غزل شمارهٔ ۵۷۹
هوش مصنوعی: شعر به توصیف حال و هوای دگرگونی و تجدید حیات در درون انسان‌ها و جهان می‌پردازد. در آن به وجود آمدن آواهای جدید و احساسی عمیق از زندگی اشاره شده است. شاعر به مفهوم فنا و بقا می‌پردازد و بیان می‌کند که مرگ و زندگی پیوسته به هم وابسته‌اند. عناصر خاکی با دریافت جان تازه، به پاکی دست می‌یابند و در این عوض، لذت و زیبایی از آن می‌روید. همچنین، شاعر بر این نکته تأکید دارد که برای تجربه‌ی واقعی عشق و لذت، باید دل را بسوزاند و به تغییر و تحولی درونی دست یابد. در پایان به ارتباط میان ظواهر و باطن و تأثیرات متقابل آن‌ها اشاره می‌شود.
دگرباره سر مستان ز مستی در سجود آمدمگر آن مطرب جان‌ها ز پرده در سرود آمد
هوش مصنوعی: بار دیگر، سرمستها از شدت خوشحالی به سجده افتادند، گویا آن نوازندهی جان‌ها از پرده موسیقی به شادی و سرود درآمده است.
سراندازان و جانبازان دگرباره بشوریدندوجود اندر فنا رفت و فنا اندر وجود آمد
هوش مصنوعی: رزمندگان و فاتحان دوباره به شور و نشاط پرداختند؛ وجود به نابودی رفت و نابودی در وجود تجلی یافت.
دگرباره جهان پر شد ز بانگ صور اسرافیلامین غیب پیدا شد که جان را زاد و بود آمد
هوش مصنوعی: دوباره دنیا پر از صدای صور اسرافیل شد و خبرهای غیبی آشکار گشت، که جان انسان‌ها دوباره به زندگی بازگشت.
ببین اجزای خاکی را که جان تازه پذرفتندهمه خاکیش پاکی شد زیان‌ها جمله سود آمد
هوش مصنوعی: نگاه کن به اجزای خاکی که جان تازهای یافتهاند؛ همه چیزهای خاکی از ناپاکی دور شده و زیان‌ها به سود تبدیل شدهاند.
ندارد رنگ آن عالم ولیک از تابه دیدهچو نور از جان رنگ آمیز این سرخ و کبود آمد
هوش مصنوعی: آن دنیا رنگ و بویی ندارد، اما وقتی با دیده مینگرمی، مانند نوری که از جان به رنگ میآید، این سرخی و آبی که میبینی، تجلیاتی است از آن.
نصیب تن از این رنگست نصیب جان از این لذتازیرا ز آتش مطبخ نصیب دیگ دود آمد
هوش مصنوعی: تن انسان از این رنگ و ظاهر بهرهمند است و جان او از این لذت و شادی برخوردار می‌شود. زیرا از آتش که در مطبخ میسوزد، دود برای دیگ برمیخیزد.
بسوز ای دل که تا خامی نیاید بوی دل از توکجا دیدی که بی‌آتش کسی را بوی عود آمد
هوش مصنوعی: ای دل، بسوز تا اینکه خامی در تو نباشد؛ چون تا زمانی که خامی وجود دارد، بوی دل از تو منتشر نخواهد شد. آیا کسی را دیدهای که بدون آتش، عطر خوشی را حس کند؟
همیشه بوی با عودست نه رفت از عود و نه آمدیکی گوید که دیر آمد یکی گوید که زود آمد
هوش مصنوعی: بوی عود همیشه در فضا حس می‌شود؛ نه اینکه عود از بین رفته باشد و نه اینکه تازهای به آن اضافه شده باشد. بعضی میگویند که این بوی خوش دیرتر به مشام میرسد و برخی دیگر میگویند که زودتر پیدایش میکنند.
ز صف نگریخت شاهنشه ولی خود و زره پرده‌ستحجاب روی چون ماهش ز زخم خلق خود آمد
هوش مصنوعی: شاهنشاه از صفوف جنگ فرار کرد، اما خود و زرهاش همچون پردهای بر چهرهاش در برابر زخمهایی که از مردم خورد، پنهان شده است. چهرهاش همچون ماه میدرخشد، اما زخمها نشان از درد و آسیبش دارند.