قصیدهٔ شمارهٔ ۳۶ - و‌له ایضاً مدحه
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عظمت و قدرت یک پادشاه قدرتمند و با فضیلت سخن می‌گوید. شاعر به توصیف ویژگی‌های برجسته شاه می‌پردازد، از جمله دست قدرت او که به دیگران یاری می‌رساند و در عالم تاثیرگذار است. او بیان می‌کند که شاه به هیچ کس در برابر قدرتش نیاز ندارد و تنها به خداوند و خدمتگزارانش پاسخگو است. همچنین شاعر از زحمات و مبارزات طبیعت (گردون) برای نزدیک شدن به این پادشاه و تقرب به او یاد می‌کند. در نهایت، شاعر دعا می‌کند تا این پادشاه همواره قوی و با قدرت باقی بماند و افراد نیز برای بقا و دوام خود دعا کنند.
دارد اگرچه بر همه‌کس روزگار دستدارد به پیش دست و دل شهریار دست
هوش مصنوعی: اگرچه روزگار بر همه انسانها قدرت دارد، اما شهریار (پادشاه) با دست و دل خود میتواند بر آن تسلط یابد.
شاه جهان بهادر دوران حسن شه آنکدارد به خسروان جهان ز افتخار دست
هوش مصنوعی: شاه جهان، شخصی شجاع و نیکو خصال است که به خوبی نامش در بین پادشاهان و شخصیتهای بزرگ تاریخ شناخته شده و از شرافت و افتخار برخوردار است.
شاهنشهی که بیرون نامد ز آستینچون دست همتش یکی از صدهزار دست
هوش مصنوعی: سلطانی که از دامن او کسی بیرون نیامد، چون دست یاریاش، به اندازه صد هزار دست است.
نگرفته است پیش کسی از ره سئوالجز پیش ساقی از پس جام عقار دست
هوش مصنوعی: در زندگی، هیچ گاه از کسی سوال نکردهام به جز از ساقی درباره‌ی جام شراب.
ساید ز عز وکوکبه بر نه سپهر پایدارد ز قدر و مرتبه بر هفت و چار دست
هوش مصنوعی: با افتخار و بلندپروازی، از آسمان و ستارههایش فراتر رفته و در عین حال به مقام و ارزشی که دارد، بر بالاترین سطح از مراتب دست یافته است.
ای داور زمانه که خلق زمانه رااز جود تست پرگهر شاهوار دست
هوش مصنوعی: ای داور زمانه، تو که مردم این دنیا را با بخششهای پربهات مانند الماس و با منش شاهانهات سرشار کردهای.
گردون خورد یمین به یسارت که در جهاندارم من از یمین تو اندر یسار دست
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که سرنوشت و تقدیر به نوازش و بخشش شما پاسخ داده و من در زندگی از مهربانی و توجه شما بهرهمند شدهام.
هر کاو ز حضرت تو ببرد ز پویه پایوآنکو ز خدمت تو بدارد ز کار دست
هوش مصنوعی: هر کسی که از حضرت تو دور شود و راهی را برود، و هر کسی که از خدمت تو دست بکشد و از کار باز بماند، باید بداند که چه چیزی را از دست میدهد.
آن یک به پای خویش گذارد به قید پایوین یک به‌دست خویش نمایدفکار دست
هوش مصنوعی: یکی از آنها با پای خود بر روی زمین استوار ایستاده و به قید و بند پایهایش محدود شده است، در حالی که دیگری با دستان خود آنچه میخواهد را نشان میدهد و آزادانه عمل می‌کند.
گردون در انتظام جهان عاجزست از آندر دامن تو بر زده بی‌اختیار دست
هوش مصنوعی: دنیای هستی در نظم خود ناتوان است و به همین دلیل، بدون اراده، دستش به دامن تو افتاده است.
از روشنی تراس چوخورشد چرخ رایوز مکرمت تراست چو ابر بهار دست
هوش مصنوعی: چرخ زندگی تو را از روشنی و روشنایی دنیای بالا میبیند و بزرگواری تو مانند ابر بهاری است که برکاتش را نثار می‌کند.
