غزل شمارهٔ ۴۱۲
هوش مصنوعی: در این ابیات شاعر به دنبال شخصی است که می‌تواند او را مست و شاد کند و تأکید می‌کند که این شخص تنها کسی است که می‌تواند درد و غم او را تسکین دهد. او از جستجوی این فرد می‌گوید که جانش را به او سوگند داده و جز او نخواهد خورد. شاعر همچنین به ارتباط عمیق عشق و وجود معشوق اشاره می‌کند و این‌که عقل و فهم او زمانی به کمال می‌رسد که در حالت مستی معشوق قرار گیرد. در کل، شعر به بیان غم و اشتیاقی عمیق برای وصال معشوق می‌پردازد.
آنک بی‌باده کند جان مرا مست کجاستو آنک بیرون کند از جان و دلم دست کجاست
هوش مصنوعی: کجاست آن چیزی که باعث میشود جانم مست شود و کجاست آن چیزی که می‌تواند از دل و جانم خارج شود؟
و آنک سوگند خورم جز به سر او نخورمو آنک سوگندِ من و توبه‌ام اشکست کجاست
هوش مصنوعی: من تنها به او میاندیشم و هیچ چیز دیگری برایم مهم نیست. حالا که سوگندم و وعدهام شکسته شده، چه باید بکنم؟
و آنک جان‌ها به سحر نعره‌زنانند از اوو آنک ما را غمش از جای ببرده‌ست کجاست
هوش مصنوعی: در صبح زود، جان‌ها با صدای بلند از عشق او فریاد میزنند و ما از درد عشق او به کلی گیج و سرگردان شدهایم و نمیدانیم در کجا هستیم.
جانِ جان‌ست وگر جای ندارد چه عجباین‌که جا می‌طلبد در تنِ ما هست کجاست
هوش مصنوعی: جان اصلی و واقعی ما طوری است که اگر در جایی نتواند جا بگیرد، چه عجیب است که در وجود ما به دنبال فضایی برای خود باشد. حالا باید بگوییم این جان کجاست؟
غمزه‌ی چشم بهانه‌ست و زان‌سو هوسی‌ستو آنک او در پس غمزه‌ست دلم خَست کجاست
هوش مصنوعی: نگاه معنادار و عاجزانهای در چشمان او وجود دارد که مرا به سمت خود میکشد و در پس آن، آرزویی نهفته است. اما دل من خسته است و نمیدانم کجا باید بروم.
پرده‌ی روشنِ دل بست و خیالات نمودو آنک در پرده چنین پرده‌ی دل بست کجاست
هوش مصنوعی: دل به نور امید روشن شد و خیالات رنگارنگی در آن شکل گرفت. اما اکنون معلوم نیست که آن پرده‌ی امید و آرزوها کجاست و چه بر سرش آمده است.
عقل تا مست نشد چون و چرا پست نشدو آنک او مست شد از چون و چرا رست کجاست
هوش مصنوعی: وقتی عقل تحت تأثیر قرار نگیرد و مست نشود، به طور طبیعی توانایی تفکر و بررسی عمیق را از دست میدهد. اما زمانی که عقل در حالت اشتیاق و سرخوشی قرار میگیرد، از مباحث و تردیدها رهایی پیدا می‌کند و به مقام بالاتری دست مییابد. پس این حالت خلسه و مستی عقل، به او آزادی و روشنی میبخشد.