غزل شمارهٔ ۷۳۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بررسی احساسات و رفتار خود در مواجهه با عشق و زندگی می‌پردازد. او با استفاده از سوالات مختلف به بررسی تغییرات و دلایل آن‌ها در زندگی‌اش می‌پردازد. مثلاً اگر از زیبایی معشوق چیزی کم شده باشد یا اگر عشقش او را به جنون کشانده باشد، چه خواهد شد. شاعر به فضای تلخ و شیرین عشق اشاره کرده و به کنکاش در احساسات و تعاملات عاشق و معشوق می‌پردازد. در پایان، با اشاره به شمس تبریزی و عشق او، از تاثیرات عمیق این تجربه عشقی بر زندگی‌اش سخن می‌گوید.
گر یکی شاخی شکستم من ز گلزاری چه شدور ز سرمستی کشیدم زلف دلداری چه شد
هوش مصنوعی: اگر من یکی از شاخهای یک گلزار را شکستم، چه بر سر آن گلزار خواهد آمد؟ و اگر از سر شوق و خوشحالی، زلف محبوبم را به خود کشیدم، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
گر بزد ناداشت زخمی از سر مستی چه باکور ز طراری ربودم رخت طراری چه شد
هوش مصنوعی: اگر کسی از روی مستی به من آسیبی بزند، برایم اهمیتی ندارد؛ و اگر از کسی نیز چیزی بربایم، آن را بیاهمیت میدانم.
ور یکی زنبیل کم شد از همه بغداد چیستور یکی دانه برون آمد ز انباری چه شد
هوش مصنوعی: اگر از بغداد یک زنبیل کم شود، چه اتفاقی میافتد؟ و اگر از انباری یک دانه بیرون بیاید، به چه معناست؟
ای فلک تا چند از این دستان و مکاری توگر یکی دم خوش نشیند یار با یاری چه شد
هوش مصنوعی: ای آسمان، تا کی به این دستاندازیها و فریبهای تو ادامه خواهد داشت؟ اگر حتی یک لحظه خوشی پیش بیاید که یار با یار باشد، چه بر سر این بیوفاییها خواهد آمد؟
گوییم از سر او ناگفتنی‌ها گفته‌ایچند گویی چند گویی گفته‌ام آری چه شد
هوش مصنوعی: بیا بگوییم که از رازهای عمیق و ناگفتنی او، چیزهایی را بیان کردهایم. حالا چه اهمیت دارد که چند بار این رازها را بازگو کردهایم؟ در واقع، من بهاندازه نیاز گفتم، ولی نتیجه چه بود؟
گر میان عاشق و معشوق کاری رفت رفتتو نه معشوقی نه عاشق مر تو را باری چه شد
هوش مصنوعی: اگر میان عاشق و معشوق اتفاقی افتاده، تو نه عاشق هستی و نه معشوق. پس حالا چه شده است؟
از لب لعلش چه کم شد گر لبش لطفی نمودور ز عیسی عافیت یابید بیماری چه شد
هوش مصنوعی: از لب زیبای او اگر لبش محبت و لطفی باشد، چه کم میشود؟ و اگر کسی به برکت عیسی (ع) از بیماری شفا یابد، چه اهمیتی دارد؟
گر براتست امشب و هر کس براتی یافتندبی خطی گر پیشم آید ماه رخساری چه شد
هوش مصنوعی: اگر امشب بخت با من باشد و هر کسی برگهای از عشق پیدا کند، اگر معشوق زیبا روی من پیش بیاید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
شمس تبریزی اگر من از جنون عشق توبرشکستم عاشقان را کار و بازاری چه شد
هوش مصنوعی: اگر من به خاطر عشق تو دیوانه شدم و سر به جنون گذاشتم، پس حالا مردم عاشق چه سرنوشتی خواهند داشت و در زندگیشان چه کار خواهند کرد؟