غزل شمارهٔ ۱۳۶
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و عشق عمیق به معشوق اشاره دارد. شاعر از پرده‌ها و حجاب‌هایی صحبت می‌کند که باید کنار بروند تا عشق واقعی نمایان شود. او به یوسف‌های شیرین و غمزه‌های دلربا اشاره کرده و به شوق و مستی ناشی از عشق می‌پردازد. در ادامه، عشق را شبیه به یک زنار توصیف می‌کند که غیرت و ایمان را به دل می‌آورد. همچنین، فرود و رقص ذرات در نور آفتاب را نماد عشق و شور و شوق می‌داند، و در نهایت به یاری عاشقان و دوری از غم و اندوه با اشاره به شمس‌الدین تبریزی، دوست و یار خود، تأکید می‌کند. در کل، شعر به نوعی تجلی عشق الهی و انتظارات و احساسات عمیق انسانی نسبت به معشوق است.
پرده‌ی دیگر مزن جز پرده‌ی دلدار ماآن هزاران یوسف شیرینِ شیرین‌کار ما
هوش مصنوعی: به دیگران توجه نکن و فقط به عشق و معشوق خودت بپرداز، زیرا او در میان همهی زیباییها و خوشیها، خاصترین و شیرینترین است.
یوسفان را مست کرد و پرده‌هاشان بردریدغمزه‌ی خونیِ مست آن شهِ خمارِ ما
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت چشمان معشوقه باعث شگفتی و حیرت یوسفان شد و دلهای آنها را تحت تأثیر قرار داد. این عشق و دلبستگی بهگونهای است که روح و جان انسان را به مستی می‌آورد و همه حواشی و پردههای ظاهری را کنار میزند. معشوقهای که به نوعی دلباخته و خمار عشق است، با غمزهای عمیق و خونی، نه تنها دل عاشقان را میرباید بلکه آنها را در دنیایی ماورایی و عارفانه غرق می‌کند.
جان ما همچون سگانِ کوی او خون‌خوار شدآفرین‌ها صد هزاران بر سگِ خون‌خوار ما
هوش مصنوعی: جان ما به اندازه سگان در کوی او سرشار از عشق و فداکاری شد. بیشمار آفرین بر وفاداری و شجاعت سگی که برای عشق و مقصد خود اینگونه جانفشانی می‌کند.
در نوایِ عشق آن صد نوبهارِ سرمدیصد هزاران بلبلان اندر گل و گلزار ما
هوش مصنوعی: در نغمههای عشق، به اندازه صد بهار جاودانی، هزاران بلبل در میان گلها و باغها وجود دارند.
دل چو زناری ز عشقِ آن مسیح ِ عهد بستلاجرم غیرت برد ایمان بر این زنار ما
هوش مصنوعی: دل مانند زنجیری از عشق آن مسیحی که با او عهد بسته است، به همین دلیل غیرت بر ایمان ما غلبه کرده است.
آفتابی نی ز شرق و نی ز غرب از جان بتافتذره‌وار آمد به رقص از وی در و دیوار ما
هوش مصنوعی: خورشید نه از سمت مشرق آمده و نه از سمت مغرب، بلکه از عمق جان خود به ما تابیده است. مانند ذرهای که به رقص درمیآید، تمام دیوارها و فضا نیز تحت تأثیر این نور و انرژی به حرکت درآمدهاند.
چون مثال ذره‌ایم اندر پی آن آفتابرقص باشد همچو ذره روز و شب کردار ما
هوش مصنوعی: ما مانند ذراتی کوچک هستیم که در جستجوی آن خورشید هستیم و رفتار ما در طول روز و شب مانند حرکتی رقصوار است.
عاشقانِ عشق را بسیار یاری‌ها دهیمچونک شمس‌الدین تبریزی کنون شد یار ما
هوش مصنوعی: ما به عاشقان عشق کمکهای زیادی میکنیم، چون شمس‌الدین تبریزی اکنون دوستان ماست.