غزل شمارهٔ ۱۰۰۷
هوش مصنوعی: این متن درباره مرگ خواجه سنایی و فلسفه وجودی اوست. شاعر می‌گوید که مرگ چنین شخصیتی کوچک و بی‌اهمیت نیست. او جسد خاکی‌اش را به زمین داد و روحش به آسمان رفت. وجود او مانند ماه از غباری آزاد شد و پس از رهایی از درد، مانند خورشید به حیات ادامه داد. شاعر تأکید می‌کند که روح واقعی انسان مانند آفتاب است و نباید آن را مرده محسوب کرد. تنها پوست ظاهری می‌میرد و مغز (روح) با عشق به ابدیت می‌رسد. در نهایت، به داستانی از دزدی و تن‌پوشی اشاره می‌شود که از اهمیت و ارزش روح می‌گوید.
گفت کسی خواجه سنایی بمردمرگ چنین خواجه نه کاریست خرد
هوش مصنوعی: مردی گفت که خواجه سنایی از دنیا رفت، اما مرگ او مسئلهای نیست که خردمندان را نگران کند.
قالب خاکی به زمین بازدادروح طبیعی به فلک واسپرد
هوش مصنوعی: بدن خاکی به زمین بازگشت و جان طبیعی به آسمان پرواز کرد.
ماه وجودش ز غباری برستآب حیاتش به درآمد ز درد
هوش مصنوعی: ماه وجود او از غباری پاک شد و آب حیاتش به خاطر درد بیرون آمد.
پرتو خورشید جدا شد ز تنهر چه ز خورشید جدا شد فسرد
هوش مصنوعی: نور خورشید از هر چیزی که از آن جدا شود، جدا می‌شود و آن چیز سرد میگردد. این نشان میدهد که هر چیز که از منبع نور و گرما دور شود، از زندگی و گرمی نیز فاصله میگیرد.
صافی انگور به میخانه رفتچونک اجل خوشه تن را فشرد
هوش مصنوعی: انگور صاف و بیغش به میخانه رفت، زیرا زمانه به شدت بر تن انسان فشار وارد می‌کند.
شد همگی جان مثل آفتابجان شده را مرده نباید شمرد
هوش مصنوعی: همه جانها، مانند آفتاب درخشان شدهاند و نباید جانهای درخشان را مرده دانست.
مغز تو نغزست مگر پوست مردمغز نمیرد مگرش دوست برد
هوش مصنوعی: ذهن تو باهوش و سرشار از درک و فهم است، اما اگر از دنیای ظاهری و مادی جدا شوی، این درک و بینش تو نمیمیرد، بلکه تنها با دوستی و ارتباط با دیگران واقعیتر و زندهتر خواهد شد.
پوست بهل دست در آن مغز زنیا بشنو قصه آن ترک و کرد
هوش مصنوعی: به پوست خود دست نزن و به مغز آن زن نیز توجهی نکن، بلکه داستان آن ترک و کرد را بشنو.
کرد پی دزدی انبان ترکخرقه بپوشید و سر و مو سترد
هوش مصنوعی: او برای دزدی از خانهای به سمت آن رفت، در حالی که لباسی کهنه به تن داشت و موهایش را پوشانده بود.