غزل شمارهٔ ۱۰۷۸
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی رابطه شادی و غم می‌پردازد و به ما یادآوری می‌کند که شادی واقعی نباید از بیرون به دست آید، بلکه باید از درون خودمان سرچشمه بگیرد. شاعر از خداوند می‌خواهد که او را از این دو حالت متضاد (شادی و غم) رها کند و به آرامش برساند. همچنین، به این نکته اشاره می‌کند که هر دو حالت، شادی و غم، به نوعی وابسته به یکدیگرند و باید از دو سوی آن‌ها دوری کنیم. در نهایت، شاعر نماد عمیق‌تری از هستی را با اشاره به یک نهنگ و آتش شمع مطرح می‌کند و به نبودن مرز بین خوب و بد اشاره دارد.
شادیی کان از جهان اندر دلت آید مخرشادیی کان از دلت آید زهی کان شکر
هوش مصنوعی: اگر شادیای از دنیای بیرون به قلبت بیاید، آن را حفظ کن، اما شادیای که از اعماق درونت به وجود میآید، بسیار ارزشمندتر است.
بازخر جان مرا زین هر دو فراش ای خداپهلوی اصحاب کهفم خوش بخسبان بی‌خبر
بازخریدن یعنی آزاد کردن، رهانیدن، از گرو درآوردن
سایه شادیست غم غم در پی شادی دودترک شادی کن که این دو نسکلد از همدگر
هوش مصنوعی: شادی به مانند سایهای است که غم در پی آن در حرکت است. برای رهایی از غم، باید ترک شادی کنی، زیرا این دو احساس نمیتوانند از یکدیگر جدا شوند.
در پی روزست شب و اندر پی شادیست غمچون بدیدی روز، دان کز شب نتان کردن حذر
هوش مصنوعی: شب پس از روز میآید و غم پس از شادی. وقتی روز را دیدی، بدان که نمیتوانی از شب دوری کنی.
تا پی غم می‌دوی شادی پی تو می‌دودچون پی شادی روی تو، غم بوَد بر ره‌گذر
هوش مصنوعی: تو به دنبال غم می‌دوی، اما شادی همواره در پی توست. چون وقتی شادی به سمت تو برود، غم در مسیر او قرار میگیرد.
یاد می‌کن آن نهنگی را که ما را درکشدتا نماند فهم و وهم و خوب و زشت و خشک و تر
هوش مصنوعی: به یاد آن نهنگ بزرگ میافتم که میتواند ما را در خود غرق کند و با این کار، تمام درکها، خیالها، خوبیها و بدیها، و تفاوتهای میان خشکی و آبی را از بین ببرد.
همچو شمع نخل بندان کآتشش در خود کشدکاغذ پرنقش و صورت درفتد در آب در
هوش مصنوعی: شمعی مانند نخل، گرمای خود را در درونش نگه میدارد و وقتی که به کاغذی زیبا و نقشدار میرسد، آن را در آب میاندازد.