غزل شمارهٔ ۶۰۳
هوش مصنوعی: این شعر با مضامین فلسفی و عرفانی، به مسائلی چون مرگ و زندگی، حسادت، عشق و معرفت می‌پردازد. شاعر به بررسی ارزش و بی‌ارزشی در زندگی می‌پردازد و بیان می‌کند که دلبستگی به دنیا و چیزهای مادی بی‌فایده است. در عوض، او بر اهمیت عشق و معرفت به خدا و وجود اشاره می‌کند و از همنشینی با دوستان و یاران یاد می‌کند. شخصیت‌های مختلف در شعر، به نوعی نمادین از درک‌های مختلف نسبت به زندگی و مرگ هستند. در نهایت، شاعر از عشق و راهنمایی شمس تبریزی به عنوان منبع نور و هدایت یاد می‌کند.
گویند به بَلاساغون، تُرکی دو کمان داردوَر زآن‌دو یکی کم شد، ما را چه زیان دارد؟
گفته میشود که در بلاساغون (شهری کهن در محدوده قرقیزستان) مردی دو کمان دارد. حال اگر یکی از آن دو کمان بشکند یا از بین برود، چه ضرری برای ما خواهد داشت؟
ای در غم بیهوده، از بوده و نابودهکاین کیسه‌ی زَر دارد، وآن کاسه و خوان دارد
هوش مصنوعی: ای کسی که در اندوه بی دلیل به سر میبری، توجه کن که این زندگی با همه چیزهایش، چه موجود و چه ناموجود، ارزشهای خود را دارد. این موجودی که تو نادیده میگیری، دارای ثروت و نعمتهایی است که میتوانی از آن بهرهمند شوی.
در شام اگر میری، زینی به کسی بخشدجانت ز حسد این‌جا، رنج خفقان دارد
هوش مصنوعی: اگر به شام بروی و کسی را با زین خود نوازش کنی، حتماً به خاطر حسادت، جانت در این‌جا تحت فشار و رنج قرار میگیرد.
جز غمزه‌ی چشم شه، جز غصه‌ی خشم شهوالله که نیندیشد، هر زنده که جان دارد
هوش مصنوعی: جز اشاره و نگاه معشوق، هیچ چیز دیگری برای هیچ کس مهم نیست. هر کسی که زنده است، به جز غصههای ناشی از خشم عشق، به هیچ چیز دیگری فکر نمیکند.
دیوانه کنم خود را، تا هرزه نیندیشمدیوانه من از اَصلم، ای آنک عیان دارد
هوش مصنوعی: من خود را دیوانه میکنم تا ذهنم به افکار بیهوده مشغول نشود. دیوانگی من از ذات و اصل خودم ناشی میشود، ای کسی که واقعیات را به وضوح میبیند.
چون عقل ندارم من، پیش آ که توی عقلمتو عقل بسی آن را، کاو چون تو شَبان دارد
هوش مصنوعی: چون من عقل و درک کافی ندارم، بیایید نزدیکم باشید، زیرا شما عقل زیادی دارید. همانطور که شَبَان (شبپرست) به گلهاش رسیدگی می‌کند، شما هم میتوانید به من کمک کنید.
گر طاعتِ کم دارم، تو طاعت و خیرِ منآن را که توی طاعت، از خوف امان دارد
هوش مصنوعی: هرچند که من عبادتم کم است، اما تو خیر و نیکی من را میدانی، چون تو در عبادتت از ترس محفوظ هستی.
ای کوزه‌گر صورت، مفروش مرا کوزهکوزه چه کند آن‌کس، کاو جوی روان دارد؟
هوش مصنوعی: ای سفالگر که زیباییها را میسازی، مرا نپوشان، چون کسی که به سراب و آب جاری دسترسی دارد، نمیتواند تنها با کوزههای خالی زندگی کند.
تو وقف کنی خود را، بر وقفِ یکی مُردهمن وقف کسی باشم، کاو جان و جهان دارد
هوش مصنوعی: اگر خود را فدای کسی کنی که در حال حاضر زندگی ندارد، بهتر است فدای کسی شوی که هم جان دارد و هم دنیا را در اختیار دارد.
تو نیز بیا یارا، تا یار شَوی ما رازیرا که ز جانِ ما، جانِ تو نشان دارد
هوش مصنوعی: به ما بپیوند و همراه شو تا تو نیز به محبوب ما تبدیل شوی، چرا که زندگی ما به وجود تو وابسته است.
شمس‌الحق تبریزی، خورشیدِ وجود آمدکآن چرخ چه چرخ است آن، کآن‌جا سَیَران دارد؟
هوش مصنوعی: شمس تبریزی، همچون خورشیدی در زندگی ظاهر شده است. این چرخ که به دور خودش میچرخد، چه ارزشی دارد وقتی که در آن مکان، حقیقت و معرفت در حال حرکت است؟