قصیدهٔ شمارهٔ ۸۵ - در ستایش پادشاه جمجاه ناصرا‌لدین شاه غازی طال‌الله بقاه و تال اللّه مناه در زمان و‌لیعهدی فرماید
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف لحظه‌ای می‌پردازد که پایان ماه رمضان و آغاز عید سعید فطر است. او از زیبایی هلال عید و شادی ناشی از آن صحبت می‌کند و همچنین به یاد محبوب خود می‌افتد. شاعر به فضای روحانی روزه‌داری اشاره می‌کند و از این‌که حالا وقت شادی و نیکویی است، ابراز خوشحالی می‌کند. در ادامه، به نگاهی به زندگی و گذشته پرداخته و این نکته را مورد تأکید قرار می‌دهد که باید از زندگی لذت برد و به مهمانی‌ها و خوشی‌ها پرداخت. او همچنین به جوانی و زیبایی محبوب خود اشاره می‌کند و از شجاعت و پیروزی قهرمانان و نقش آن‌ها در تاریخ صحبت می‌کند. در نهایت، شاعر از لزوم حفظ دوستی و آرامش در زندگی سخن می‌گوید و بر اهمیت آمادگی در برابر چالش‌های زندگی تأکید می‌کند.
تمام گشت مه روزه و هلال دمیدهلال عید به ماهی تمام باید دید
هوش مصنوعی: ماه کامل تمام شد و هلال جدیدی درخشید، اکنون زمان آن است که عید را در ماه کامل مشاهده کنیم.
بنوش جام هلالی به یاد ابروی یارکه همچو ابروی یار از افق هلال دمید
هوش مصنوعی: به یاد ابروی محبوب، جام هلالی را بنوش که مانند ابروی او از افق سر برآورده است.
لب سوال ببند و دهان خم بگشایکه روزه رفت و ندارم مجال گفت و شنید
هوش مصنوعی: لبهای خود را ببند و به آرامی صحبت کن، زیرا روزهام به پایان رسیده و فرصتی برای گفتوگو ندارم.
ز زاهدان چه سرایی به شاهدان بگرایبس است نقل و روایت بیار نقل و نبید
هوش مصنوعی: از زاهدان چه سرایی را که به سوی شاهدان مینگرند، وجود دارد؟ داستانها و حکایتها خیلی است، بیا داستان و شراب بیاور!
رسید عید و گذشت آن مهی که در کف مامدام در عوض جام سبحه می‌گردید
هوش مصنوعی: روز عید فرا رسید و آن ماه خاصی که همیشه در دستان ما بود و به جای این‌که از ظرفی پر از زینتها استفاده کنیم، به مسیری دیگر رفت.
بریز خون صراحی که قهرمان سپهربه خنجر مه نو حنجر صیام برید
هوش مصنوعی: بریز شراب از لیوانی که قهرمان آسمان با خنجر ماه نو، گلوی صیام را برید.
جراحتی به دل از روزه داشت شیشهٔ میچو پنبه از سر زخمش فتاد خون بچکید
هوش مصنوعی: دل از روزه آسیب دیده و شیشه می مانند پنبۀ نرمی است که از روی زخم برمیخیزد و خون میچکد.
مگر هلال درین ماه روزه داشت چو منکه گونه زرد شدش از ملال و پشت خمید
هوش مصنوعی: آیا هلال ماه هم مانند من روزه داشت؟ که به خاطر اندوه، رنگش زرد شده و کمرش خمیده است.
نشان داغ ولیعهد اگر نداشت هلالچرا ز دیدن او رنگ آفتاب پرید
هوش مصنوعی: اگر هلال نشان داغ ولیعهد را نداشت، پس چرا رنگ آفتاب از دیدن او محو شد؟
هنوز در دل من هست ذوق حالت دوشکه ترک نوش لب من ز راه مست رسید
هوش مصنوعی: دلم هنوز شادی لحظهی شب گذشته را احساس می‌کند، زمانی که با لبهای تو، مستی به من رسید و طعم شیرین آن را بچشیدم.
اگرچه قافیه یابد خِلل ولی به مثلچو‌گل نباشد در باغ هم خوشست خوید
هوش مصنوعی: با وجود این‌که قافیه ممکن است کمبودهایی داشته باشد، اما همانند گل در باغ، زیبایی خاصی دارد و خوشحالکننده است.
