غزل شمارهٔ ۸۴۴
هوش مصنوعی: این شعر به تأمل در اندیشه‌ها و وجود انسان می‌پردازد. شاعر با تشبیهات مختلف، به بحث درباره ارزش‌های درونی و نادیده‌هایی که در زندگی انسان‌ها وجود دارد، می‌پردازد. او از سرشت معنوی انسان و تفاوت او با مسائل مادی صحبت می‌کند. مانند یک ماهی که در دریا شنا می‌کند یا گوهری که در کاه پنهان است. شاعر به این نکته می‌رسد که انسان باید از فکر و اندیشه‌های پایین‌تر فراتر رود و به معنای بالاتر دست یابد. در نهایت، او به اهمیت عهد و پیمان در زندگی انسان اشاره می‌کند و این‌که چگونه هر فرد می‌تواند از محدودیت‌ها فرار کرده و به حقیقت وجودی خود نزدیک‌تر شود.
گر ساعتی ببری ز اندیشه‌ها چه باشدغوطی خوری چو ماهی در بحر ما چه باشد
هوش مصنوعی: اگر مدتی از افکار و نگرانیها فاصله بگیری، چه مشکلی پیش میآید؟ مثل این است که ماهی در دریا غوطهور شود؛ یعنی آرامش و آزادی را تجربه خواهد کرد.
ز اندیشه‌ها نخسپی ز اصحاب کهف باشینوری شوی مقدس از جان و جا چه باشد
هوش مصنوعی: اگر از افکار و نگرشهای نیکو بهرهمند باشی و در کنار دوستانی همانند اصحاب کهف قرار بگیری، نور و روشنایی مقدسی از وجود و جایگاهت ساطع خواهد شد.
آخر تو برگ کاهی ما کهربای دولتزین کاهدان بپری تا کهربا چه باشد
هوش مصنوعی: تو که تنها یک برگ کاه هستی، ما که کهربای ثروت و قدرت هستیم، از این مکان بیارزش خارج شو تا ببینی که کهربا به چه معناست.
صد بار عهد کردی کاین بار خاک باشمیک بار پاس داری آن عهد را چه باشد
هوش مصنوعی: بارها عهد و پیمان بستی که این بار خاک و خوار باشم، حالا اگر یک بار هم به آن عهدت وفا کنی، چه اتفاقی میافتد؟
تو گوهری نهفته در کاه گل گرفتهگر رخ ز گل بشویی ای خوش لقا چه باشد
هوش مصنوعی: تو همچون گوهری ارزشمند در میان کاه و گل هستی. اگر چهرهات را از گل بشویی و خود را نمایان کنی، چه زیبا و دلانگیز خواهی بود.
از پشت پادشاهی مسجود جبرئیلیملک پدر بجویی ای بی‌نوا چه باشد
هوش مصنوعی: از پشت سلطنت و مقام جبرئیل، پدر ملک را جستجو کن، ای بیچاره، چه چیزی در انتظار توست؟
ای اولیای حق را از حق جدا شمردهگر ظن نیک داری بر اولیا چه باشد
هوش مصنوعی: اگر کسانی که به حقیقت نزدیک هستند را از حق جدا بدانی، در آن صورت اگر به آنها نیکی فکر کنی، نتیجهاش چه خواهد بود؟
جزوی ز کل بمانده دستی ز تن بریدهگر زین سپس نباشی از ما جدا چه باشد
هوش مصنوعی: اگر جزئی از کل باقی مانده باشد و دستی از بدن جدا شده باشد، اگر بعد از این نیستی و از ما جدا شوی، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
بی سر شوی و سامان از کبر و حرص خالیآنگه سری برآری از کبریا چه باشد
هوش مصنوعی: اگر از کبر و حرص دور شوی و خود را خالی کنی، آنگاه میتوانی به عظمت و بزرگی دست یابی.
از ذکر نوش شربت تا وارهی ز فکرتدر جنگ اگر نپیچی ای مرتضا چه باشد
هوش مصنوعی: اگر از یاد نوشیدنی خوشی غافل شوی و در جنگ فکر کنی، ای مرتضا، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
بس کن که تو چو کوهی در کوه کان زر جوکه را اگر نیاری اندر صدا چه باشد
هوش مصنوعی: بس کن، تو مانند کوهی هستی که در دل خود معدن طلا دارد، اما اگر صدای خود را به گوش دیگران نرسانی، چه فایدهای خواهد داشت؟