غزل شمارهٔ ۱۱۸۶
هوش مصنوعی: این شعر بیان‌گر حالاتی از مستی و دیوانگی شاعر است که در آن به عمق احساسات و تجربیات شخصی‌اش اشاره می‌کند. او از مجنون (قهرمان داستان عشق) یاد می‌کند و می‌گوید که برای راهیابی در زندگی، باید از هشیاری و آگاهی برخوردار بود. شاعر به روابطش با عشق و خداوند اشاره می‌کند و بیان می‌کند که در عشق، تنها عشق‌ورزان حقیقی حق را می‌شناسند. او از خلیل (ابراهیم) و آتش سخن می‌گوید و بر اهمیت خلوص و محبت در مسیر عشق تأکید می‌کند. در نهایت، شاعر از فضیلت خاموشی در مورد ویژگی‌های شمس تبریز می‌گوید و به اهمیت گنج‌های درون اشاره می‌کند که بهتر است پنهان بمانند.
چنان مستم چنان مستم من امروزکه پیروزه نمی‌دانم ز پیروز
هوش مصنوعی: امروز به قدری سرمست و شاداب هستم که نمیتوانم بین برنده و بازنده تمایز قائل شوم.
به هر ره راهبر هشیار بایددر این ره نیست جز مجنون قلاوز
هوش مصنوعی: برای پیمودن هر راهی، وجود راهنمای باهوش ضروری است، چون در این مسیر تنها دیوانهای که به دنبال سرگردانی میگردد، وجود دارد.
اگر زنده‌ست آن مجنون بیا گوز من مجنونی نادر بیاموز
هوش مصنوعی: اگر آن مجنون هنوز زنده است، بیا و به او بگو که از من یک مجنون بینظیر را بیاموزد.
اگر خواهی که تو دیوانه گردیمثال نقش من بر جامه بردوز
هوش مصنوعی: اگر میخواهی همچون من دیوانه شوی، شبیه نغبری که بر روی پارچه نقش میزند، باید زندگیات را به گونهای تغییر دهی.
خلیل آن روز با آتش همی‌گفتاگر مویی ز من باقیست درسوز
هوش مصنوعی: خلیل در آن روز با آتش صحبت میکرد و می‌گفت که اگر حتی یک موی از من باقی مانده باشد، هنوز در آتش سوزان هستم.
بدو می‌گفت آن آتش که ای شهبه پیشت من بمیرم تو برافروز
هوش مصنوعی: آن آتش به او می‌گفت، ای پادشاه، من برای تو آمادهام و برای تو جان میدهم تا تو نور را بیفروزی.
بهشت و دوزخ آمد دو غلامتتو از غیر خدا محفوظ و محروز
هوش مصنوعی: بهشت و جهنم به عنوان دو خدمتگزار در خدمت تو هستند و هیچ چیز دیگری غیر از خداوند را از تو دور نگه داشتهاند و به تو پناه دادهاند.
پیاپی می‌ستان از حق شرابیندارد غیر عاشق اندر آن پوز
هوش مصنوعی: به طور مداوم از حقیقت، شرابی را میگیرد که جز عاشق هیچکس دیگر نمیتواند از آن بهرهمند شود.
بده صحت به بیماران عالمکه در صحت نه معلومی نه مهموز
هوش مصنوعی: به بیماران تمام دنیا سلامتی ببخشید، چرا که در سلامتی نه کسی مشخص است و نه اصولی وجود دارد.
چو ناگفته به پیش روح پیداستچو پوشیده شود بر روح مرموز
هوش مصنوعی: زمانی که چیزی بر زبان نمیآید و ناگفته باقی میماند، روح آن کاملاً نمایان است. ولی هنگامی که این موضوع به نوعی پنهان شود، راز آن در پس روح همچنان باقی میماند.
خمش کن از خصال شمس تبریزهمان بهتر که باشد گنج مکنوز
هوش مصنوعی: بهتر است از ویژگی‌های شمس تبریز بگویی و آنها را پنهان کنی، زیرا برخی از آنها گنجینههای ارزشمندی هستند.