غزل شمارهٔ ۳۸۳
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به سراغ انسان‌هایی می‌رود که در زندگی خود به خوشی‌ها و لذت‌ها روی آورده‌اند، اما در عین حال از واقعیت‌های تلخ و سرنوشت‌های ناگوار غافل‌اند. او به فردی که در حال از دست دادن موقعیت و آرامش خود است، هشدار می‌دهد که نکند از راه درست منحرف شود و خود را در چالش‌های بزرگ‌تری بیندازد. ذکر "شراب" و "کباب" به عنوان نمادهایی از لذت‌های مادی، و همچنین اشاره به گمراهی و غرور، نشان‌دهنده‌ی این است که افراد باید از حال خود آگاه باشند و به عمق معانی عشق و حقیقت فکر کنند. شاعر به این مساله اشاره می‌کند که به رغم تمام ادعاها و ظاهر فریبنده، در نهایت حقیقتی نهفته است که باید به آن پی برد. و در آخر به فردی می‌گوید که باید عواقب کارهای خود را بپذیرد، زیرا در نهایت خوشی‌های زودگذر و فانی، این واقعیت را تغییر نخواهد داد.
هین که گردن سست‌کردی، کو کبابت؟ کو شرابت؟هین که بس تاریک‌رویی، ای گرفته آفتابت
هوش مصنوعی: اوه، تو که گردنات را ضعیف کردی، کجاست آتشات؟ کجاست نوشیدنیات؟ اوه، تو که چهرهات بسیار تاریک است، ای که آفتابات را گرفتهای.
یاد داری که ز مستی با خرد استیزه بستی؟چون کلیدش را شکستی، از که باشد فتح بابت؟
هوش مصنوعی: آیا به یاد داری که در حال مستی چگونه با عقل و درایت خودتان سر به سر گذاشتی؟ حالا که کلید آن عقل را شکستهای، فتح و پیروزی از کجا به دست میآید؟
در غم شیرین نجوشی لاجرم سرکه فروشیآب حیوان را ببستی لاجرم رفته‌ست آبت
هوش مصنوعی: اگر در غم شیرینات نغلطی و نگریی، نتیجهاش این است که زندگیات تلخ میشود و به دردسر میافتی. در حالی که باید از منابع و شادیهای واقعی زندگی بهرهبرداری کنی، اما اگر از آنها دوری کنی، به تدریج آنچه که برایت مهم است از دست میدهی.
بوالمعالی گشته بودی فضل و حجت می‌نمودینک محکِّ عشق آمد، کو سؤالت؟ کو جوابت؟
هوش مصنوعی: تو در اوج کمال و فضیلت قرار داشتی و حجت و دلیلی بر ثابت بودن خود به نمایش میگذاشتی، اما حالا که عشق واقعی نمایان شده، کجاست پرسشات؟ کجاست جوابات؟
مهتر تجار بودی، خویش قارون می‌نمودیخواب بود و آن فنا شد، چونکه از سر رفت خوابت
هوش مصنوعی: تو بزرگترین تاجر بودی و خود را به مانند قارون نشان میدادی، اما همانند خواب و خیالی که پیش رفت، حالا نابود شدهای، چون خواب تو به پایان رسیده است.
بس زدی تو لاف‌ِ زفتی، عاقبت در دوغ رفتیمی‌خور اکنون آنچ داری، دوغ آمد خمر نابت
هوش مصنوعی: تلاشها و سخنان پر زرق و برق تو، در نهایت به نتیجهای که میخواستی نرسید و اکنون باید با آنچه که داری، سر کنی. نوشیدنی دلخواهت به آنچه که نباید تبدیل شده است.
مخلص و معنی این‌ها گرچه دانی هم نهان‌کناندر الواح ضمیری تا نیاید در کتابت
هوش مصنوعی: اگرچه تو به معنای این سخنان آگاه هستی، اما آن را در دل خود پنهان کن و در خاطر خود نگهدار تا جایی در نوشتههایت ظاهر نشود.