قصیدهٔ شمارهٔ ۳۱۶ - در مدح معتمدالدوله منوچهرخان گوید
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف عشق و زیبایی می‌پردازد. شاعر از حس سوز و اشتیاق خود به محبوب صحبت می‌کند و زیبایی او را با شمع و گل لاله مقایسه می‌کند. او به تاثیر سوزن مژگان محبوب بر دل و دیده‌اش اشاره می‌کند که آن‌ها را حیرت‌زده کرده است. عشق را آتشی وصف می‌کند که در دل دارد و برای درمان سوز آن به دنبال راه حلی می‌گردد. غمزه‌های محبوب، با وجود اینکه آسیب‌زننده هستند، به نوعی طبیعی به نظر می‌آیند. سخن از دولتی عادل و پر از ثروت می‌آید که به محبوب ارتباط دارد و شاعر سعی می‌کند بر اساس تجربیات خود، جایگاه و تاثیر عشق را به تصویر کشد. در نهایت، او با اشاره به گنجینه‌های خود، از ارزش‌های درونی‌اندوخته‌اش سخن می‌گوید.
ماه من در جمع تا چون شمع چهر افروختهیک جهان بروانه را از سوز غیرت سوخته
هوش مصنوعی: من زیبایم در جمع، مانند شمعی که نور میافروزد و در این حال، دلهای بسیاری مثل پروانهها از شدت عشق و غیرت به سوی من میسوزند.
سوزن مژگان او با رشتهٔ مشکین زلفدیدهٔ ما را به روی او ز حیرت دوخته
هوش مصنوعی: مژگان او مانند سوزنی است که با رشتهای از زلفهای مشکی، چشمان ما را به زیبایی او خیره کرده است.
چند از این‌خامان دلا جو‌یی علاج سوز عشقچارهٔ این آتش سوزان بجو از سوخته
هوش مصنوعی: بسیاری از نادانان را میبینی که در جستوجوی درمان سوزش عشق هستند، ولی برای بهبود این آتش سوزان باید از کسانی که خود این آتش را چشیدهاند، راهحل را جستوجو کرد.
در دل من سوز عشق و برزخ من داغ مهراو چو شمع و لاله دارد رخ چرا افروخته
هوش مصنوعی: در دل من آتش عشق به شدت میسوزد و وضعیتم چون برزخ است. داغ محبت او همچون شمع و لاله جلای خاصی دارد. چرا این آتش هنوز شعلهور است؟
آب آتش را کند خاموش اینک آب چشمدر دل من آتشی از عشق یار افروخته
هوش مصنوعی: آب میتواند آتش را خاموش کند، اما اشکهای من نشانهای از آتش عشق یار در دل من است که همچنان شعلهور است.
غمزهٔ او بی‌سبب خونخواره و دلدوز نیستغالباً این شیوه از تیر امیر آموخته
هوش مصنوعی: چشمان معشوق به خودی خود و بدون دلیل، همیشه جراحتزا و خونیندل کننده نیست. این نوع رفتار را غالباً از تیرهای فرمانروایی آموخته است.
معتمد آن اعتماد دولت شه‌کآسمانخاک راهش را به صد ملک جهان نفروخته
هوش مصنوعی: اعتمادی که به حکومت شاه دارد، آنچنان ارزشمند است که حتی آسمان نیز حاضر نیست خاکی که بر مسیر اوست را به هیچ قیمتی در جهان بفروشد.
آصف دیوان ملک جم‌که مور تیغ اوروز هیجا با هزاران اهرمن کین توخته
هوش مصنوعی: آصف، وزیر حاذق و دیوانه شاه جم، قدرت و نفوذی داشت که همچون تیغ تیز در میدان جنگ با هزاران دشمن شرور و خبیث، خشم خود را بر آن‌ها نثار میکرد.
عالمی در دولت او سیم و زر اندوختندغیر قاآنی که گنج و شکر و صبر اندوخته
هوش مصنوعی: در زمان او، افراد دیگری مانند قاآنی به جای جمع آوری طلا و نقره، به ذخیره کردن نعمتها و فضایل مانند صبر و شیرینی زندگی پرداختهاند.