غزل شمارهٔ ۸۷۴
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به زندگی و مرگ می‌پردازد و به موضوعات تجدید حیات، عشق و جاودانگی اشاره دارد. او از مردگان و اینکه چگونه می‌توانند به حیات بازگردند صحبت می‌کند و به این نکته پرداخته که حتی از استخوان‌های پوسیده نیز زندگی و عشق می‌تواند برخیزد. با استفاده از تصاویر زیبا و نمادین، شعر به ایجاد تحول و ظهور دوباره در زندگی، از جمله شکفتن گل‌ها و شادی پس از غم، می‌پردازد. اشاره به کعبه و حاجی نشان‌دهنده‌ی سفر روحانی و ارتباط با خداست. در نهایت، شاعر به اهمیت عشق و زنده نگه‌داشتن روح در دنیای مادی اشاره می‌کند و از خاموشی و سکوتی پر بار سخن می‌گوید که به زندگی و شکر می‌انجامد.
امروز مرده بین که چه سان زنده می‌شودآزاد سرو بین که چه سان بنده می‌شود
هوش مصنوعی: امروز به مرده نگاه کن که چگونه زنده می‌شود و به سرو نگاه کن که چگونه از بند رهایی مییابد.
پوسیده استخوان و کفن‌های مرده بینکز روح و علم و عشق چه آکنده می‌شود
هوش مصنوعی: در بین استخوان‌های پوسیده و کفن‌های مردگان، چه چیزهایی از روح، دانش و عشق به وجود میآید.
آن حلق و آن دهان که دریده‌ست در لحدچون عندلیب مست چه گوینده می‌شود
هوش مصنوعی: آن حلق و دهانی که در قبر شکافته شده است، مانند بلبل مست چه سرودی را به زبان میآورد؟
آن جان به شیشه‌ای که ز سوزن همی‌گریختجان را به تیغ عشق فروشنده می‌شود
هوش مصنوعی: جان انسان مانند شیشه‌ای است که از سوزن فرار می‌کند و در دل این فرار، به عشق کسی که آن را میفروشد، تسلیم می‌شود.
بسیار دیده‌ای که بجوشد ز سنگ آباز شهد شیر بین که چه جوشنده می‌شود
هوش مصنوعی: تو بارها دیده‌ای که چگونه آب از دل سنگ میجوشد، حالا به شیرینترین شهد نگاه کن و ببین چه نیرویی آن را به جوش میآورد.
امروز کعبه بین که روان شد به سوی حاجکز وی هزار قافله فرخنده می‌شود
هوش مصنوعی: امروز کعبه را ببین که به طرف زائران راه افتاده است، زیرا هزاران کاروان خوشبخت به سوی آن حرکت میکنند.
امروز غوره بین که شکر بست از نشاطامروز شوره بین که چه روینده می‌شود
هوش مصنوعی: امروز به دقت نگاه کن تا ببینی چطور گل و میوهها از نشاط و شادابی خود را نمایان میکنند، و در عین حال نگاهی هم به شوری و تلخی زندگی بینداز تا ببینی چه چیزهایی ممکن است از آن به وجود بیاید.
می‌خند ای زمین که بزادی خلیفه‌ایکز وی کلوخ و سنگ تو جنبنده می‌شود
هوش مصنوعی: ای زمین، بخند که خلیفهای به دنیا آمد که حتی سنگ و کلوخ تو هم به خاطر او حرکت میکنند.
غم مرد و گریه رفت بقا‌ی من و تو بادهر جا که گریه‌ای‌ست کنون خنده می‌شود
هوش مصنوعی: غم و اندوه دیگر جایی ندارد و به جای آن، بقا و استمرار زندگی ما در هر جایی که اشکی ریخته می‌شود، حالا با خنده و شادی پر می‌شود.
آن گلشنی شکفت که از فر بوی اوبی داس و تیش خار تو برکنده می‌شود
هوش مصنوعی: باغی شکوفا شده است که بدون نیاز به داس و تیشه، بوی خوش او باعث شده تا خارها از آن جدا شوند.
پاینده گشت خضر که آب حیات دیدپاینده گشت و دید که پاینده می‌شود
هوش مصنوعی: خضر زمانی که آب حیات را مشاهده کرد، در راه جاودانگی قرار گرفت و به این نتیجه رسید که این آب باعث بقا‌ی او خواهد شد.
پاینده عمر باد روان لطیف ماجان را بقاست تن چو قبا ژنده می‌شود
هوش مصنوعی: باشد که عمر ما پاینده و طولانی باشد. روح لطیف ما در زندگی ماندگار است، اما بدن مانند جامهای قدیمی و فرسوده می‌شود.
خاموش و خوش بخسپ در این خرمن شکرزیرا شکر به گفت پراکنده می‌شود
هوش مصنوعی: در سکوت و آرامش در این انبوه شیرینی فرو برو، زیرا شکر به زودی از گفتگوی پراکنده منتشر می‌شود.
من خامشم ولیک ز هیهای طوطیانهم نیشکر ز لطف خروشنده می‌شود
هوش مصنوعی: من ساکت هستم، اما صدای طوطیها به مثل نغمهای شیرین و لطیف میماند که حتی در سکوت من هم تاثیرگذار است.