قصیدهٔ شمارهٔ ۱۴۲ - و له ایضاً
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌ها و جذابیت‌های معشوق پرداخته است. شاعر با استفاده از تصاویر زیبا از چشم‌ها و زلف‌های معشوق، او را به عنوان یک فرد فریبنده و دلربا توصیف می‌کند. اشاراتی به زهر و خوشبویی نیز وجود دارد که نشان‌دهنده تضاد عشق و عذاب است. شاعر به قدرت عشق و تأثیرات آن در زندگی اشاره می‌کند و در نهایت به این می‌رسد که هیچ چیزی نمی‌تواند زیبایی معشوق را نادیده بگیرد، و او همچنان حاکم عشق و تأثیرگذار بر دل‌هاست. در این شعر، زیبایی الفاظ و صنایع ادبی به خوبی نمایان است.
ای زان دو سیه مار که جا داده به گلزارعطار کمندافکن و سحار زره‌دار
هوش مصنوعی: ای کسی که آن دو مار سیاه را در باغ گل قرار دادهای، همچون عطار که دام افکنده و سحر، زره پوشیده است.
سحار ندیدیم زره‌پوش و معربدعطار نخواندیم کمندافکن و خونخوار
هوش مصنوعی: در صبحگاه هیچ زرهپوشی را ندیدیم و هیچ آواز عطار را نشنیدیم، نه کسی که کمند میاندازد و نه کسی که خونی را میریزد.
عقرب همه زهر آرد و آهو همه نافهدر چشم تو و زلف تو بر عکس بودکار
هوش مصنوعی: عقربها همیشه زهر دارند، اما آهوها به زیبایی و جذابیت معروفاند. در نگاه تو، این دو ویژگی به طرز عجیبی معکوس شدهاند.
چشمان تو چون خشم کنی زهر دهد برزلفان تو چون شانه زنی مشک دهد بار
هوش مصنوعی: چشمان تو وقتی خشمگین میشوند، مانند زهر عمل میکنند و بر دستانت که با شانه زنی مشکی خوشبو و خاص میدهد، تأثیر میگذارند.
چین معدن نافه بود ای شوخ فسونگرمه سیر به عقرب‌کند ای لعبت سحار
هوش مصنوعی: ای فریبنده و زیبا، چین و چروکهای زیبای تو چون یک جاذبه برای من است. ای ماه زیبا، آیا میتوانی به ستارهگان زمان خود نظارهگری و دلربایی کنی؟
زلف تو بود نافه و آن نافه پر از چینروی تو بود ماه و بر او عقرب جرار
هوش مصنوعی: موهای تو مانند نافهای است که پر از چین و تاب است و آن چین و تابها به زیبایی چهرهات شبیه به ماه میباشد، که بر آن عقربهای درشتی میرقصد.
تا داده صدف داده همی پرورش دُرتو پروری ای ماه به مرجان درّ شهوار
هوش مصنوعی: تا زمانی که صدف به پرورش مروارید مشغول است، تو نیز باید به پرورش خود و رشد شخصیتت توجه کنی، ای ماه! مانند مرجانها، در جستجوی زیبایی و شکوه باش.
دلهای بینباشته در چاه نبینندببیند همی بر زنخت چاه نگونسار
هوش مصنوعی: دلهای عاشق و دلتنگ، در عمق تاریکیها و مشکلات به سر میبرند و نمیتوانند زیبایی‌ها و خوشیهای دنیا را ببینند. آنها تنها میتوانند در چهرهی محبوب خود آرامش و روشنایی را مشاهده کنند، حتی اگر در مکانی ناامیدکننده و سخت باشند.
غافل‌که درین زیرکله خرمن مشکستخلقی بشگفتند که ماهیست کله‌دار
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که در زیر یک توده مشک، چیزی گرانبها و باارزش وجود دارد. افرادی که به این موضوع پی میبرند، تعجب میکنند که چنین چیزی در زیر آن توده وجود دارد و به نوعی به نظاره کیفیت و زیبایی آن میپردازند.
