غزل شمارهٔ ۵۷۸
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به عهد و میثاقی که با شادی و محبوبش بسته، اشاره می‌کند و از عشق و وابستگی عمیق خود به او سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که هیچ‌کس جز محبوبش نمی‌تواند بر دل و جان او تسلط داشته باشد و او را تنها درمان و حل مشکلاتش می‌داند. همچنین شاعر به قدرت و مقام محبوبش اشاره می‌کند و می‌گوید که اگرچه در دنیا چیزهای زیادی وجود دارد، اما محبوبش برای او به‌عنوان بزرگ‌ترین ثروت و نعمت است. در ادامه، با تشبیهات مختلف، عشق و محبوبش را به‌عنوان نور و روشنی در زندگی‌اش توصیف می‌کند و سرانجام به پرستش و مهر ورزیدن به او می‌پردازد. این شعر بیانگر عواطف عمیق و وابستگی شاعر به محبوبش است که برایش همه‌چیز محسوب می‌شود.
مرا عهدیست با شادی که شادی آن من باشدمرا قولیست با جانان که جانان جان من باشد
هوش مصنوعی: من برای شادمانی خود عهدی بستهام که آن شادی فقط متعلق به من باشد. همچنین، قول و قراری با محبوبم دارم که او هم جان من باشد.
به خط خویشتن فرمان به دستم داد آن سلطانکه تا تختست و تا بختست او سلطان من باشد
هوش مصنوعی: سلطان بزرگی که تا زمانی که بر تخت و در اوج قدرت است، به من اجازه داده است با قلم خود دستور بزنم. بدین ترتیب، او همیشه سلطانی برای من خواهد بود.
اگر هشیار اگر مستم نگیرد غیر او دستموگر من دست خود خستم همو درمان من باشد
هوش مصنوعی: اگر هوشیار باشم یا در حال سرمستی، هیچ‌کس غیر از او نمی‌تواند به من کمک کند. حتی اگر خودم از پا افتاده باشم، همین فرد میتواند درمان من باشد.
چه زَهره دارد اندیشه که گِرد شهر من گرددکه قصد مُلک من دارد چو او خاقان من باشد
هوش مصنوعی: چگونه اندیشه میتواند به گرد شهر من بچرخد و به سراغ سرزمین من بیاید که او مانند فرمانروای من باشد؟
نبیند روی من زردی به اقبال لب لعلشبمیرد پیش من رُستم چو او دَستان من باشد
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند چهرهام را زرد ببیند و لبهایش به شکلی زیبا و سرخ باشد، از غم و حسرت بر من رستم می‌شود، زیرا دستانم از او قویتر است.
بِدَرَم زَهره زُهره خراشم ماه را چهرهبَرَم از آسمان مُهره چو او کیوان من باشد
هوش مصنوعی: من با زیباییام، چهرهام را مانند خورشید بر میآورم و با این وجود، به اندازهای درخشانم که میتوانم ماه را از آسمان دور کنم، چون او بهترین و روشنترین زینت من است.
بِدَرَم جُبه مَه را بریزم ساغر شَه راوگر خواهند تاوانم همو تاوان من باشد
هوش مصنوعی: میخواهم نوشیدنیام را در ظرفی بریزم که زهره یا زیبایی را مانند ماه نشان دهد و اگر بخواهند از من عذاب بگیرند، همان شخصی که از او نوشیدنی میخورم، خودش باید تاوانم را بدهد.
چراغ چرخ گردونم چو اِجری خوار خورشیدمامیر گوی و چوگانم چو دل میدان من باشد
هوش مصنوعی: چراغ آسمان من مانند خورشید درخشان است و من در میدان زندگی مانند گوی و چوگان هستم که دل میزِند.
منم مصر و شکرخانه چو یوسف در بَرَم گیردچه جویم ملک کنعان را؟ چو او کنعان من باشد
هوش مصنوعی: من در سرزمین مصر و در شکرخانه هستم، مثل یوسف که در آغوشش گرفته شده است. اگر چنین حالتی دارم، دیگر چه نیازی به جستوجوی سرزمین کنعان دارم؟ زیرا که کنعان خود در وجود من است.
زهی حاضر زهی ناظر زهی حافظ زهی ناصرزهی الزام هر منکر چو او برهان من باشد
هوش مصنوعی: بنده به حضور و نظارت و حمایت و یاری او افتخار میکنم. او دلیلی است بر حقانیت هر چیزی که مورد انکار قرار گیرد.
یکی جانیست در عالم که ننگش آید از صورتبپوشد صورت انسان ولی انسان من باشد
هوش مصنوعی: در این دنیا کسی نیست که از این که ظاهر خود را بپوشاند شرم کند، اما من انسانم و برای من این کار پذیرفتنی نیست.
سر ماهست و من مجنون مجنبانید زنجیرممرا هر دم سر مه شد چو مه بر خوان من باشد
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به مسأله عشق و شوریدگی خود اشاره می‌کند. او خود را مانند مجنونی میبیند که به شدت در عشق غرق شده و نمیخواهد از این حالت رها شود. او به تشبیه ماه اشاره می‌کند و می‌گوید که هر بار که ماه به او نزدیک می‌شود، او در حس و حال خاصی قرار میگیرد و نمیخواهد از این زنجیر عشق رها شود. به طور کلی، شاعر در این بیت حس وفاداری و وابستگی عمیق خود به محبوبش را بیان می‌کند.
سخن بخش زبان من چو باشد شمس تبریزیتو خامُش تا زبان‌ها خود چو دل جنبان من باشد
هوش مصنوعی: وقتی کلامی از زبان من میجوشد، مانند نور و تابش شمس تبریزی است. بنابراین، تو باید سکوت کنی تا زبان‌ها همانند دل من پرجنب و جوش شوند.