غزل شمارهٔ ۸۶۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی و جذابیت محبوب خود اشاره می‌کند و از بی‌وفایی او گلایه می‌کند. او بیان می‌کند که اگر محبوبش به آنان توجه نکرده، آنها چه گناهی کرده‌اند. شاعر تأکید می‌کند که عشق و زیبایی محبوب کافی است حتی اگر او نیکی نکند. او از وجود خانه‌ای پرنور بدون محبوب و زندگی‌ای خالی از صفا سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که زیبایی و نور تنها به محبوب وابسته است و هر آنچه که به نظاره آمده، در اصل به خدا تعلق دارد. این شعر به نوعی تأملی بر عشق، زیبایی و وفا است.
لطفی نماند کان صنم خوش لقا نکردما را چه جرم اگر کرمش با شما نکرد
هوش مصنوعی: دیگر لطف و محبت آن معشوق زیبا صورت از بین رفته است. حالا ما چه گناهی کردهایم که او به ما توجه نمیکند و مهربانیاش را با شما نداشته؟
تشنیع می‌زنی که جفا کرد آن نگارخوبی که دید در دو جهان کو جفا نکرد
هوش مصنوعی: تو به آن دلبر زیبا که در این دو جهان کمتر کسی به اندازه او بیرحمی کرده، انتقاد میکنی.
عشقش شکر بس است اگر او شکر ندادحسنش همه وفاست اگر او وفا نکرد
هوش مصنوعی: عشق او برای من کافی است حتی اگر او محبت نکند. زیبایی او برای من تمام اعتماد را دارد، حتی اگر او قابل اعتماد نباشد.
بنمای خانه‌ای که از او نیست پرچراغبنمای صفه‌ای که رخش پرصفا نکرد
هوش مصنوعی: نشان بده خانه‌ای که از آن هیچ چیز برایت نیست و نشان بده ایوانی که چهرهات را زیبا نکرده است.
این چشم و آن چراغ دو نورند هر یکیچون آن به هم رسید کسیشان جدا نکرد
هوش مصنوعی: این چشم و آن چراغ دو نوری هستند که هر کدام به تنهایی به روشنی میافروزند. وقتی این دو به هم میرسند و نزدیک میشوند، هیچکس نمیتواند آنها را از هم جدا کند.
چون روح در نظاره فنا گشت این بگفتنظاره جمال خدا جز خدا نکرد
هوش مصنوعی: وقتی که روح در تماشای فنا و زوال غرق شد، این سخن را گفت: تماشای زیبایی خداوند جز خود خدا چیزی نیست.
هر یک از این مثال بیانست و مغلطه استحق جز ز رشک نام رخش والضحی نکرد
هوش مصنوعی: هر یک از این مثالها فقط بیانی است و در آنها ترفندهایی نهفته است. حقیقت فقط به خاطر حسادت، نام زیبایی صورت ماه و صبح را به خود نگرفته است.
خورشیدروی مفخر تبریز شمس دینبر فانیی نتافت که آن را بقا نکرد
هوش مصنوعی: خورشید که نماد بزرگی و شرافت تبریز است، به کسی که مرگ و ناپایداری را تجربه کرده، نتابید، زیرا او در واقع از عمر و بقا بیبهره بود.