غزل شمارهٔ ۱۱۵۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به افرادی که می‌خواهند دلشان مملو از محبت و عشق باشد، توصیه می‌کند که از تعلقات و ناخالصی‌ها درونی خود رها شوند. برای رسیدن به لحظه‌های معنوی و ارتباط با عشق حقیقی، لازم است که از افکار و افراد منفی دور شوند. شاعر تأکید می‌کند که اگر کسی به شوق و حالت سماع دچار نشود، باید او را به عنوان منکر بشناسند، حتی اگر به ظاهر اقرار کند. به علاوه، او به این نکته اشاره می‌کند که باید دو نوع خار را از وجود خود دور کرد: خارهایی که بیگانه‌اند و بی‌فایده‌اند و خارهایی که در واقع گل و زیبایی را در بر دارند. در نهایت، او به زیبایی و روشنایی عشق و حقیقت اشاره می‌کند و به پیروان شمس تبریز یادآوری می‌کند که با گشایش دیده‌ها، حقیقت را بهتر درک کنند.
گر تو خواهی وطن پر از دلدارخانه را رو تهی کن از اغیار
هوش مصنوعی: اگر میخواهی خانهات پر از محبت و عشق باشد، باید از حضور دیگران که به تو تعلق ندارند خالیاش کنی.
ور تو خواهی سماع را گیرادور دارش ز دیده انکار
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در جمعی سرگرمکننده و شادیآور شرکت کنی، باید آن را از نگاه دیگران پنهان کنی و انکار کنی.
هر که او را سماع مست نکردمنکرش دان اگر چه کرد اقرار
هوش مصنوعی: هر کسی که به حالت شگفتی و نشئه موسیقی درنیاید، او را منکر و بیاعتبار بدان، حتی اگر به چیزی اذعان کند.
هر که اقرار کرد و باده شناختعاقلش نام نه مگو خمار
هوش مصنوعی: هر کسی که به حقیقت و لذت شراب آگاه شود و به آن اعتراف کند، دیگر نمیتوان او را دچار حالت نشئه یا مستی پنداشت.
به بهانه به ره کن آن‌ها راتا شوی از سماع برخوردار
هوش مصنوعی: بهانهای پیدا کن و آن‌ها را به راهی ببر تا از لذت و شادی سماع بهرهمند شوی.
وز میان خویش را برون کن تیزتا بگیری تو خویش را به کنار
هوش مصنوعی: از درون خودت، خود را به سرعت بیرون کن تا بتوانی خود واقعیات را در کنارت بیابی.
سایه یار به که ذکر خدایاینچنین گفته‌ست صدر کبار
هوش مصنوعی: سایه یار بهتر از ذکر خداوند است که این طور گفته شده است.
تا نگویی که گل هم از خارستزانک هر خار گل نیارد بار
هوش مصنوعی: هرگز نگو که گل نیز مانند خار است، چون هیچ خار نمیتواند گل ببار آورد.
خار بیگانه را ز دل برکنخار گل را به جان و دل می‌دار
هوش مصنوعی: دل را از غم و دردهای بیاهمیت و خارجی خالی کن و به عشق و محبت درونی که شایسته است، دل بسپار.
موسی اندر درخت آتش دیدسبزتر می‌شد آن درخت از نار
هوش مصنوعی: موسی در حالی که به درخت آتش نگاه میکرد، متوجه شد که آن درخت از شعلههای آتش زندهتر و سبزتر میشود.
شهوت و حرص مرد صاحب دلهمچنین دان و همچنین پندار
هوش مصنوعی: میل و خواستههای انسانی، حتی در دلهای بزرگ و با معرفت نیز وجود دارد. این احساسات و خواستهها نباید نادیده گرفته شوند و باید به درستی فهمیده شوند.
صورت شهوتست لیکن هستهمچو نار خلیل پرانوار
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که ظاهر شهوت مانند شعلهای سوزان و نورانی است، اما باطن آن مثل آتش ابراهیم خلیل (پیامبر) است که نور و حرارت دارد. به عبارتی دیگر، شهوت دارای جذابیت و درخششی است، اما در عین حال ممکن است خطرناک و سوزاننده باشد.
شمس تبریز را بشر بینندچون گشایند دیده‌ها کفار
هوش مصنوعی: وقتی که چشمان انسانها باز شود و حقیقت را ببینند، شمس تبریز مانند خورشید در آسمان برای کافران نمایان خواهد شد.