غزل شمارهٔ ۴۶۷
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مسائل وجودی و شناختی می‌پردازد. شاعر از هویت و ماهیت انسان‌ها، درک خوشبختی و غم، و همچنین از دنیای درونی دل سخن می‌گوید. او به پرسش‌هایی درباره کیستی و چیستی می‌پردازد و به دنبال شناخت خویش و دیگران است. به نوعی، شاعر در جست‌وجوی معانی عمیق‌تری از زندگی است و به کنکاش در احساسات و روابط انسانی می‌پردازد. او همچنین به ناپایداری دنیا و فانی بودن انسان اشاره می‌کند و می‌پرسد که در این دنیای پرغوغای دل، حقیقت چیست و ما چه نقشی در آن داریم.
آنک چنان می‌رود ای عجب او جان کیستسخت روان می‌رود سرو خرامان کیست
هوش مصنوعی: نگاه کن، او چقدر نرم و روان حرکت می‌کند! عجیب است که او چه کسی است که آنقدر به آرامی و با وقار همچون سرو میگذرد؟
حلقه آن جعد او سلسله پای کیستزلف چلیپا و شش آفت ایمان کیست
هوش مصنوعی: حلقهی موهای او به مانند زنجیری است که به پای چه کسی گره خورده است، و زلفهایش همچون صليب و شش آفتاب، بر ایمان کیست؟
در دل ما صورتیست ای عجب آن نقش کیستوین همه بوهای خوش از سوی بستان کیست
هوش مصنوعی: در دل ما تصویری وجود دارد که حیرتانگیز است و باید بدانیم این تصویر متعلق به کیست. همچنین این همه عطرهای خوشی که به مشام ما میرسد، از طرف چه باغی و از کجا میآید؟
دیدم آن شاه را آن شه آگاه راگفتم این شاه کیست خسرو و سلطان کیست
هوش مصنوعی: به افرادی که در مقام رهبری و سلطنت هستند توجه کردم و از خودم پرسیدم که این پادشاه کیست و چه ویژگیهایی دارد.
چون سخن من شنید گفت به خاصان خویشکاین همه درد از کجاست حال پریشان کیست
هوش مصنوعی: وقتی سخنان من را شنید، به نزدیکانش گفت که این همه درد از کجا ناشی میشود و حال خراب چه کسی است.
عقل روان سو به سو روح دوان کو به کودل همه در جست و جو یا رب جویان کیست
هوش مصنوعی: عقل به هر سو میدود و روح در هر گوشهیی پرسه میزند، دل همه در تلاش و جستوجو است. ای پروردگار، چه کسی در این جستوجو به دنبال حقیقت است؟
دل چه نهی بر جهان باش در او میهمانبنده آن شو که او داند مهمان کیست
هوش مصنوعی: دل خود را بر جهان مشغول نکن و در آن به میهمانی نپرداز. خود را به کسی بسپار که بداند مهمان کیست و چطور باید از او پذیرایی کند.
در دل من دار و گیر هست دو صد شاه و میراین دل پرغلغله مجلس و ایوان کیست
هوش مصنوعی: در دل من، عواطف و احساسات زیادی مانند یک مجلس شلوغ وجود دارد. این دل پر از کم و کاست، افرادی مهم و با نفوذ را در خود جای داده است. حالا سوال اینجاست که در این فضای شلوغ و پرهیاهو، چه کسی به راستی وجود دارد و میتواند این اوضاع را مدیریت کند؟
عرصه دل بی‌کران گم شده در وی جهانای دل دریاصفت سینه بیابان کیست
هوش مصنوعی: دل مانند دریایی وسیع است که در آن جهان بیپایانی گم شده. ای دل، در این سینه که همچون بیابانی خشک و بی آب و علف است، چه کسی میتواند وجود داشته باشد؟
غم چه کند با کسی داند غم از کجاستشاد ابد گشت آنک داند شادان کیست
هوش مصنوعی: غم نمیتواند بر کسی تاثیر بگذارد که منبع آن را میشناسد. کسی که از علت غم آگاه است، دائماً شاد خواهد بود و به خوبی میداند که خوشبختی حقیقی چیست.
ای زده لاف کرم گفته که من محسنممرگ تو گوید تو را کاین همه احسان کیست
هوش مصنوعی: شخصی که به خود میبالد و از کرم و مهربانیاش سخن می‌گوید، باید بداند که مرگش به او می‌گوید که این همه احسان و نیکی که ادعا میکنی، از کجا ناشی میشود و چه کسی برای تو این احسانها را انجام داده است.
آن دم کاین دوستان با تو دگرگون شوندپس تو بدانی که این جمله طلسم آن کیست
هوش مصنوعی: در آن لحظه که این دوستان نسبت به تو تغییر کنند، آنگاه متوجه خواهی شد که این موضوع راز چه کسی است.
نقد سخن را بمان سکه سلطان بجوکای زر کامل عیار نقد تو از کان کیست
هوش مصنوعی: سخن خویش را با احتیاط بیان کن و طلا و زیور را به دنبال پادشاه بگرد؛ زیرا ارزش واقعی و گرانبها در کجا و از چه منبعی به دست میآید؟