دو زلف داشت مهم چون دو شب برابر روزو یا دو هندوی عریان مقابل خورشید
هوش مصنوعی: دو زلف او مانند دو شب تاریک هستند که در برابر نور روز قرار دارند، یا مانند دو زن هندو که برهنه در مقابل آفتاب ایستادهاند.
چو نقطهٔ دهنش تنگ و در وی از تنگیسخن چو دایره بر گرد خویش می‌گردید
هوش مصنوعی: وقتی دهان او تنگ بود و از تنگی حرف نمیزد، مانند دایرهای که دور خودش میچرخد، در اطراف خود میگشت.
سواد مردمک چشم من به عارض اوچو گوی ساج به‌میدان عاج می‌غلطید
هوش مصنوعی: سایهٔ تاریک مردمک چشم من بر روی چهرهٔ او مانند گوی سفیدی است که در میدان عاج به آرامی میچرخد.
غرض بیامد بنشست و با هزار ادببه رسم عادت احباب حال من پرسید
هوش مصنوعی: او به منظور خاصی آمد و با احترام بسیار، به روش دوستیها، حال من را پرسید.
چه گفت گفت که ماه صیام شد سپریوز آسمان پی قتلش هلال تیغ کشید
هوش مصنوعی: گفتند که ماه رمضان به پایان رسید و از آسمان هلالی مانند تیغ برای کشتن فرود آمد.
بیار باده که از عمر تا دمی باقیستبه عیش و شادی باید همی چمید و چرید
هوش مصنوعی: بیا و شراب بیاور که تا زمانی از عمر ما باقی مانده، باید با لذت و خوشحالی زندگی کنیم و در شادی بگذرانیم.
رفیق تازه بجوی و رحیق کهنه بخواهکه بحر رنج و فنا را کناره نیست پدید
هوش مصنوعی: دوست جدیدی پیدا کن و از شراب کهنه طلب کن، چرا که در دریای رنج و فنا هیچ ساحلی وجود ندارد.
بدادمش قدحی می که همچو جوهر عقلنرفته در لبش از جام در دماغ دوید
هوش مصنوعی: به او نوشیدنیای دادم که مانند گوهر عقل، در لبهایش تأثیر نداشته و از جام به درون ذهنش جاری شده است.
مئی چو کاهربا زرد و کف نشسته بر اوچو در حدیقهٔ بیجاده شاخ مروارید
هوش مصنوعی: در اینجا به توصیف زیبایی و جلوههای خاص شراب پرداخته شده است. رنگ زرد و شفاف آن مانند کاهربا توصیف شده و کف آن به شکل زیبایی در کنار آن دیده میشود. این تصویر به زیبایی و لطافت شبیه به باغی است که در آن درختان مروارید وجود دارد، که میتواند نمادی از زیبایی و ارزش باشد.
و یا تو گفتی در بوستان به قوت طبعهمی شکوفه بر اطراف سندروس دمید
هوش مصنوعی: و یا تو اشاره کردی که در باغ، به خاطر نيروی طبیعت، شکوفهها به دور درخت سدر شکفته شدهاند.
چو مست گشت ولیعهد را ثنایی گفتکه چرخ در عوض کام گام او بوسید
هوش مصنوعی: وقتی ولیعهد خوشحال و شاداب شد، شعری سرود که در آن گفت چرخ (سرنوشت) به خاطر موفقیتهای او، در عوض به او احترام میگذارد و او را میستاید.
روان نصرت و بازوی فتح ناصر دینکه هرچه تیغش بگرفت خامه‌اش بخشید
هوش مصنوعی: روح یاری و قدرت پیروزی به یاریکننده دینش، که هر بار که شمشیرش را به درستی به کار برد، قلمش همواره در بخشش و رحمت بود.
هنوز مهر رخش بود در حجاب عدمکه همچو صبح ز شوقش وجود جامه درید
هوش مصنوعی: چهره زیبارویش هنوز در پرده عدم پنهان بود، اما مانند صبحی که از شوق اوست، وجودم را از شوق او به لرزه درآورده و از تنم جدا می‌کند.
