غزل شمارهٔ ۹۵۱
هوش مصنوعی: این ابیات به بیان مفاهیم عرفانی و روحانی می‌پردازد. شاعر اشاره دارد به این‌که هر چه به نزد خداوند و حقیقت نزدیک‌تر شویم، از پلیدی‌ها و کدورت‌ها دور می‌شویم و زنده‌تر و خالص‌تر می‌شویم. او به قدرت "شیر" و الهام از آن اشاره کرده و می‌گوید که افرادی که به سوی حق می‌روند و از وسوسه‌ها دوری می‌کنند، به حقیقت و کمال نزدیک می‌شوند. همچنین، شاعر از تحولاتی که در وجود انسان‌ها به واسطه این نزدیکی به خداوند حاصل می‌شود، صحبت می‌کند. در نهایت، او بر این نکته تأکید می‌کند که اگر دل‌تکان شود و به عالم معنوی پرواز کند، به گنجینه‌های خویش پی می‌برد و قفل‌های دنیوی را می‌گشاید.
هر آن نوی که رسد سوی تو قدید شودچو آب پاک که در تن رود پلید شود
هوش مصنوعی: هر کسی که به سوی تو بیاید، مانند آبی پاک می‌شود که به درون بدن میرود و هر آنچه ناپاکی در آن باشد، آلوده میگردد.
ز شیر دیو مزیدی مزید تو هم از اوستکه بایزید از این شیردان یزید شود
هوش مصنوعی: از شیر دیو، تو هم از آن چیزی داری که بایزید از این شیر یزید، یعنی برتر می‌شود.
مرید خواند خداوند دیو وسوسه راکه هر که خورد دم او چو او مرید شود
هوش مصنوعی: خداوند دیو وسوسه را مرید خطاب می‌کند، زیرا هر کس به او گوش دهد و از او پیروی کند، به زیر تسلط و影响 او در میآید.
چو مشرقست و چو مغرب مثال این دو جهانبدین قریب شود مرد زان بعید شود
هوش مصنوعی: به مانند مشرق و مغرب، این دو جهان نیز به هم نزدیکند. انسانی که به حقیقت نزدیک شود، به دوری و جدایی از این دنیا رنج نخواهد برد.
هر آن دلی که بشورید و قی شدش آن شیرز شورش و قی آن شیر بوسعید شود
هوش مصنوعی: هر دلی که به عشق و شور و هیجان دچار می‌شود، از آن عشق به مانند شیر بوسیعید قوی و شجاع می‌شود.
هر آنک صدر رها کرد و خاک این در شدهزار قفل گران را دلش کلید شود
هوش مصنوعی: هر وقت که انسان از افکار بالاتر خود دست بکشد و به مسائل و مشکلات دنیوی توجه کند، میتواند بر قفل‌های سنگین و دشواریها غلبه کند و به راحتی راه حلها را پیدا کند.
ترش ترش تو به خسرو مگو که شیرین کوپدید آید چون خواجه ناپدید شود
هوش مصنوعی: نباید در غیاب خواجه، به خسرو از شیرینی او یاد کنی، زیرا وقتی خواجه در دسترس نیست، آن شیرینی از بین میرود.
چو غوره رست ز خامی خویش شد شیرینچو ماه روزه به پایان رسید عید شود
هوش مصنوعی: وقتی که میوه نارس به کمال میرسد و طعم شیرینی پیدا می‌کند، مانند شب آخر ماه رمضان که با پایان روزهها جشن گرفته می‌شود.
خموش آینه منمای در ولایت زنگنما به قیصر رومش که تا مرید شود
هوش مصنوعی: سکوت کن و خودت را به دیگران نشان نده، بلکه مانند آینهای روشن باش که زیبایی خود را به شاه روم نشان دهد تا او هم مجذوب و پیرو تو شود.