قصیدهٔ شمارهٔ ۱۷۱ - در ستایش شاهزا‌دهٔ رضوان و ساده فریدون میرزا طاب ثراه گوید
هوش مصنوعی: این متن به توصیف حکمت و عدل الهی و به ویژه به داستان پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) و تأسیس نظامات اجتماعی و سیاسی در ایران و جهان می‌پردازد. خداوند در آفرینش انسان را به عنوان جانشین خود برگزیده و برای اداره امور جامعه قانونی وضع کرده است. در این راستا، پیامبران و به ویژه پیامبر اسلام به عنوان راهنمایان بشر انتخاب شده‌اند.
در ادامه به توصیف ویژگی‌های یک فرمانروای عادل پرداخته می‌شود که باید ملک را به خوبی اداره کند. این فرمانروا باید دارای عدالت و سخاوت باشد و برای اداره ملک او را به وجود می‌آورد. همچنین به نذری که از جانب شاه دریافت می‌شود و ارزش آن اشاره می‌شود.
در نهایت، از خداوند درخواست می‌شود که برکت و شادی را برای این فرمانروای عادل و مملکتش به ارمغان آورد. این متن به نوعی بیانگر اصل همکاری و همیاری میان مردم و حاکمان است تا جامعه‌ای عادلانه و شاداب بنا شود.
گنج پنهان بود یزدان خواست کاید آشکارآفرینش را فزود از هستی خود اعتبار
هوش مصنوعی: خدای تعالی اراده فرمود که گنج پنهان را آشکار کند و با آفرینش، ارزش و اعتبار بیشتری به هستی ببخشد.
وادمی را زافرینش برگزید آنگه ز عدلخواست قانونی نهادن تا نخیزد گیر و دار
هوش مصنوعی: انسانی را از خلقت انتخاب کرد و سپس از روی عدالت تصمیم به برقراری قانونی گرفت تا هیچ گرفتاری و مشکل پیش نیاید.
بهر آن قانون بهر عهدی رسولی آفریدو ز رسولان احمد مختار را کرد اختیار
هوش مصنوعی: برای پاسداری از قوانین و پیمانها، خداوند پیامبری فرستاد و از میان همه پیامبران، پیامبر موعود، احمد (ص)، را به عنوان برگزیده انتخاب کرد.
هم بر آن قانون محمدشاه عادل دل که هستپرتو پروردگار و پیرو پروردگار
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که قلبی که به عدالت محمدشاه معتقد است، در حقیقت نوری از خداوند و پیرو اوست. به عبارت دیگر، عدالت محمدشاه بازتابی از نور خدایی است و کسانی که به این عدالت ایمان دارند، در واقع در مسیر خداوند حرکت میکنند.
در بهر ملکی ز ایران ملک‌داری برگزیدتا به فر او نظام ملک ماند برقرار
هوش مصنوعی: برای حفظ ثبات و نظم در کشور، فرمانروایی از ایران را انتخاب کرد تا به برکت او، حکومت به خوبی ادامه پیدا کند.
حکمران ملک جم فرمود شاهی را که هستملک‌خواه و ملک‌بخش و ملک‌گیر و ملک‌دار
هوش مصنوعی: حاکم سرزمین جم به پادشاهی گفت که او کسی است که به خواسته و نیازهای مملکت توجه دارد و به تقسیم و نگهداری آن اهمیت میدهد.
شاه شیر اوژن فریدون شاه‌کامد تیغ اوبرگ جان دوستدار و مرگ جان نابکار
هوش مصنوعی: شاه شیر اوژن، فریدون، با تیغ خود به یاری دوستداران میآید و جان نیکوکاران را حفظ میکند، اما بر کسانی که بدخواه هستند، مرگ را می‌آورد.
آن جهانداری‌که از فرفراست بشمردموج‌هایی راکه خیزد روز باد اندر بحار
هوش مصنوعی: آن کسی که در مقام رهبری و مدیریت است، قادر است تا با دقت و تیزبینی، امواجی را که در روزهای بادی در دریا بلند میشوند، به شمار آورد.
شاهش از هر ملک‌ران در ملک‌رانی برگزیدزان بهر روزش فرستد خلعتی‌گوهر نگار
هوش مصنوعی: شاه از بین تمام فرمانروایان، یکی را به عنوان بهترین انتخاب کرده و به همین دلیل هر روز هدیهای گرانبها برای او میفرستد.
خلعتی ناکرده در بَر کارَدَش پیکی دگرخلعتی گیتی‌فروز از خسرو گیتی مدار
هوش مصنوعی: او بیآنکه لباسی به تن کند، باید پیامبری دیگر به سوی او بیاید که جامهای طلایی و درخشان از طرف پادشاه جهان به او هدیه بدهد.
