غزل شمارهٔ ۱۷۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به تمایز عشق واقعی و عقل می‌پردازد. او معتقد است که عاشقانی که عاقل هستند، نمی‌توانند عشق خالص را درک کنند و باید از آن‌ها دوری جست. عشق واقعی با عقل سازگاری ندارد و عقل در عشق فقط مانع ایجاد می‌کند. شاعر عشق را بالاتر از عقل می‌داند و بر اهمیت عاشقی تأکید می‌کند. او پیشنهاد می‌کند که عاشقان نباید وقت خود را هدر دهند و باید زودتر به عشق بپردازند، زیرا زندگی بدون عشق بی‌فایده است. در نهایت، اشاره‌ای به مفهوم عشق شمس تبریزی نیز دارد که فراتر از ظاهر و قالب‌های معمولی است.
در میان عاشقان عاقل مباخاصه اندر عشق این لعلین قبا
هوش مصنوعی: در میان عاشقان، کسانی که باهوش و عاقل هستند، بهتر است به ویژه در عشق به این گوهرهای گرانبها توجه کنند.
دور بادا عاقلان از عاشقاندور بادا بوی گلخن از صبا
هوش مصنوعی: عاقلان از عشق و شور عاشقان دور باشند و بوی خوش گلی که از نسیم میآید، نیز دور باشد.
گر درآید عاقلی گو راه نیستور درآید عاشقی صد مرحبا
هوش مصنوعی: اگر عاقل وارد شود، میگوید که راهی وجود ندارد، اما اگر عشق وارد شود، باید به او خوشامد گفت.
مجلس ایثار و عقل سخت گیرصرفه اندر عاشقی باشد وبا
هوش مصنوعی: در این جمع، ایثار و عقل سختگیر در عشق باید صرف شود.
ننگ آید عشق را از نور عقلبد بود پیری در ایام صبا
هوش مصنوعی: عشق را عیب میدانند وقتی عقل همراه آن نباشد و در زمان جوانی، پیری به نظر ناخوشایند میآید.
خانه بازآ عاشقا تو زوترکعمر خود بی‌عاشقی باشد هبا
هوش مصنوعی: ای عاشق، به خانه برگرد و زودتر اقدام کن، زیرا زندگی بدون عشق بیارزش و بیمعناست.
جان نگیرد شمس تبریزی به دستدست بر دل نه برون رو قالبا
هوش مصنوعی: شمس تبریزی به راحتی نمیتواند زندگی را با دست بگیرد، او بر دلها تأثیر میگذارد و از دنیای ظاهری فراتر میرود.