غزل شمارهٔ ۵۳۳
این متن شعری از دیوان مولانااست، که به ستایش مستان و عشق و حال و خرمی زندگی می‌پردازد. شاعر در این اشعار، با بیانی جذاب و توصیفاتی گیرا، به توصیف حالت مستی و عشق می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه عشق و مستی انسان را به زندگی و سلامت هدایت می‌کند. او به مستان و خوشبختی‌های ناشی از عشق اشاره می‌کند و دعوت به شادمانی و رهایی از غم‌ها می‌نماید. در نهایت، شاعر با بیان ارادت به حقایق و عشق الهی، دلیلی برای امید و سرزندگی را مطرح می‌کند.
رندان سلامت می‌کنند جان را غلامت می‌کنندمستی ز جامت می‌کنند مستان سلامت می‌کنند
این مستی، مستیِ آگاهیه؛ یعنی وقتی «منِ کوچک» فرو میریزه، دل از تلخی و تعصب سبکتر و پاکتر میشه. پس «مستان سلامت می‌کنند» یعنی کسانی که از خودخواهی بیرون اومدن، توی دنیا سلام و سلامت پخش میکنن؛ نه با نصیحت و حرف، بلکه با خودِ حضور و حالِ روشنشون
در عشق گشتم فاش‌تر وز همگنان قلاش‌تروز دلبران خوش باش‌تر مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: در عشق، من بیش از دیگران جستجو کردم و به وضوح بیشتری رسیدم. از همقطاران خود کمتر مشکل داشتم و از محبوبان، بیشتر لذت بردم. اکنون مستان در حال دعا برای سلامتی هستند.
غوغای روحانی نگر سیلاب طوفانی نگرخورشید ربانی نگر مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: تنفس و شور و شوق روحانی را همچون سیلابی پرخروش و طوفانی ببین. خورشید الهی را تماشا کن و بگذار تا مستان با حال خوب و سلامت به تو بگویند.
افسون مرا گوید کسی توبه ز من جوید کسیبی پا چو من پوید کسی مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: کسی به من میگوید که جادوی من او را مسحور کرده و از من عذرخواهی کند. برخی بدون هیچگونه قوتی همچون من در پی من میگردند. کسانی که سرمست هستند به من سلام میفرستند.
ای آرزوی آرزو آن پرده را بردار زومن کس نمی‌دانم جز او مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: ای آرزوی بزرگ، آن پرده را کنار بزن تا همه ببینند که من جز او کسی را نمیشناسم و آن مستان تنها برای او سلامتی میطلبند.
ای ابر خوش‌باران بیا وی مستی یاران بیاوی شاهِ طراران بیا مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: ای ابر با بارانِ دلچسب، بیا و شادی و سرخوشی دوستان را همراه خود بیاور. ای پادشاه زیباییها، بیا که خوشگذرانان برای سلامتی تو دعا می‌کنند.
حیران کن و بی‌رنج کن ویران کن و پرگنج کننقد ابد را سنج کن مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: با گیج کردن دیگران و بیدرد و رنج کردن، میتوان دلهای ویران را پر از گنج و شادی کرد. ارزش جاودانی را بسنجد و مستان در دل خود برای سلامتی یکدیگر آرزو می‌کنند.
شهری ز تو زیر و زبر هم بی‌خبر هم باخبروی از تو دل صاحب‌نظر مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: شهر از تو پر آشوب است، در حالی که برخی از آن بیخبرند و برخی دیگر باخبر. دل کسانی که صاحب نظرند به خاطر تو در حال شادابی و خوشحالی است.
آن میر مه‌رو را بگو وان چشم جادو را بگووان شاه خوش‌خو را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: بگو آن معشوق زیبا را، بگو آن چشمان فریبنده را، بگو آن پادشاه مهربان را که برای خوشحالی و سلامتی مستان دعا و آرزو می‌کنند.
آن میر غوغا را بگو وان شور و سودا را بگووان سرو خضرا را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: آن راستهگیر پرشور و حال را بگو، آن هیجان و شوق را بگو، آن درخت سبز و زیبا را بگو، که سرمستها به او سلام میگویند.
آن جا که یک باخویش نیست یک مست آن‌جا بیش نیستآن جا طریق و کیش نیست مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: در جایی که هیچ دوستی وجود ندارد، هیچ مستی هم نیست. در آن‌جا نه راهی هست و نه مذهبی. مستان فقط برای سلامتی یکدیگر دعا می‌کنند.
آن جان بی‌چون را بگو وان دام مجنون را بگووان دُرّ مکنون را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: بگو درباره آن عالیترین و بینقصترین روح، و درباره آن عاشق دیوانه، و درباره آن گنج پنهان جویا شو که بادهنوشان در حال سلام و خوشامدگوییاند.
آن دام آدم را بگو وان جان عالم را بگووان یار و همدم را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: بگو به من از دامهایی که آدم را گرفتار می‌کنند، بگو از جان و روحی که در جهان وجود دارد، و بگو از یار و همراهی که در کنار است. افرادی که مستانند، به سلامتی و پایداری میپردازند.
آن بحر مینا را بگو وان چشم بینا را بگووان طور سینا را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: درباره آن دریای زیبایی که پر از رنگ و جلوه است صحبت کن، و از آن چشمان روشن و بینا بگو. همچنین از آن کوه سینا که پر از معنویت و شکوه است یاد کن. چرا که عاشقان و مستان با شادی و سلامت به سراغ آن میروند.
آن توبه‌سوزم را بگو وان خرقه‌دوزم را بگووان نورِ روزم را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: آن توبهای که دل را میسوزاند به یاد بیاورید؛ آن دوزندهای که لباس روحانی میسازد را به یاد آورید؛ آن نوری که در روز به ما زندگی میبخشد را یاد کنید. مستان و عاشقان در حال تجلیل و قدردانی از این نعمتها هستند.
آن عید قربان را بگو وان شمع قرآن را بگووان فخر رضوان را بگو مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: این بیت به روز عید قربان و جشنهای آن اشاره دارد و به روشنایی و نورانی بودن قرآن می‌پردازد. همچنین به افتخار و زیبایی بهشت اشاره می‌کند و نشان دهنده شادابی و خوشحالی مستان است که در این مناسبتها به جشن و سرور میپردازند.
ای شه حسام‌الدین ما ای فخر جمله اولیاای از تو جان‌ها آشنا مستان سلامت می‌کنند
هوش مصنوعی: ای سرور و پیشوای ما، ای مایهی افتخار تمام اولیا، ای دوستی که جان‌ها به واسطهی تو آشنا شدهاند، مستان به سلامتی تو میپردازند.