شها تویی که گه حشر مست برخیزدز جام تیغ تو هر کاو شراب مرگ چشید
هوش مصنوعی: ای معشوق، تو هستی که در قیامت، هر کسی که طعم مرگ را بچشد، از جام شمشیر تو مست و سرمست میشود.
تویی که کان هنر راست خامهٔ تو گهرتویی که قفل ظفر راست خنجر تو کلید
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که هنر و استعدادت مانند گوهر ارزشمندی است، و تو همینطور آن کس هستی که دروازههای پیروزی را با قدرت و شجاعت خود میگشایی.
سر سنان تو ضرغام مرگ را ناخنزه کمان تو بازوی فتح را تعوید
هوش مصنوعی: تیغ تو مانند دندانههای شیر رعب و وحشت مرگ را میآفریند، و قدرت پیروزی را در دستان تو به نمایش میگذارد.
کلف گرفت چو رخسار ماه پنجهٔ مهرز رشک روی تو از بس که پشت دست گزید
هوش مصنوعی: چهرهٔ ماه به خاطر زیبایی و حسادت نسبت به روی تو، به شدت سرخ شده و مانند کسی شده که مدام پشت دستش را گاز میزند.
وجود حاصل چندین هزار ساله فروختبهای آن مه یک روزه طاعت تو خرید
هوش مصنوعی: وجودی که حاصل سالها تلاش و کوشش است، به بهایی خُرد به دست آورده شده است، اما ارزش آن تنها به یک روز اطاعت و عبادت تو میارزد.
مگر که گیتی غارست و تو رسول که چرخبه گرد گیتی چون عنکبوت تار تنید
هوش مصنوعی: آیا دنیا را به شکل غاری میبینی و تو پیامبری که در این میان، چرخ زمان مانند عنکبوت، تاروپود زندگی را میبافد؟
مگر شرارهٔ تیغ تو دید روز مصافکه آتش از فزع او به صلب خاره خزید
هوش مصنوعی: آیا ممکن است تیغ تو در روز نبرد شعلههایش را نشان دهد که آتش از ترس آن به زیر پوست خارداری نفوذ کند؟
مشام غالیه و مغز مشک یافت ز کامنسیم خلق تو تا بر دماغ دهر وزید
هوش مصنوعی: بوی خوش عطر و مغز مشک را از لبان نسیم دریافتم، تا این‌که بر روح زمانه وزید.
ز ننگ آنکه کمانت نمود پشت به خصمخم کمند تو بر خود چو مار می‌پیچید
هوش مصنوعی: به خاطر شرم از آنکه کمانت را به سمت دشمن نشانه نرفته و پشت به او کرده است، مانند ماری بر خود میپیچد.
چو دید منتقم قهرت آن کژی ز کمانفکند زه به گلوی و دو گوش او مالید
هوش مصنوعی: زمانی که انتقامجوی خشمگین، نادرستی را دید، از کمان تیر را به سمت او رها کرد و آن تیر به گردن او نشست و دو گوشش را لمس کرد.
چه وقت طایر تیر تو پر گشاد ز همکه نسر چرخ چو بسمل میان خون نطپید
هوش مصنوعی: زمانی که پرندهای که به تیر تو گرفتار شده، دیگر نتواند پرواز کند و مانند مرغی که در میان خون به شدت زخمی شده، نتواند حرکت کند.
به مهد عهد تو آن لحظه خفت کودک امنکه شیر فتح ز پستان ناوک تو مکید
هوش مصنوعی: در آن لحظه‌ای که کودک برای خواب به آغوش امن تو میرود، شیر پیروزی را از پستان تو میمکد.
هماره تاکه در آفاق هست پست و بلندهمیشه تا که در ایام هست زشت و پلید
هوش مصنوعی: در تمام جهان، همیشه جاذبهها و چالشهایی وجود دارد. زندگی همواره با زیباییها و ناپسندیها همراه است.
چو دهر در کنف دولتت بیارامدهر آن کسی که چو دولت ز دشمن تو رمید
هوش مصنوعی: زمانی که دنیا زیر سایهی خوشبختی تو آرام گرفته، هر کسی که مثل دولت، از دشمن تو فرار کرده است.