غزل شمارهٔ ۱۱۱۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف شخصی خردمند و دانا می‌پردازد که بر منبر قرار دارد و با سخنانش جهان را روشن می‌سازد. او با استفاده از زبان خودش، افراد را از قید و بندهای مادی رها می‌کند و به آن‌ها پیامی از آزادی و روشنگری می‌دهد. شاعر همچنین به مفهوم معجزات انبیا اشاره می‌کند و به لزوم ویژگی‌های خاص در هر پیامبر اشاره می‌کند. در نهایت، او بیان می‌کند که این منبر و معانی بلند در وجود انسان وجود دارد، اما خود انسان باید در جستجوی آن باشد و در این زمینه کوتاهی نکند.
بر منبرست این دم مذکر مذکرچون چشمه روانه مطهر مطهر
هوش مصنوعی: این لحظه در تریبون، مردی قرار دارد که مانند چشمهای زلال و پاک، در حال بیان معانی و پیامهای پاک و روشنگر است.
بر منبری بلندی دانای هوشمندیبر پای منبر او مکرر مکرر
هوش مصنوعی: روی منبر بلندی، عالم و باهوشی قرار دارد و من به طور مداوم به سخنان او گوش میدهم.
هر لفظ او جهانی روشن چو آسمانیبگشاده در بیانی مقرر مقرر
هوش مصنوعی: هر کلمه او به اندازهای وضوح دارد که مانند یک آسمان باز، جهان را روشن می‌کند و هر چیزی را به روشنی بیان می‌کند.
زین گونه درگشایی داده تو را رهاییاز حبس خاکدانی مکدر مکدر
هوش مصنوعی: این مصرع به این معناست که با این نوع رهایی که برای تو ایجاد شده، از بند و حبس دنیوی و ظاهری آزاد شدهای. به عبارت دیگر، تو از محدودیتها و ناخالصیهای دنیای مادی رها شدهای و به آزادی و روشنی دست یافتهای.
بنهاده نردبانی از صنعت زبانیبر بام آسمانی مدور مدور
هوش مصنوعی: شاعر با استفاده از قدرت کلام و شیوههای زبانی، سعی دارد خود را به اوج قلههای آسمانی برساند. او به شکلی خلاقانه و با مهارت، بر روی صنعت زبان تکیه کرده و به این وسیله میخواهد به ارتفاعات بلندی دست یابد.
نور از درون هیزم بیرون کشید آتشآتش ز خود نیامد منور منور
هوش مصنوعی: آتش از درون هیزم تابش نور را به وجود آورد، در حالی که خود آتش به تنهایی نمیتواند نور تولید کند.
آتش به فعل مردم زاید ز سنگ و آهنو اختر به امر زاید مدبر مدبر
هوش مصنوعی: آتش در نتیجهی فعل و عمل انسانها به وجود میآید که ناشی از سنگ و آهن است. همچنین، ستارهها نیز تحت فرمان و ارادهی تدبیرکنندگان و ناظران در کارهای خود حرکت میکنند.
مر هر پیمبری را بودست معجز نوچون نیست معجزه او مشهر مشهر
هوش مصنوعی: هر پیامبری معجزهای خاص داشته که نشاندهندهی پیامبری اوست. اما اگر کسی معجزه نداشته باشد، مصداق واقعی آن پیامبری نیست.
مسعود از اوست نحسی فردوس از او است حبسیمحکوم از اوست نفسی مزور مزور
هوش مصنوعی: مسعود منشاء بدبختی است و عذاب بهشت نیز از اوست. موجودی که محکوم به عذاب است، تحت تاثیر او قرار دارد.
این منبر و مذکر در نفس توست در سراما در این طلب تو مقصر مقصر
هوش مصنوعی: این منبر و سخنگفتن در درون توست و از آن توست؛ اما در جستجوی آن، خود را مقصر ندان.