کردی ز بس به جانب هر سائلی درازاز روی همت ای شه با اقتدار دست
هوش مصنوعی: ای پادشاه بزرگ و قدرتمند، به خاطر همت بلندت و کمکهای فراوانی که به نیازمندان میکنی، دستت همواره به سمت هر سؤالی دراز است.
دستی‌کنون دراز نگردد برت ز آزشستند خلق یکسره از افتقار دست
هوش مصنوعی: اگر به تو دست دراز کنم، مردم به خاطر بینیازی از او دست خواهند کشید و از نیاز به تو فاصله خواهند گرفت.
مهر از در تو روی بتابد به وقت شامزانروکند ز خون شفق پرنگار دست
هوش مصنوعی: در غروب، نور خورشید به دلیل اینکه از در تو میتابد، رنگین و شگفتانگیز است، به گونهای که خونینفام میشود و آسمان را زیبا می‌کند.
گردون که یافت قرب تو بسیار رنج بردهرکس‌که چیدل شودش پر ز خار دست
هوش مصنوعی: آسمان برای نزدیک شدن به تو زیاد زحمت کشیده است و هرکس که بخواهد به این نزدیکی برسد، باید از مشکلات زیادی که مانند خارها هستند، عبور کند.
تا این ثنات خواند و آن یک دعا کندسوسن زبان‌گشاده و دارد چنار دست
هوش مصنوعی: در این مصراعت، سخن از این است که وقتی کسی از زیباییها و خوبیها می‌گوید و دیگری در دعا و نیایش مشغول است، مانند گل سوسن که زبان گشوده و آماده ابراز احساسات است و درخت چنار که با دستهایش در شاخ و برگش به دعا می‌پردازد. این تصویر به زیبایی ارتباط میان ستایش و دعا را نشان میدهد.
باکعبتین مهر و مه اینک حریف چرخبالاکند اگر ز برای قمار دست
هوش مصنوعی: با چهرهای زیبا و ناز مانند ماه و ستاره، حالا حریف گردونهی تقدیر شده است. اگر در مقام بازی و قمار قرار گیرد، دست خود را برای شرکت در این رقابت به کار میگیرد.
از چار پنج مهره به ششدر در افکنیشاندر بساط آری اگر یک دو بار دست
هوش مصنوعی: اگر چند مهره را به طور تصادفی بر روی میز بچینی، شاید بتوانی بعد از یک یا دو بار دست زدن به آنها، نتایج دلخواهی به دست آوری.
هر گه که نوک تیر تو رویین‌تنی کنداز بیم جان به سر زند اسفندیار دست
هوش مصنوعی: هر بار که تیر تو باعث میشود کسی از ترس جانش از پا درآید، اسفندیار دست به کار میشود.
چون رستم ار پیاده نهی در نبرد پایکوته‌کند ز رزم تو سام سوار دست
هوش مصنوعی: اگر رستم را در میدان جنگ پیاده کنی، سام سوار از تو شجاعت و قدرت بیشتری به نمایش خواهد گذاشت.
اینک حبیب بهر دعا دست‌کن بلندچون نیسث به‌مدح شه‌کامگار دست
هوش مصنوعی: حبیب اکنون برای دعا و درخواست، دستش را بلند کرده است، مانند نی که در مدح و ستایش پادشاه کامیاب دست برداشته.
تا هرکسی ز بهر بقا و دوام خویشدارد به پیش حضرت پروردگار دست
هوش مصنوعی: هر فردی برای حفظ و استمرار وجود خود، به سوی خداوند دست نیاز دراز می‌کند.
پیوسته از برای دعای دوام توبادا بلند سوی فلک بی‌شمار دست
هوش مصنوعی: همواره دعا میکنم که دستهای پرتوانت به سوی آسمان بلند باشد و برکت و سعادت همیشگی برای تو به ارمغان آورد.