غزل شمارهٔ ۳۷۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف زیبایی و جلوه‌های عشق می‌پردازد. او از نور و روشنایی که از «نخل وادی ایمن» emanates سخن می‌گوید و بوی خوش پیراهن یوسف را که هنوز در باد مصر حس می‌شود، یادآور می‌شود. شاعر از غم و اندوهی که در دل دارد خبر می‌دهد و به نبود روشنایی در زندگی‌اش اشاره می‌کند. همچنین، او به این نکته اشاره می‌کند که عشق و معشوق همیشه در پی هم هستند و حتی در بهار نیز، هنوز نشانه‌هایی از عشق در دلش باقی مانده است. در نهایت، به یادآوری کتب قدیمی و حکایت‌های عرفانی می‌پردازد و بر این نکته تأکید می‌کند که با وجود مستی ناشی از عشق، هنوز راهی به روشنایی و گلخن دارد.
مُردم و دارد جمال او دلم روشن هنوزنور می بارد ز نخل وادی ایمن هنوز
هوش مصنوعی: من از دنیا رفتهام، اما زیبایی معشوقم همچنان دل من را نورانی می‌کند. هنوز هم نور از نخلستان وادی ایمن به من میتابد.
بوی پیراهن دماغ پیر کنعان می گزدور نه باد مصر دارد بوی پیراهن هنوز
هوش مصنوعی: بوی پیراهن یوسف میتواند در دل انسان تغییراتی ایجاد کند، اما اگر این بو وجود نداشت، باد مصر هنوز هم عطر و یاد آن پیراهن را با خود دارد.
بس که دوش از دود دل کاشانه را پر کرده امخاک گشت و روشنایی نیست در گلخن هنوز
هوش مصنوعی: دیروز به قدری از غم و دود دل خود فضای خانه را پر کردهام که دیگر همه جا پر از خاک شده و هنوز هم هیچ نوری در مهتابی نیست.
بعد مردن بین که از صبح ازل معشوق و عشق رو به هم تازند، نی دست است و نی دامن هنوز
هوش مصنوعی: بعد از مرگ، نگویید که از صبح ازل معشوق و عشق به هم نزدیک شدهاند، زیرا نه دستی وجود دارد و نه دامنی هنوز.
در بهاران می وزد باد نشاط و دهر را یک گلی زین باغ نشکفته است در گلشن هنوز
هوش مصنوعی: در بهار، نسیم شادمانی میوزد و زندگی را پر از نشاط می‌کند، اما هنوز یک گل از این باغ شکوفا نشده است و در باغ روشنایی آن را نمیبینیم.
حرف مسندگاه جم، عرفی، میاور بر زبانبا چنان مستی که می داند ره گلخن هنوز
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده است که نباید درباره موضوعات خاص و عمیق با حالتی شگفتانگیز و نشئه صحبت کرد، چون هنوز درکی از جزئیات و راههای پیچیده آن موضوع وجود ندارد. در واقع، بهتر است با احتیاط و آگاهی به چنین مباحثی نزدیک شویم.