یک دایره بر صفحه‌یی از سیم‌کشیدستهم نقطه ز شنگرفش و هم دایره زنگار
هوش مصنوعی: یک دایره روی صفحهای از فلز کشیده شده است که هم نقطهای از رنگ قرمز و هم دایرهای که آثاری از زنگار دارد، به چشم میخورد.
آن نقطه دهان تو و آن دایره خطتبیرون نرود یک دل ازین حلقهٔ پرگار
هوش مصنوعی: لبهای تو مانند نقطهای هستند و خطی که از آن بیرون میآید، دایرهای است که نمی‌تواند هیچ دل دیگری را از این حلقه جدا کند.
هیچ افتدت ای مه‌که به ما متفق آییتا کشور هفت اقلیم گیریم به یک بار
هوش مصنوعی: ای ماه زیبا، هیچ وقت از ما دور نشو و به ما بپیوند. با هم میتوانیم بر تمام سرزمینها مسلط شویم.
تو از لب جانبخش و من از منطق شیرینتو از نگه مست و من از خاطر هشیار
هوش مصنوعی: تو با لبهای شیرینت که دل را تازه می‌کند، در حال توجه و نگاه به من هستی، و من با یاد و خاطر هوشیارم به تو فکر میکنم.
ملکی‌که ز تیغ خم ابرو نگشایدمن بر تو کنم راست ز شیرینی اشعار
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند از زیبایی و جذابیت چشمان تو چشم بردارد، من میتوانم به راحتی به دلیل شیرینی و لطافت شعرهایم نسبت به تو بایستم و دفاع کنم.
بومی که مسخر نشد از شعر دلاویزبر خنجر خونریز تو و غمزهٔ خونخوار
هوش مصنوعی: کسی که تحت تأثیر شعر زیبا و دلنشین تو و چشمان خطرناک و مرگبار تو قرار نگرفته، به نوعی غیر از این بوم است.
در قلعه‌گشابی چه به رنگ و چه به نیرنگمن کلک به‌کار آرم و تو طرهٔ طرار
هوش مصنوعی: در قلعه‌گشابی، چه از نظر رنگ و چه از نظر تزویر، من با مهارت و ابتکار عمل میکنم و تو هم با زیبایی و فریبندگی خود، جلوهگری میکنی.
با کلک و بنان من نقب‌افکن و عارضبا ابرو و خط تو کمان‌گیر و زره‌دار
هوش مصنوعی: به وسیلهٔ قلم و دستانم، نقاشیای بکن که با آن، زیبایی چهرهات را به تصویر بکشم؛ طوری که ابروها و خطی که بر چهرهات دارم، مانند کمان و زرهای جذاب جلوه کند.
چون کار به بیرحمی و خونخوارگی افتدآنجا تو سپهدار و تو سالار و تو مختار
هوش مصنوعی: زمانی که کار به بیرحمی و خونریزی کشیده شود، در آن موقع تو فرمانده و رهبر و تصمیمگیرنده خواهی بود.
ورکار به صدق نفس و عهد درستستاین از تو نیاید به من دلشده بگذار
هوش مصنوعی: اگر کار بر اساس صداقت و وفای به عهد باشد، این موضوع به من ربطی ندارد. بگذار این مسئله از تو ناشی شود.
ور معدلتی باید تا ملک بپایداین کار نیاید مگر از شاه جهاندار
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم کشوری پابرجا و پایدار بماند، به وجود یک فرمانروا و پادشاه حکیم و قدرتمند نیاز داریم؛ زیرا بدون او، این کار امکانپذیر نخواهد بود.
هرچند جهان شعر من و حسن تو گیردفرمانده آفاق بود ملک نگهدار
هوش مصنوعی: با وجود اینکه دنیا تحت تأثیر شعر من و زیبایی تو قرار دارد، اما فرمانروای واقعی جهان کسی است که نگهبان آن است.