غزل شمارهٔ ۱۵۴
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر زیبایی و ویژگی‌های برجسته شهر تبریز است. شاعر به اهمیت بصیرت و درک عمیق اشاره می‌کند و می‌گوید که تنها با چشم ظاهر نمی‌توان به زیبایی‌های تبریز پی برد. او از جنبه‌های روحانی و خاص تبریز صحبت می‌کند و می‌گوید که همه چیز در این شهر نشان‌دهنده عظمت و شرف آن است. شاعر همچنین به کوشش‌های روحانیون و ویژگی‌های انسان می‌پردازد و تأکید می‌کند که برای درک زیبایی‌های تبریز باید روح و بصیرت داشته باشیم. در نهایت، شاعر با تشبیه تبریز به دریا و جواهرات، عظمت و ارزش واقعی آن را به تصویر می‌کشد.
دیده حاصل کن دلا آن گه ببین تبریز رابی‌بصیرت کی توان دیدن چنین تبریز را
هوش مصنوعی: دلی پاک و بینا به دست آور، سپس آنگاه میتوانی زیبایی‌های تبریز را مشاهده کنی؛ زیرا بدون درک و بصیرت، چگونه میتوان زیبایی‌های چنین شهری را دید؟
هر چه بر افلاک روحانی‌ست از بهر شرفمی‌نهد بر خاک پنهانی جبین تبریز را
هوش مصنوعی: هر چیزی که در آسمان و عالم روحانی وجود دارد، به خاطر ارزش و مقام خود، بر زمین به شکل پنهانی برای احترام و عظمت شهر تبریز قرار میگیرد.
پا نهادی بر فلک از کبر و نخوت بی‌درنگگر به چشم سر بدیدستی زمین تبریز را
هوش مصنوعی: با اغراق و خودبزرگبینی بر آسمان پا گذاشتی، هرگز اگر زمین تبریز را با چشمواقعی ببینی، متوجه حقیقت خواهی شد.
روح حیوانی تو را و عقل شب کوری دگربا همین دیده دلا بینی همین تبریز را
هوش مصنوعی: تو با روح حیوانیات و عقل ضعیفات، باز هم میتوانی با همین چشم، زیبایی‌های تبریز را مشاهده کنی.
تو اگر اوصاف خواهی هست فردوس بریناز صفا و نور سر بنده کمین تبریز را
هوش مصنوعی: اگر به دنبال ویژگی‌های خاصی هستی، بدان که بهشت برین پر از پاکی و روشنایی است و من، بندهای از تبریز، در سایه آن نشستهام.
نفس تو عجل سمین و تو مثال سامریچون شناسد دیدهٔ عجل سمین تبریز را
هوش مصنوعی: تو مانند سامری در کوهی از طلا و نعمت قرار داری، ولی چشمها نمیتوانند این زیبایی و جلال تو را ببینند.
همچو دریایی‌ست تبریز از جواهر و ز دررچشم درنآید دو صد در ثمین تبریز را
هوش مصنوعی: تبریز مانند دریایی است پر از جواهرات، به طوری که برای چشم، دیدن آن همه زیبایی و درخشش سخت میشود.
گر بدان افلاک کاین افلاک گردان‌ست از آنوافروشی هست بر جانت غبین تبریز را
هوش مصنوعی: اگر به آسمانها نگاه کنی و ببینی که این آسمانها چقدر چرخان هستند، بدان که روشنیهایی که در بر تو میتابد، بر جان تو تأثیرگذار است.
گر نه جسمَستی تو را من گفتمی بهر مثالجوهرین یا از زمرد یا زرین تبریز را
هوش مصنوعی: اگر تو وجود نداشتی، من میتوانستم به عنوان مثال از ویژگی‌های جواهراتی مانند زمرد یا طلا صحبت کنم.
چون همه روحانیون روح قدسی عاجزندچون بدانی تو بدین رای رزین تبریز را
هوش مصنوعی: چون همه روحانیون از روح مقدس ناتوان هستند، وقتی تو به این فکر بیفتی که چگونه میتوانی به این موضوع بپردازی، به تبریز خواهی رفت.
چون درختی را نبینی مرغ کی بینی بروپس چه گویم با تو جان جان این تبریز را
هوش مصنوعی: وقتی درختی را نمیبینی، چطور میتوانی پرندهای را ببینی؟ پس با تو چه بگویم درباره جان جان این تبریز؟