قصیدهٔ شمارهٔ ۷۸ - در ستایش شاهزاده مبرور شجاع السلطنه حسنعلی میرزا گوید
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به توصیف صفات یک شاه بزرگ به نام "شاه کامران" است که با ویژگی‌هایی چون قدرت، شجاعت و تاثیرگذاری‌اش بر جهان شناخته می‌شود. او به عنوان فردی توانا و قوی معرفی می‌شود که حضورش لرزه به افلاک می‌اندازد و تأثیر بسزایی بر سرنوشت انسان‌ها دارد. بابخش‌های مختلف شعر، شاعر به قدرت و عظمت شاه، قهر و جبری که بر دشمنانش روا می‌دارد، و تأثیر آن بر دیگران اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر از تحیر خود در برابر خشم ناگهانی ملک و سرنوشت انسان‌ها در زیر سلطه او سخن می‌گوید و به اهمیت عدل و انصاف در حکومت اشاره می‌کند.
قضا چو مسند اقبال در جهان افکندبه عزم داوری شاه‌کامران افکند
هوش مصنوعی: زمانی که سرنوشت و خوشبختی در دنیا به کار قضا و قدر نشست، با اراده و تصمیمی که یک پادشاه موفق دارد، به داوری و قضاوت پرداخته است.
ابو الشجاع حسن شه که شیر گردون رامهابتش تب و لرز اندر استخوان افکند
هوش مصنوعی: ابوشجاع حسن، که روحیهاش چون شیر آسمان است، آنقدر هیکل و شکوه دارد که لرز و ترسی در دلها می‌اندازد و کسانی که او را میبینند، به لرزه میافتند.
تهمتنی که به یک چین چهره سطوت اوهزار لرزه بر اندام آسمان افکند
هوش مصنوعی: او مرا به تهمتی متهم کرده، در حالی که زیبایی یک چین از چهرهاش باعث شده که هزار لرز هم بر اندام آسمانها بیفتد.
دلاوری‌که ز یک خم خام پر خم و تابهزار سلسله بر بال‌کهکشان افکند
هوش مصنوعی: شجاعت و دلیری فردی است که به آسانی میتواند از چیز کوچکی، مانند یک خم خمیده، قدرت و زیبایی فوقالعادهای به وجود آورد و بر اوج آسمانها تاثیر بگذارد.
به نیم‌کاوش فکرت ز رای موی‌شکافهزار رخنه در ابداع کن‌فکان افکند
هوش مصنوعی: اندیشهات را به دقت بررسی کن و از هزاران نقص و عیب در کارهای خود آگاه شو تا بتوانی راهی تازه برای آفرینش بگشایی.
ز قطره‌ای که چکد ز ابر دست او بر خاکتوان بنای دوصد بحر بیکران افکند
هوش مصنوعی: از قطره‌ای که از ابر او بر زمین میافتد، میتوان پایههای دوصد دریا بیپایان را بنا کرد.
فتد زکاخ وی ار سنگ‌ریزه‌یی به زمینازو اساس جهان دگر توان افکند
هوش مصنوعی: اگر گنجشکی از او بیفتد و بر زمین سنگریزهای بیاندازد، میتواند بنیاد جهان را تغییر دهد.
تنی که کرد خیال خلاف او به ضمیراجل به دودهٔ او مرگ ناگهان افکند
هوش مصنوعی: بدن که به اندیشهای در تضاد با سرنوشتش فکر کرده، ناگهان با مرگ روبرو می‌شود و به وسیله تقدیر خویش به فنا میافتد.
ز بس که دهرهٔ او بحر بهرمان آوردبه دهر طنطنه در کان بهرمان افکند
هوش مصنوعی: به دلیل عظمت و بزرگی او، زمانه تمام زیباییها و خوشیها را به سویش کشانده و در دنیای کنونی، همه چیز به خاطر او جلوهگری می‌کند.
