غزل شمارهٔ ۴۰۴
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به زیبایی و غنای باده و لذت‌های ناشی از آن می‌پردازد. او از نوشیدن باده‌ی سحری سخن می‌گوید و تاثیر آن بر هوش و دل آدمی را وصف می‌کند. با یک جرعه باده، تمام غم‌ها و مشکلات فراموش می‌شود و آدمی به مستی و حال خوش می‌رسد. شاعر اشاره می‌کند که در هنگام خلسه و مستی، بینشی عمیق و اسراری درباره زندگی و معنای واقعی وجود به دست می‌آید. پیشنهاد می‌شود که آدمی به جستجوی این لذت‌ها و باده‌ها بپردازد و از قید و بند روزمرگی‌ها رهایی یابد. او همچنین به این نکته اشاره دارد که سکوت و آرامش می‌تواند به درک عمیق‌تری از زندگی بیانجامد و نباید از لذت‌های زندگی غافل شد.
هله ای آنک بخوردی سحری باده که نوشتهله پیش آ که بگویم سخن راز به گوشت
هوش مصنوعی: بیدار باش، تو که شربت سحری را نوشیدی، بیا نزد من تا رازی را برایت بگویم و در گوشت نجوا کنم.
می روح آمد نادر رو از آن هم بچش آخرکه به یک جرعه بپرد همه طراری و هوشت
هوش مصنوعی: روح نادر به سراغت آمده است، پس بگذار یک بار بچشی تا به سرعت همه ترفندها و زیرکیهایش را درک کنی.
چو از این هوش برستی به مساقات و به مستیدهدت صد هش دیگر کرم باده فروشت
هوش مصنوعی: وقتی از این عقل و هوش دور شوی و به مستی و شادابی برسی، صدها نشانه و علامت دیگر از کرم و لطف شراب به تو میدهد.
چو در اسرار درآیی کندت روح سقاییبه فلک غلغله افتد ز هیاهوی و خروشت
هوش مصنوعی: زمانی که به عمق اسرار وارد شوی، روح سقا به پرواز درمیآید و آسمان را پر از سر و صدا و هیاهو می‌کند.
بستان باده دیگر جز از آن احمر و اصفرکندت خواجه معنی برهاند ز نقوشت
هوش مصنوعی: باده‌ی تازهای بیاور که رنگ آن به سرخی و زردی نرود، ای آقا! تا معنا را از پیچیدگیهای گفتهات رها کنی.
دهد آن کان ملاحت قدحی وقت صباحتبه از آن صد قدح می که بخوردی شب دوشت
هوش مصنوعی: کسی که زیبایی و دلربایی دارد، در زمان صبح به تو جامی میدهد که به مراتب از صد جام شرابی که شب گذشته نوشیدی، بهتر است.
تو اگر های نگویی و اگر هوی نگوییهمه اموات و جمادات بجوشند ز جوشت
هوش مصنوعی: اگر تو صدای خود را بالا نبری و نگوئی چه کسی هستی، همه موجودات زنده و بیجان به حرکتی در میآیند به خاطر جوش و خروش تو.
چو در آن حلقه بگنجی زبر معدن و گنجیهوس کسب بیفتد ز دل مکسبه کوشت
هوش مصنوعی: وقتی در آن جمع خاص جای میگیری، احساس میل به به دست آوردن علم و ثروت در دلت زنده می‌شود.
تو که از شر اعادی به دو صد چاه فتادیبرهانید به آخر کرم مظلمه پوشت
هوش مصنوعی: تو که از دست دشمنان به شدت به زحمت افتادهای، به کمک کرم و لطفی که داری، از این وضعیت رهایی یاب.
همه آهنگ لقا کن خمش و صید رها کنبه خموشیت میسر شود این صید وحوشت
هوش مصنوعی: همه چیز را آماده دیدار کن، از نگرانیها و دغدغهها دست بردار. تنها در سکوت و آرامش میتوانی به هدف و خواستهات دست یابی.
تو دهان را چو ببندی خمشی را بپسندیکشش و جذب ندیمان نگذارند خموشت
هوش مصنوعی: اگر دهان خود را ببندی و ساکت باشی، به طور طبیعی دیگران جذب تو میشوند و نمیگذارند که خاموش بمانی.