من مبارکباد آن خلعت هنوزم بر لبستکاندر آید خلعتی دیگر ز شاه‌کامگار
هوش مصنوعی: من همچنان از آن لباس زیبای گذشته خوشحالم و بر روی لبهایم است، چرا که ممکن است لباس دیگری از جانب شاه موفق و کامیاب به من برسد.
راست پنداری زری تا فارس در هر منزلیحاملان خلعت استاده قطار اندر قطار
هوش مصنوعی: به طور خلاصه، در هر جایی از سرزمین فارس، افرادی هستند که به ترتیب و نظم، لباسهای فاخر و زیبا را حمل میکنند.
آن بدین گوید تو عازم شو که من رفتم ز دستاین بدان‌گوید تو مرکب ران که من ماندم ز‌کار
هوش مصنوعی: او به تو میگوید که آمادهباش، زیرا من از اینجا میروم. او به تو میگوید که سوار بر مرکب شو، چون من در این کار باقی ماندم.
من بدین طبع روان حیران که یارب چون کنمتهنیت‌گویم‌کدامین را به طبع آبدار
هوش مصنوعی: من با این وضعیت درونیام گیج و حیران هستم و نمیدانم باید به چه کسی تبریک بگویم یا کدامین را بزاوید که دلش خوش و شاداب باشد.
آنک آن دیروز بد کز تختگاه ملک ریتیغ و تشریفی فرستادش خدیو روزگار
هوش مصنوعی: دیروز، آن زمان که سلطنت ری از تخت خود به پایین آمد، فرمانروای روزگار بزرگی را به فرستادن پیام و تشریفات گمارد.
اینک این امروز کش بخشید شاه ملک‌بخش‌خلعتی گوهرنشان کش مهر و مه پودست و تار
هوش مصنوعی: این روز، شاه به ما هدایایی ارزشمند داد که نشان از محبت و بزرگی او دارد. این هدایا با نخی از ماه و ستاره بافته شده‌اند، که به زیبایی و جلال آنها میافزاید.
خلعتی رخشنده چون گردون ز نور آفتابخلعتی آکنده چون دریا ز در شاهوار
هوش مصنوعی: لباسی درخشان و زیبا همانند آسمان که از نور خورشید پر شده است و لباسی پُر از جلوه و زیبایی همچون دریا که از زیورهای درخشنده پر شده است.
یارب این خلعت همایون باد براین تاجوریارب این تشریف میمون باد براین تاجدار
هوش مصنوعی: پروردگارا، این لباس مجلل بر سر این پادشاه باد و این مقام بزرگ بر گردن این تاجدار باد.
تا تویی‌کز چه رو شاهش چنین می‌پروردکاینچنین پرورده را باید چنین پروردگار
هوش مصنوعی: تویی که به چه دلیلی شاه اینگونه تو را تربیت کرده است، این چنین فردی باید خالق و پروردگاری از چنین مقام و منزلتی داشته باشد.
آن به رأفت مستدام و این به طاعت مستهامآن به نعت دستگیر و این به خدمت پایدار
هوش مصنوعی: یکی با رحمت و محبت همیشگیاش کار میکند و دیگری با اطاعت و پیروی از دستورات. یکی به خاطر ویژگی‌های خوبش کمک میکند و دیگری به خاطر خدمت و وفاداریاش پایدار است.
این به گاه سرفشانی بر یسار آرد یمینآن به‌گاه زرفشانی از یمین آرد یسار
هوش مصنوعی: در این لحظه، زمانی که دست چپ به جلو میآید و خود را نشان میدهد، دست راست نیز به همین شکل و به موقع خود را به نمایش میگذارد.
این کشد رنج آن نهد گنج این دهد جان او جهانآن نکو خدمت شناسست این نکو خدمتگزار
هوش مصنوعی: این کار، سختی و زحمت را به همراه دارد، اما در پایان، پاداش و خیرات به همراه خواهد داشت. یکی جانش را برای خدمت به دیگران فدا میکند و آن دیگری کسی را میشناسد که در خدمت نیکو است.
آن چو بیند این کشد زحمت در افزاید به مهراین چو بیند کان کند رحمت نیاساید ز کار
هوش مصنوعی: وقتی او آن را ببیند، در تلاش میافتد و احساس محبتش بیشتر می‌شود. و وقتی این هم او را ببیند، رحمت او را نادیده نمیگیرد و از کار دست نمیکشد.
باد آن یک بر زمین ایمن زکید آسمانباد این یک در جهان شادان ز دور روزگار
هوش مصنوعی: باد، در یک سو بر زمین آرام است و در گوشهای دیگر، آسمان باعث شادی و خوشحالی جهان و مردم دور و نزدیک در گذر زمان می‌شود.