گره گشود ز کار زمانه شمشیرشگره چو در خم ابروی جانستان افکند
هوش مصنوعی: شمشیرش گره مشکلات زندگی را باز کرد، مانند این که در خم ابروی معشوقهاش انداخته شده باشد.
فلک ز بهر زمین‌بوس آستانهٔ اوبه لابه خود را در پای پاسبان افکند
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر احترام به او به زمین میافتد و برای رسیدن به درگاهش خود را به زحمت می‌اندازد.
بر آستان ز فرومایگی چو بار نیافتبه عذر فعل خطا خاک در دهان افکند
هوش مصنوعی: هر کس که به خاطر نداشتن شأن و جایگاه خود، نتواند از اشتباهاتش عذرخواهی کند، در نهایت به خود انتقاد می‌کند و خود را سرزنش مینماید.
تویی که ابر کفت دودهٔ دنائت راز یک افاضهٔ فیضی ز خانمان افکند
هوش مصنوعی: تو هستی که ابر، دوده و آلودگیهای ناشی از ناپاکیات را به وسیلهی بارش رحمت و نعمتت از خانه بیرون میافکند.
تویی‌که نسخهٔ دیباچهٔ جلادت توحدیث رستم دستان ز داستان افکند
هوش مصنوعی: تو همان کسی هستی که سرگذشت دلاوریات مانند دیباچهای از داستان رستم و دستان به شمار میآید.
اساس فتنه برافتاد آن زمان ز جهانکه جوش جیش تو آشوب در جهان افکند
هوش مصنوعی: زمانی که چشمان تو به دنیا روشنایی بخشید، بنیان هر گونه آشوب و فتنهای در جهان از بین رفت.
سنان قهر تو در خرق و التیام فلکحکیم فلسفه را باز درگمان افکند
هوش مصنوعی: ترس و قدرت تو باعث شده است که حتی آسمان هم دچار تزلزل و تغییر شود و حکیمان و فیلسوفان را در تفکر و تردید بیندازد.
نبود خون عدو آنچه روزکین بر خاکپرند قهر تو چون نقش پرنیان افکند
هوش مصنوعی: خون دشمن در روزگار پست و بیارزش است، زیرا قدرت تو همچون نقش زیبا و گرانبهایی بر زمین جا میافتد.
حسامت از تب لازم چو گشت لاغر و زردپی علاج خود از چهره ناردان افکند
هوش مصنوعی: حسادت تو به حالتی مانند تب افتاده است که باعث می‌شود لاغر و بیروح شوی. برای درمان این وضعیت، از چهره نیکوی کسانی که متوجه نادانیات هستند، دوری میکنی.
فضای درگهت از نه فلک وسیع‌ترستعجب که وقعه درین تیره خاکدان افکند
هوش مصنوعی: فضای مکان تو از نه آسمان بزرگتر است. عجیب این است که این واقعه در این خاک سیاه اتفاق افتاده است.
نیام تیغ تو آن برغمان تیره دلستکه‌گاه‌کینه‌وری دوزخ از دهان افکند
هوش مصنوعی: تیغ تو به اندازهای برنده است که دلهای تیره و کینهور را همچون آتش دوزخ میسوزاند و ناتوانی آنها باعث می‌شود که نتوانند در برابر آن مقاومت کنند.
بلارک تو اگر نیست خیره‌سر بهمنگذر ز بهر چه در کام برغمان افکند
هوش مصنوعی: اگر تو مانند بلارک (نوعی پرنده) نیستی، پس چه نیازی به عبور از درختان و انداختن سایه در کام برگی دارد؟
زمانه عرض غلامان درگهت می‌دادسپهر خود را دزدیده در میان افکند
هوش مصنوعی: زمانه به ما نشان میدهد که درگاه تو چقدر ارزشمند است؛ به طوری که حتی آسمان هم به دنبال آن است تا خود را در وسط آن قرار دهد.
