمان ببرم، یا در فضای نامحروم رها کنم، باز هم نمیدانم که این کار مرا از کجا به سمت تو خواهد برد.
گر استخوان من بپذیرد سگ درتبر عرش ناز سایهٔ بال هما برم
هوش مصنوعی: اگر استخوان من را سگ بپذیرد، من بر عرش آسمان سایهٔ بال پرندهٔ هما را خواهم داشت.
شایان دست بوس توام نیست نامه‌ایدریوزه‌ای به قاصد برگ حنا برم
هوش مصنوعی: من لایق آن نیستم که دست تو را ببوسم، اما پیامی را به قاصد میدهم و یادگاری از خودم به او میسپارم.
عمر به غم گذشته مباد آیدم به پیشخود را از این ستمکده رو بر قفا برم
هوش مصنوعی: نمیخواهم که عمرم به غم بگذرد؛ دوست دارم به خودم برگردم و از این دنیای پر از ظلم و ستم فاصله بگیرم.
امید فال جرأت دیدار می‌زندآیینه‌سان عرق کنم و بر حیا برم
هوش مصنوعی: امید و شجاعت برای ملاقات به من انگیزه میدهد، مانند آینه که میدرخشد، من هم در برابر حیا و شرم خود عرق میزنم و تلاش میکنم.
پر نارساست کوشش ظلمت خرام شمعشب طی شود که من نگهی تا به پا برم
هوش مصنوعی: سعی و تلاش در نور کم و تاریکی ناچیز است، اما برای من کافی است که یک نگاه محبتآمیز دریافت کنم تا بتوانم دوباره به پا برخواهم خاست.
پیری نفس گداخت کنون ما و من خطاستبی‌ریشه چند تهمت نشو و نما برم
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به پیری میرسد، احساس می‌کند که دیگر نباید به جداییها و تمایزات فردی توجه کند. بنابراین، داشتن اعتقادات و قضاوتهای نادرست درباره دیگران امری بیمعنا است و بهتر است به جای برچسب زدن و ایجاد تفرقه، به یکدیگر نزدیکتر شویم.
عریان تنان ز ننگ فضولی گذشته‌اندکو پنبه‌ای که تحفه به دلق گدا برم
هوش مصنوعی: بیقید و نگران از شرم و حیاء، افرادی که هوسرانی میکنند، از کجا میتوانند پنبه‌ای پیدا کنند که در لباس یک فقیر مانند هدایتی باشد؟
تا رنج انتظار اجابت توان کشیددست دگر به دعوت دست دعا برم
هوش مصنوعی: به خاطر تحمل درد انتظار پاسخ، دستم را از دعا به سوی دعوت دراز میکنم.
آرایشی به غیرت مجنون نمی‌رسدجیبی درم که رنگ ز بند قبا برم
هوش مصنوعی: هیچ نوع آرایشی نمیتواند به غیرت و شجاعت مجنون نزدیک شود؛ چون من پولی ندارم که برای خرید لباس مخصوص خرج کنم.
امید نارساست دعاکن که چون حباببار نفس دو روز به پشت دوتا برم
هوش مصنوعی: امید به داشتن یک زندگی بهتر ناکافی است. دعا کن که به مانند حبابی که با نفس تشکیل می‌شود، من هم فقط دو روز زنده بمانم.
بیدل ز حد گذشت معاصی و من همانردّ نیستم اگر به درش التجا برم
هوش مصنوعی: بیدل به شدت از گناهان فراتر رفته و من همانند گذشته نیستم، حتی اگر به درگاه او خواستهای داشته باشم.