غزل شمارهٔ ۹۶۱
هوش مصنوعی: این شعر به بیان ناامیدی و فریبندگی دنیا می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که جهان هیچ وفایی ندارد و انسان‌ها در این دنیا با صدای آشنایی آشنا نیستند. او به زیبایی ظاهری اشاره می‌کند که در واقع پوچ است و چیزی درونش وجود ندارد. کسانی که به سمت دنیا و لذات آن شتابان می‌روند، مانند کرهایی هستند که عجز خود را نمی‌بینند. شاعر بیان می‌کند که عشق واقعی و ارزشمندی در این دنیا وجود ندارد و بسیاری از انسان‌ها در پی خیالی دروغین و بی‌فایده‌اند. او تأکید می‌کند که عشق در نهایت منجر به درد و رنج می‌شود و از محبوب خواسته می‌شود که افراد خود را به پای عشق نگذارند، زیرا عشق واقعی پایانی ندارد و به دنبال آن، خیالی و بیهوده است. شعر در نهایت بر ترحم و محبت بر عاشقان تأکید دارد و یادآوری می‌کند که هر چیز ارزشمند، بهایی دارد.
جهان را بدیدم وفایی نداردجهان در جهان آشنایی ندارد
هوش مصنوعی: من در این دنیا دیدم که وفا و صداقت وجود ندارد و در این عالم هیچکس با دیگری آشنا نیست.
در این قرص زرین بالا تو منگرکه در اندرون بوریایی ندارد
هوش مصنوعی: به آن شیء درخشان و زیبا نگاه نکن، زیرا درون آن چیزی وجود ندارد که قابل توجه باشد.
بس ابله شتابان شده سوی دامشچو کوری که در کف عصایی ندارد
هوش مصنوعی: شخصی که نادان است، بدون فکر و مواظبت به سمت مشکلات میرود، مانند کسی که کور است و عصا ندارد تا به او راهنمایی کند.
بر او گشته ترسان بر او گشته لرزانزهی علتی کان دوایی ندارد
هوش مصنوعی: در او ترس و لرز حاکم شده است و این احساس ناشی از عاملی است که هیچ درمانی برای آن وجود ندارد.
نموده جمالی ولی زیر چادرعجوزی قبیحی لقایی ندارد
هوش مصنوعی: زیبایی و جمالی را نشان داده، اما زیر چادر یک زن پیر و زشت، نتوانسته چیزی جذاب و دلنشین ارائه دهد.
کسی سر نهد بر فسونش که چون مارز عقل و ز دین دست و پایی ندارد
هوش مصنوعی: کسی وجود دارد که با جذبهاش دیگران را فریفته می‌کند، اما او مانند ماری است که نه عقل دارد و نه ایمان، و به همین دلیل در وضعیت ضعیفی به سر میبرد.
کسی جان دهد در رهش کز شقاوتز جانان ره جان فزایی ندارد
هوش مصنوعی: کسی در راه او جانش را فدای او می‌کند، زیرا از بدبختی چنان نمیکند که از جانان نتواند جان خود را بیشتر کند.
چه مردار مسی که مرد او ز مسیکه پنداشت کو کیمیایی ندارد
هوش مصنوعی: مردی که به جای شناختن ارزش واقعی خود، خود را بیارزش میداند، در حقیقت به یک حالت مرده شبیه است؛ او نمیداند که درونش چیزی باارزش مثل کیمیای طلا وجود دارد.
برای خیالی شده چون خیالیبجز درد و رنج و عنایی ندارد
هوش مصنوعی: خیال و آرزو به جز درد و رنج چیزی به انسان نمیدهد و از آن فایدهای حاصل نمیشود.
چرا جان نکارد به درگاه معشوقعجب عشق خود اصطفایی ندارد
هوش مصنوعی: چرا جان به درگاه معشوق نمیرسد؟ شگفت اینجاست که عشق او حال و وضع خاصی ندارد.
چه شاهان که از عشق صد ملک بردندکه آن سلطنت منتهایی ندارد
هوش مصنوعی: بسیاری از پادشاهان به خاطر عشق، قدرت و دنیای خود را از دست دادهاند؛ زیرا این عشق میتواند به اندازهای عمیق باشد که هیچگاه پایانی نداشته باشد.
چه تقصیر کردست این عشق با توکه منکر شدی کو عطایی ندارد
هوش مصنوعی: عشق چه گناهی کرده که تو او را انکار کردی و گوئی هدیهای ندارد؟
به یک دردسر زو تو پا را کشیدیچه ره دیده‌ای کان بلایی ندارد
هوش مصنوعی: تو به خاطر یک مشکل کوچک از مسیرمان دور شدی، اما آیا میدانی که این مشکل اصلاً ارزش نداشت؟
خمش کن نثارست بر عاشقانشگهرها که هر یک بهایی ندارد
هوش مصنوعی: عشق به او به قدری ارزشمند است که سخن گفتن دربارهاش، مانند نثار کردن جواهرات به عاشقانش است و هر یک از این جواهرات ارزش مالی مشخصی ندارد.