شها ز قهر پرندوشت آتشین آهمشرار در دل ابنای انس و جان افکند
هوش مصنوعی: ای خورشید، با قهر و خشم، آتشینی در دل انسان‌ها و روحها افکندهای.
روا مدار که خلقی زنند شکرخندکه ذره را ز نظر شاه خاوران افکند
هوش مصنوعی: اجازه نده که برخی از افراد به خاطر خوشلباسی و زبان شیرینشان تو را فریب دهند، زیرا ممکن است مانند ذرهای که در دیدگاه شاه خورشید نادرست به نظر میآید، در واقع بیارزش باشند.
کسی‌که معدن چندین هزار فضل بودنشایدش به چنین رنج بیکران افکند
هوش مصنوعی: کسی که دارای فضایل و برکات زیادی است، سزاوار نیست که به چنین رنجی بیپایان دچار شود.
ز من جهانی در خنده زانکه سطوت توبه سرخ چهرهٔ من رنگ زعفران افکند
هوش مصنوعی: به خاطر قدرت و تاثیر تو، لبخند من باعث شده که دیگران در دنیا خوشحال شوند، چرا که روشنی چهره من به مانند رنگ زعفران درخشان و جذاب شده است.
ز یک شکنج به روی مهابت تو به مندو قوم را به‌گمان عقل نکته‌دان افکند
هوش مصنوعی: از یک پیچش در شخصیت و بزرگی تو، دو گروه را به اشتباه بهخود مشغول کردی، در حالی که با فهم و عقل خود به نکات ظریف پی بردهاند.
یکی بر آنکه به ظاهر ز بهر سود نهانبه‌نام او ملک این قرعهٔ زیان افکند
هوش مصنوعی: شخصی خود را به عنوان نیکوکار نشان میدهد و برای بهرهبرداری پنهانی از دیگران، نام او را بر روی این قاعده و قسمتگذاری مشکل میگذارد.
برای برتری پایه سایه بر سر اوهمای تربیت شاه‌کامران افکند
هوش مصنوعی: برای اینکه او از دیگران برتر باشد، پرندهای که نشانهای از تربیت و موفقیت است، سایهاش را بر سر او میگسترد.
یکی بر آنکه به باطن شه از ظهور خطامرا ز چشم مقیمان آستان افکند
هوش مصنوعی: شخصی که به حقیقت و باطن شه پی برده است، به خاطر خطاهایی که در ظاهر وجود دارد، مرا از نگاه کسانی که در آنجا حضور دارند، دور کرده است.
ز قهر بارخدایی بسان بارخدایچو پست پایه عزازیلش از جنان افکند
هوش مصنوعی: به خاطر خشم و قهر خداوند، مانند بارانی که از آسمان میبارد، عزازیل با پایهای نازل از بهشت به زمین سقوط کرد.
به‌راستی‌که خود اندر تحیرم‌که ملکبه من ز بهر چه این خشم ناگهان افکند
هوش مصنوعی: واقعاً در شگفتیم که دلیل این خشم ناگهانی از سوی ملَک بر من چیست.
خلاصه کز پی تشکیک خلق از در لطفبه ناتوان تن من خلعتی توان افکند
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که به خاطر شکایت و تردید دیگران، خداوند با محبت و لطفی که دارد، لباس قدرت و توانایی را بر تن ناتوانی من میپوشاند.
به دهر تاکه سرایند انس و جان‌که رسولصلای دین شریعت در انس و جان افکند
هوش مصنوعی: زمانی که در دنیا به انسان‌ها و روحها سفر میکنند، پیامآور دین و شریعت در دلهای آنها جا میگیرد و اثر میگذارد.
ز امن عدل تو افکنده باد رسم ستمچنانکه معدلت‌کسری از جهان افکند
هوش مصنوعی: از امنیت و عدل تو، ستمها از بین میرود، به گونهای که عدالت تو مانند پادشاهی کسری بر جهان سایه میافکند.