غزل شمارهٔ ۹۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی و جذبه دلربا و پنهانی محبوب خود اشاره می‌کند و از احساسات عمیق و دردهای ناشی از فاصله از او سخن می‌گوید. دلشکستگی و غم ناشی از جدایی از محبوب، تصویر غرق شدن در خون و اشک را به ذهن می‌آورد. شاعر به قدرت و زیبایی محبوب اشاره کرده و آن را بالاتر از همه موجودات می‌داند و معتقد است که هرچه در این دنیا وجود دارد، تحت تأثیر نور و زیبایی اوست. همچنین، شاعر تلاش می‌کند حس و حال خود را در مواجهه با محبوب منتقل کند و به تشبیه‌هایی مانند پروانه و شمع اشاره می‌کند که نشان‌دهنده وابستگی و عشق شدید به محبوب است. در پایان، شاعر از محبوب می‌خواهد که باقی کلامش را بگوید و نامش را یادآوری کند. به‌طور کلی، شعر نشان‌دهنده ادبیاتی غنی از عشق، زیبایی و جدایی است.
دلارام نهان گشته ز غوغاهمه رفتند و خلوت شد برون آ
هوش مصنوعی: دلارام (عزیز و دلنشین) در آغوش آرامش و دور از سر و صدا پنهان شده است. همه رفتهاند و فضا ساکت و خلوت شده است.
برآور بنده را از غرقه خونفرح ده روی زردم را ز صفرا
هوش مصنوعی: مرا از این حالت ناگوار نجات بده و چهرهی زردم را از غم و اندوه روشن کن.
کنار خویش دریا کردم از اشکتماشا چون نیایی سوی دریا
از شدت ناراحتی اشک میریزم و در کنار خودم از اشک دریایی ساخته ام، چون تو به سوی من نمیآیی.
چو تو در آینه دیدی رخ خوداز آن خوشتر کجا باشد تماشا
هوش مصنوعی: وقتی که تو چهرهات را در آینه میبینی، کجا میتوانی تماشا کردن را خوشتر از آن پیدا کنی؟
غلط کردم در آیینه نگنجیز نورت می‌شود لا کل اشیاء
هوش مصنوعی: غلط کردم که فکر کردم نور تو در آیینه جا می‌شود، زیرا نور تو بزرگتر از همه چیزهاست و نمیتواند در محدودهای محصور شود.
رهید آن آینه از رنج صیقلز رویت می‌شود پاک و مصفا
هوش مصنوعی: آینه از زحمت و تلاش برای جلا دادن به خود آزاد شده و اکنون از روی تو، صاف و درخشان میباشد.
تو پنهانی چو عقل و جمله از تستخرابی‌ها عمارت‌ها به هر جا
هوش مصنوعی: تو در باطن مانند عقل هستی و همه ی ویرانیها و خرابیها به خاطر توست، هر جا که بروی.
هر آنک پهلوی تو خانه گیردبه پیشش پست شد بام ثریا
هوش مصنوعی: هرگاه کسی به نزد تو بیاید و در کنار تو قرار گیرد، پس از آن مقام او در مقایسه با تو پایینتر می‌شود.
چه باشد حال تن کز جان جدا شدچه عذر آرد کسی کز تست عذرا
هوش مصنوعی: حال بدن چه خواهد شد وقتی که جان از آن جدا شود؟ چه دلیلی میتواند کسی بیاورد که از تو، یعنی پروردگار، جدا شده است؟
چه یاری یابد از یاران همدلکسی کز جان شیرین گشت تنها
هوش مصنوعی: چه کسی میتواند از دوستان همدل یاری بگیرد، وقتی که او از جان شیرین خود تنها مانده باشد؟
به از صبحی تو خلقان را به هر روزبه از خوابی ضعیفان را به شب‌ها
هوش مصنوعی: بهتر است که صبحی برای مردم باشد تا شبهایی که خوابهای ضعیف و ناامیدکننده دارند.
تو را در جان بدیدم بازرستمچو گمراهان نگویم زیر و بالا
هوش مصنوعی: من تو را در عمق وجودم دیدم، مانند گمراهانی که نمیدانند راست و دروغ چیستند.
چو در عالم زدی تو آتش عشقجهان گشتست همچون دیگ حلوا
هوش مصنوعی: زمانی که تو در این دنیا آتش عشق را شعلهور کردی، دنیا مانند دیگی از حلوا پخته شده است.
همه حسن از تو باید ماه و خورشیدهمه مغز از تو باید جدی و جوزا
هوش مصنوعی: تمام زیباییها و خوبیها به خاطر تو باید باشد، مانند ماه و خورشید که روشنایی و زیباییشان از توست. تمام زیباییهای عمیق و واقعی نیز باید از تو نشئت گیرد.
بدان شد شب شفا و راحت خلقکه سودای توش بخشید سودا
هوش مصنوعی: این شب با خود آرامش و سلامت برای مردم به ارمغان آورده است، زیرا عشق و افکار تو در دلها جاری شده است.
چو پروانه‌ست خلق و روز چون شمعکه از زیب خودش کردی تو زیبا
هوش مصنوعی: مردم مانند پروانهاند و روز مانند شمع، که تو با زیباییات آنها را زیبا کردی.
هر آن پروانه که شمع تو را دیدشبش خوشتر ز روز آمد به سیما
هوش مصنوعی: هر پروانهای که شمع تو را ببیند، شبش به اندازهای زیبا و لذتبخش می‌شود که بهتر از روزش خواهد بود.
همی‌پرد به گرد شمع حسنتبه روز و شب ندارد هیچ پروا
هوش مصنوعی: نور شمع زیبایی تو، همیشه در حال درخشش است و هیچ نگرانی و توجهی به شب و روز ندارد.
نمی‌یارم بیان کردن از این بیشبگفتم این قدر باقی تو فرما
هوش مصنوعی: من دیگر نمیتوانم بیشتر از این صحبت کنم، همین اندازه که گفتم کافی است، حالا تو ادامه بده.
بگو باقی تو شمس الدین تبریزکه به گوید حدیث قاف عنقا
هوش مصنوعی: برو و بگو که من شمس الدین تبریزی هستم، کسی که داستان قاف و عنقا را می‌گوید.