غزل شمارهٔ ۶۷۶
هوش مصنوعی: این شعر دربارهی ماهیت و ویژگیهای حقیقی اشیاء و موجودات صحبت میکند. شاعر به تفاوت بین ظاهر و باطن اشاره دارد و میگوید هرچند ممکن است موجودات به ظاهر بیسروصدا باشند، ولی این به معنای خالی بودن آنها از ویژگیهای خاص نیست. او مثالهایی از سگها و شخصیتهای مذهبی مانند اصحاب کهف و موسی میآورد تا بیان کند که ظاهر نمیتواند به درستی نمایانگر واقعیت باشد؛ برای مثال، سگ اصحاب کهف یک سگ عادی نیست و باید به درک عمیقتر از ماهیت افراد و موجودات توجه کرد.
سگ ار چه بیفغان و شر نباشدسگ ما چون سگ دیگر نباشد
هوش مصنوعی: اگر سگ بیصدای و بیهیا باشد، اما سگ ما مانند سایر سگها نباشد.
شنو از مصطفی کو گفت دیوممسلمان شد دگر کافر نباشد
هوش مصنوعی: گوش کن به سخن مصطفی که فرمود: دیروز مسلمان شدم و دیگر کافر نخواهم بود.
سگ اصحاب کهف و نفس پاکاناگر بر در بود بر در نباشد
هوش مصنوعی: اگر سگ اصحاب کهف و نفسهای پاکان در دروازه باشند، در واقع دروازه وجود نخواهد داشت.
سگ اصحاب را خوی سگی نیستگر این سر سگ نمود آن سر نباشد
هوش مصنوعی: سگ از رفتار و خصوصیات خود، خارج از گروه خود عمل نمیکند. اگر یک طرفش نشاندهنده سگ باشد، طرف دیگرش هم به همان شکل است.
که موسی را درخت آن شب چو اخترنمود آذر ولیک آذر نباشد
هوش مصنوعی: در آن شب، درختی برای موسی به مانند ستارهای درخشان شد، اما آن درخت واقعاً آتشین نیست.