غزل شمارهٔ ۲۴۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به عیش و زندگی شاد بدون معشوق اشاره می‌کند و به زیبایی چشمان او و وفای او می‌پردازد. او از معشوقش می‌خواهد که زلف‌های خود را بگشاید و بر او یاری کند. شاعر در پی معشوقش می‌دود و احساس می‌کند که در عشق به او دچار مشکل شده است. معشوق در پاسخ به او می‌گوید که نباید به دنبال او باشد، اما شاعر همچنان مجذوب اوست.
شاعر به عشق‌اش به معشوق افتخار می‌کند و آن را به آیات و نشانه‌های الهی تشبیه می‌کند. او همچنین از دل شکسته و جدایی از جان صحبت می‌کند و می‌گوید که باید در طلب عشق پافشاری کند. در انتها، شاعر بر اهمیت دلبستگی به معشوق و رهایی از قید و بندهای دنیوی تاکید می‌کند و می‌گوید که عشق حقیقی انسان را از مشغله‌های مادی آزاد می‌سازد.
بگشا در بیا درآ که مبا عیش بی‌شمابه حق چشم مست تو که توی چشمه وفا
هوش مصنوعی: در را بگشایید و وارد شوید، زیرا زندگی بدون شما برایم لذتبخش نیست. زیبایی و نگاه پر از مهر شما مانند یک چشمه وفاداری است.
سخنم بسته می‌شود تو یکی زلف برگشاانا و الشمس و الضحی تلف الحب و الولا
هوش مصنوعی: من نمیتوانم صحبت کنم مگر اینکه تو یکی از موهایت را باز کنی. من در مورد دلتنگی و عشق، به اندازه خورشید و روشنایی صبح سخن میگویم.
انا فی العشق آیه فاقرونی علی الملاامه العشق فاعرجوا دونکم سلم الهوی
هوش مصنوعی: در عشق من نشانهای هست، پس مرا در جمع عاشقان خود قرار دهید. ای جامعه عشق، صعود کنید و بدون شما به سمت عشق نمیتوانم بروم.
دیدمش مست می‌گذشت گفتم ای ماه تا کجا؟گفت نی همچنین مکن همچنین در پی‌َم بیا
هوش مصنوعی: او را دیدم که در حال مستی از کنار من می‌گذشت و گفتم: ای ماه زیبا، کجا میروی؟ او پاسخ داد: نه، اینطور نباش، تو چنین نکن و به دنبال من بیا.
در پی‌َش چون روان شدم دور شد تیز تیزپادر پی گام تیز او چه محل باد و برق را
هوش مصنوعی: وقتی که به دنبالش رفتم، او به سرعت از من دور شد. در تعقیب گامهای تند او، جایی برای باد و برق نبود.
انا منذ رایتهم انا صرت بلا اناصوره فی زجاجه نور الارض و السما
هوش مصنوعی: وقتی آنها را دیدم، به گونهای شدم که گویی وجودی ندارم؛ شبیه تصویری در شیشهای هستم که نور زمین و آسمان را منعکس می‌کند.
رکب القلب نوره فجلی القلب و اصطفیکل من رام نوره استضا مثله استضا
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که قلبی که با نور معرفت روشن شده، علاوه بر زیبایی، از دیگران برتری دارد و هر کس که بخواهد به این نور دست پیدا کند، میتواند از آن بهرهمند شود. در واقع، این نور دل را از تاریکیها جدا می‌کند و کسانی که به دنبال آن هستند، میتوانند به آن دست یابند.
کیف یلقاه غیره کل من غیر فناتو بیا بی‌تو پیش من که تو نامحرمی تو را
هوش مصنوعی: بیا به پیش من، زیرا کسی غیر از تو نمیتواند به این خوبی با من باشد. تو با وجود اینکه نامحرم هستی، برای من خاص و مهمی.
به ثنا لابه کردمش گفتم ای جان جان فزاگفت یک دم ثنا مگو که دوی هست در ثنا
هوش مصنوعی: در دعا و درخواستش به او گفتم ای زندگیبخش و مایهی حیات، اما او پاسخ داد که یک لحظه در ستایش نگو، چرا که در ستایش، دو رویه وجود دارد.
تو دو لب از دوی ببند بگشا دیده بقاز لب بسته گر سخن بگشاید گشا گشا
هوش مصنوعی: لبهای خود را ببند و چشمهای تداوم را باز کن. اگر سخن از لبهای بستهای بیرون بیاید، آن را به آرامی باز کن.
«ان علینا بیانه» تو میا در میان ماچو در خانه دید تنگ بکند مرد جامه‌ها
هوش مصنوعی: اگر تو بخواهی بیایی و در میان ما باشی، مثل مردی که در خانهای تنگ و پر از لباسهاست، این کار تو را به زحمت میاندازد.
نی که هر شب روان تو ز تنت می‌شود جدا؟به میان روان تو صفتی هست ناسزا
هوش مصنوعی: آیا میدانی که هر شب جانت از بدنت جدا می‌شود؟ در میان جان تو صفتی وجود دارد که ناپسند است.
که گر آن ریگ نیستی نامدی باز چون صباشب نرفتی دوان دوان به لب قلزم صفا
هوش مصنوعی: اگر آن دانههای ریگ نیستی، پس چرا مانند نسیم صبحگاه، دوباره به سرعت به کنار دریا نیامدی؟
بازآمد و تا ویست بنده بنده‌ست خدا خداماند در کیسه بدن چو زر و سیم ناروا
هوش مصنوعی: او بازگشته و تا زمانی که به تو نزدیک باشد، بنده است و همواره یاد خدا در وجودش باقیست، مانند طلا و نقرهای که در کیسهی بدنش است و ارزشش را در دنیا ندارد.
جان بنه بر کف طلب که طلب هست کیمیاتا تن از جان جدا شدن مشو از جان جان جدا
هوش مصنوعی: جان خود را در معرض طلب قرار بده، زیرا طلب همچون طلاست. وقتی که بدن از جان جدا شود، از جان خود جدا نخواهی شد.
گرچه نی را تهی کنند نگذارند بی‌نوارو پی شیر و شیر گیر که علی‌یی و مرتضی
هوش مصنوعی: اگرچه نی را خالی کنند، اما اجازه نمیدهند که بینوا در جستجوی شیر برود و شیر را به دست بیاورد، زیرا تو از نسل علی و مرتضی هستی.
نیست بودی تو قرن‌ها، بر تو خواندند هل اتیخط حق است نقش‌ِ دل، خط حق را مخوان خطا
هوش مصنوعی: سالها تو وجود نداشتی، اما دربارهات سخن گفتهاند. بر دل، حقیقت را نوشتهاند، اما این نوشته را بهعنوان اشتباه نخوان.
الفی لا شود و تو ز الف لام گشت لاهله دست و دهان بشو که لبش گفت الصلا
هوش مصنوعی: بیدار شو و از الف تا لا به درستی حرکت کن. اگر دست و دهان خود را بشویی، لبهایت به دعا و نماز خواهند پرداخت.
چو به حق مشتغل شدی فارغ از آب و گل شدیچو که بی‌دست و دل شدی دست درزن در این ابا
هوش مصنوعی: وقتی که به حق و حقیقت مشغول شدی، دیگر از مادیات و ظواهر دنیا آزاد میشوی. به هنگامی که بی‌دست و دل شوی و از وابستگیها رها گردی، میتوانی به عمق این معانی دست یابی.