غزل شمارهٔ ۱۲۱۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از عشق و درد ناشی از آن سخن می‌گوید. او از غم دلبر و رنج مؤمنان می‌نالد و به خواننده توصیه می‌کند که در مورد احساسات عمیق و شخصی او نپرسد. عشق را به لشکری می‌ماند که جان را تسخیر می‌کند و تأکید می‌کند که دل عاشقان مانند دل یک مرغ است. او به این نکته اشاره می‌کند که عشق از پدر و مادر گرفته شده و دل عاشقان همچون تنوری داغ است که تنها باید از آتش آن پرسید. شاعر از خواننده می‌خواهد که جستجو نکند و از جزئیات بی‌اهمیت بپرهیزد، بلکه بر حال و هوای عشق و زندگی بپردازد. در نهایت، دعوت به شکرگزاری و لذت بردن از زیبایی‌های زندگی دارد.
دست بنه بر دلم از غم دلبر مپرسچشم من اندرنگر از می و ساغر مپرس
هوش مصنوعی: دستت را بر روی قلبم بگذار و از غم معشوق نپرس، چشمهایم را به می و جام شراب نزن و از آنها هم نپرس.
جوشش خون را ببین از جگر مؤمنانوز ستم و ظلم آن طره کافر مپرس
هوش مصنوعی: خون دل مؤمنان را ببین که چقدر به جوش آمده است و از ظلم و ستمی که بر آنها میرود، از حال کافر و دشمن چیزی نپرس.
سکه شاهی ببین در رخ همچون زرمنقش تمامی بخوان پس تو ز زرگر مپرس
هوش مصنوعی: سکهای را ببین که بر روی صورتش مانند زرنگاری، نقش و نگار زیبایی وجود دارد. پس از مشاهده این زیبایی، نیازی به پرسش از زرگر برای شناخت ارزش آن سکه نیست.
عشق چو لشکر کشید عالم جان را گرفتحال من از عشق پرس از من مضطر مپرس
هوش مصنوعی: عشق مانند یک لشکر به میدان آمده و با قدرت تمام وجودم را تصرف کرده است. حال من را از عشق بپرس و از من که در وضعیت دشواری هستم، سوال نکن.
هست دل عاشقان همچو دل مرغ از اوجز سخن عاشقی نکته دیگر مپرس
هوش مصنوعی: دل عاشقان مانند دل پرندگان است و از آن تنها عشق و محبت سخن می‌گوید، پس از آنها چیزی جز نکات عاشقانه نپرس.
خاصیت مرغ چیست آنک ز روزن پردگر تو چو مرغی بیا برپر و از در مپرس
هوش مصنوعی: مرغ چه خصوصیتی دارد که از روزن میگذرد؟ اگر تو هم مانند مرغ باشی، پرواز کن و از در نپرس.
چون پدر و مادر عاشق هم عشق اوستبیش مگو از پدر بیش ز مادر مپرس
هوش مصنوعی: عشق والدین به یکدیگر، نشاندهندهی عشق فرزندی است که آنها دارند. بنابراین، نیازی نیست زیاد دربارهی پدر صحبت کنی و یا از مادر سؤال کنی.
هست دل عاشقان همچو تنوری به تابچون به تنور آمدی جز که ز آذر مپرس
هوش مصنوعی: دل عاشقان مانند تنوری داغ و سوزان است. زمانی که وارد این دل میشوی، تنها باید از شعله و گرمای آن آگاه باشی و نه از سایر ویژگیهایش.
مرغ دل تو اگر عاشق این آتشستسوخته پر خوشتری هیچ تو از پر مپرس
هوش مصنوعی: اگر دل تو عاشق این آتش باشد، حتی اگر بالهای خوش یافتی بسوزد، نگران بالهای خود نباش!
گر تو و دلدار سر هر دو یکی کرده ایدپای دگر کژ منه خواجه از این سر مپرس
هوش مصنوعی: اگر تو و محبوب هر دو یکسان شدهاید، از این طرف به خاطر چیزهای دیگر نگرانی نداشته باش و سوالی نپرس.
دیده و گوش بشر دان که همه پرگلستاز بصر پروحل گوهر منظر مپرس
هوش مصنوعی: چشم و گوش انسان را دریاب که همه آنها پر از زیباییها و جلوهها هستند. از زیبایی‌های واقعی نپرس، زیرا هر چیزی در این دنیا شکوه و جاذبه خود را دارد.
چونک بشستی بصر از مدد خون دلمجلس شاهی تو راست جز می احمر مپرس
هوش مصنوعی: زمانی که در مجلس شاهانه نشستهای، جز می سرخ، از هیچ چیز دیگری نپرس، چرا که چشمانت از دلدردی که به خاطر تو دارم، بسته شده است.
رو تو به تبریز زود از پی این شکر رابا لطف شمس حق از می و شکر مپرس
هوش مصنوعی: به زودی به تبریز برو و به دنبال این شکر و محبت باش. از شراب و شکر سوال نکن، بلکه با لطف الهی آنها را جستجو کن.