غزل شمارهٔ ۱۷۶
هوش مصنوعی: این شعر به عشق و جستجوی روحانی اشاره دارد. شاعر از روح زیتونی و محبت او به نار (نماد عشق) سخن می‌گوید و درباره‌ی کشش بین دوست و دوست‌دار صحبت می‌کند. او به برکت و عذاب اشاره کرده، و تأکید می‌کند که عشق واقعی فراتر از شهوت و تمایلات دنیوی است. در نهایت، او به ضرورت تحول روحی و روی آوردن به معنویت برای رسیدن به کمال اشاره می‌کند و شمس الدین تبریزی را به عنوان الگوی هدایت و نور معنوی معرفی می‌کند.
روح زیتونیست عاشق نار رانار می‌جوید چو عاشق یار را
هوش مصنوعی: روحی که در آن عشق وجود دارد، مانند زیتون که به سمت نور و عشق میگرود، به دنبال محبوب و عشق واقعی است. این روح همچون عاشقی است که همواره در جستجوی یار خود میباشد.
روح زیتونی بیفزا ای چراغای معطل کرده دست افزار را
هوش مصنوعی: ای چراغ، روح زیتونی را به من عطا کن، که تو با نور خود، ابزار را به انتظار واداشتهای.
جان شهوانی که از شهوت زهددل ندارد دیدن دلدار را
هوش مصنوعی: روحی که فقط به لذتهای دنیوی مشغول است و از پرهیز و زهد هیچ اعتنایی ندارد، هرگز قادر نیست معشوق را ببیند.
پس به علت دوست دارد دوست رابر امید خلد و خوف نار را
هوش مصنوعی: به خاطر دوست، انسان به دوست دیگری عشق میورزد و نه به خاطر امید به بهشت و ترس از آتش جهنم.
چون شکستی جان ناری را ببیندر پی او جان پرانوار را
هوش مصنوعی: وقتی جان ناری را شکستید، نگاهی به جان پرنور و روشنی بیندازید که در پی اوست.
گر نبودی جان اخوان پس جهودکی جدا کردی دو نیکوکار را
هوش مصنوعی: اگر روح اخوان در میان نبود، پس چگونه میتوانستی دو نیکوکار را از هم جدا کنی؟
جان شهوت جان اخوان دان از آنکنار بیند نور موسی وار را
هوش مصنوعی: روح شهوت را همانند روح برادران بدان، زیرا که آتش، نور موسی را میبیند.
جان شهوانی‌ست از بی‌حکمتییاوه کرده نطق طوطی وار را
هوش مصنوعی: روح شهوانی بیفکر و نابخردانه سخن می‌گوید، درست مانند طوطی که بدون درک حرف میزند.
گشت بیمار و زبان تو گرفتروی سوی قبله کن بیمار را
هوش مصنوعی: بیمار شدی و زبانت را گرفت. به سوی قبله بگردان تا به بیمار کمک کنی.
قبله شمس الدین تبریزی بودنور دیده مر دل و دیدار را
هوش مصنوعی: شمس الدین تبریزی به عنوان شخصی محبوب و مورد توجه، جایگاه ویژهای در دل و چشم مردم دارد و دیدن او باعث روشنی و دلگرمی میشود.