غزل شمارهٔ ۵۰۱
هوش مصنوعی: این شعر درباره درد و غم عشق و عدم توانایی بیان احساسات است. شاعر به زخم‌های عاطفی خود اشاره می‌کند و بیان می‌کند که باوجود اینکه لبانش به شکایت از درد و غم در بند هستند، نتوانسته احساساتش را به زبان بیاورد. او از احساس بی‌کسی و گنگی در ارتباط با معشوق سخن می‌گوید و به ناامیدی خود از اینکه نتوانسته داستان غمش را برای کسی بگوید، اعتراف می‌کند. در نهایت، شاعر حسرت می‌خورد که لبانش وعده گفتن غم‌ها را داشتند اما هنوز این قول محقق نشده است.
چون زخم تازه دوخته ز خون لبالبمای وای اگر به شکوهٔ او آشنا لبم
هوش مصنوعی: من مانند زخم تازهای هستم که هنوز پر از خون است و از این وضعیت بسیار نگرانم. اگر زبانم به شکوه و زیبایی او عادت کند، چه بر سرم خواهد آمد؟
بی دردی آورد همه قول و طرب، مسیحگاهی به حال دل می‌گشا لبم
هوش مصنوعی: بدون درد و غم، همه وعدهها و خوشیها بیمعناست، گاهی مسیح به حال دل من لبخند می‌زند.
بستی لبم به شکوه و ذوق ادب شناختهر موی من ادا کند این شکوه با لبم
هوش مصنوعی: لبهای من به خاطر شکایت و زیبایی هنر ادب بسته شدند، هر رشته موی من این هنر و شکایت را با لبهایم بیان می‌کند.
بگذشت عمر و گفت و شنو با تو رو ندادای بی‌نصیب گوشم و ای بی‌نوا لبم
هوش مصنوعی: عمر من به سرعت گذشت و حالا در حالی که تو توجهی به من نکردی، من فقط میتوانم در دل با تو صحبت کنم. ای کسی که نه صدایی دارم و نه کسی هست که به من گوش دهد.
صد بار لب گشودم و بر کس نریختمآن‌ها که موج می‌زند از سینه تا لبم
هوش مصنوعی: صد بار خواستم صحبت کنم و احساساتم را بروز دهم، اما هرگز این کار را نکردم. آنچه که در دلم میگذرد و همیشه در درونم جوش و خروش دارد، به بیرون نمیآید.
لب وعده کرده بود که گوید غمم به دوستوقت است اگر به وعده نماید وفا لبم
هوش مصنوعی: لب وعده کرده بود که غمم را به دوست بگوید، اما زمانش وقتی است که او به وعدهاش وفا کند.
در دل گذشت یار و فرو ریختم بدانپیغام‌ها که داشت نهان از صبا لبم
هوش مصنوعی: در دل من، پیامهایی که یار در دلش پنهان کرده بود، با گذشت زمان نمایان شد و من از سر شوق و محبت، آنها را افشا کردم.
اقرار کن که سنگ دلم بعد از آن اگرلب وا کنم به شکوه، به دندان بخا لبم
هوش مصنوعی: بپذیر که اگر دلم سخت و سنگی است، وقتی که بعد از این، از روی شکایت لب به سخن باز کنم، دندانهایم را بر روی لبم فشار میزنم.
عرفی به ترهات زن آتش که جاودانماند گرسنه گوشم و باشد گدا لبم
هوش مصنوعی: عرفی به او می‌گوید که به حرافی و سخنان بیپایه بپرداز، زیرا اینگونه سخنان دلنشین، مانند آتشی درونی، همیشه در جان من باقی میماند و من را گرسنه و تشنه بر زبان میسازد.