غزل شمارهٔ ۵۳
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساس ناامیدی و دل بریدگی از یک رابطه ناکام می‌پردازد. شاعر می‌گوید که وابستگی به کسی که وفادار نیست، بی‌فایده است و باید از چنین رابطه‌ای فاصله گرفت. او به درد و رنج ناشی از انتظار و بی‌خبری از یار اشاره می‌کند و اعتقاد دارد که وفا و صداقت باید در روابط وجود داشته باشد. در نهایت، شاعر از ناامیدی خود می‌گوید و اینکه با وجود تمام تلاش‌ها، امیدی به بهبود این وضعیت ندارد. به عبارتی، او از سرزنش و عذاب درونی خود به دلیل این رابطه ناراضی است.
واجب نبود دل به بتی بیهده بستنکاو را نبود شیوه به جز عهد شکستن
هوش مصنوعی: نباید دل را به کسی وابسته کرد که او راهی جز نقض پیمان ندارد و وفا نمیکند.
هر دوست که با دوست ندارد سر پیمانمیباید از او رشتهٔ پیوند گسستن
هوش مصنوعی: هر دوستی که به وعدههای خود پایبند نیست، باید از او جدا شویم و رابطهمان را قطع کنیم.
چون یار ندارد خبر از یار چه حاصلنالیدن و خون خوردن و بر خاک نشستن
هوش مصنوعی: وقتی محبوب از حال محبوب خود بیخبر است، ناله کردن، غم خوردن و بر زمین نشستن چه فایدهای دارد؟
یاری که وفا بیند و با غیر شود یارشرطست برو از سر عبرت نگرستن
هوش مصنوعی: دوستی که به وفاداری معروف است، اگر با دیگری دوست شود، باید از او دوری کنی و این را به عنوان تجربهای عبرتآموز در نظر بگیری.
چون باد خزان آمد و گل رفت به تاراجای ابر بهاری چه برآید ز گرستن
هوش مصنوعی: زمانی که باد خزان وزید و گلها از بین رفتند، ای ابر بهاری، چه فایدهای دارد که به خاطر گرسنگیام باران بباری؟
هر بنده که بگریخت ز احسان خداوندآزاد کنش کاو نشود رام به بستن
هوش مصنوعی: هرکس که از رحمت و نعمتهای خداوند دوری کند، باید او را از قید و بند رها کرد، زیرا چنین فردی را نمیتوان به آسانی در راه هدایت قرار داد.
بر زشت نکویی نتوان بست به زنجیراز مشک سیاهی نتوان برد به شستن
هوش مصنوعی: نمیتوان زیبایی را به زشتی نسبت داد، همانطور که نمیتوان با شستن مشک سیاه، آن را پاک کرد.
با یار بگویید که از تیر ملامتانصاف نباشد دل ما این همه خستن
هوش مصنوعی: با دوستان صحبت کنید و بگویید که در مورد قضاوت و سرزنش، انصاف را رعایت کنند. دل ما به اندازهای خسته شده که دیگر تاب این همه زخم و تیرگی را ندارد.
زین پیش همه کام تو می‌جستم و اکنونامید ندارم به جز از دام تو جستن
هوش مصنوعی: قبل از این، همه تلاش من بر این بود که به خواستههای تو برسم، اما اکنون دیگر امیدی ندارم جز اینکه در دام تو گرفتار شوم.
جان دادم و افسوس که جان نیست گیاهیکاو زنده شود سال دگر باز برستن
هوش مصنوعی: من جانم را فدای عشق کردم و افسوس که جان دیگری برای پرورش دوباره وجود ندارد؛ مانند گیاهی که سال دیگر زنده میشود و دوباره رشد می‌کند.
قاآنی ازین پس ز خیال تو صبورستبا آنکه محالست صبوری ز تو جستن
هوش مصنوعی: قاآنی از این پس به خاطر تو بیشتر صبور خواهد بود، هرچند که به دست آوردن صبر از جانب تو غیرممکن به نظر میرسد.