غزل شمارهٔ ۱۴۲۹
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی احساسات و وضعیت‌های انسانی است. شاعر اعلام می‌کند که نه از عشق می‌گریزد و نه از جنگ، بلکه به عنوان یک تخته در دست تقدیر قرار دارد که نمی‌تواند فرار کند. او به عدم توانایی‌اش در فرار از مشکلات و فشارهای زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی اگر شرایط به او فشار آورد، گریز از آن مفهومی ندارد. شاعر همچنین به این نکته می‌پردازد که زندگی‌اش پر از رنج و تلاش است و نمی‌تواند از واقعیت‌های زندگی فرار کند. او در نهایت از خود می‌پرسد چرا باید از قیمتی که دارد دست بکشد، در حالی که در عمق وجودش ارزشمندی را حس می‌کند.
نه آن بی‌بهره دلدارم که از دلدار بگریزمنه آن خنجر به کف دارم کز این پیکار بگریزم
هوش مصنوعی: من نه آنقدر بیعشق هستم که از محبوبم فرار کنم، و نه آنقدر قوی هستم که در این نبرد تسلیم شوم.
منم آن تخته که با من دروگر کارها داردنه از تیشه زبون گردم نه از مسمار بگریزم
هوش مصنوعی: من همچون تختهای هستم که کشاورز با آن کار می‌کند. نه از زبان تند و تیزی میترسم و نه از میخها و فشارها فرار میکنم.
مثال تخته بی‌خویشم خلاف تیشه نندیشمنشایم جز که آتش را گر از نجار بگریزم
هوش مصنوعی: من همچون تختهای بیخود هستم و به هیچ چیز دیگری جز آتش نمیاندیشم، حتی اگر تیشهای مرا تهدید کند. تنها هدفم فرار از آتش است.
چو سنگم خوار و سرد ار من به لعلی کم سفر سازمچو غارم تنگ و تاری گر ز یار غار بگریزم
هوش مصنوعی: اگر به مانند سنگی سرد و بیاحساس باشم و نتوانم به شکل لعل (گوهر) درآیم، به این معناست که در زندگیام تنگی و تاریکی وجود دارد. اگر از یار و دوست خود دور شوم، این تنگی و تاریکی بیشتر خواهد شد.
نیابم بوس شفتالو چو بگریزم ز بی‌برگینبویم مشک تاتاری گر از تاتار بگریزم
هوش مصنوعی: من نمیتوانم بوسهٔ خوشطعمی را بیابم؛ هرچقدر هم که از کمبرگی دور شوم، نمیتوانم بوی عطر را تجربه کنم. حتی اگر از تاتارها دور شوم، باز هم نمیتوانم فرار کنم.
از آن از خود همی‌رنجم که منهم در نمی‌گنجمسزد چون سر نمی‌گنجد گر از دستار بگریزم
هوش مصنوعی: من از خودم رنج میبرم چون نمیتوانم در خود جا بگیرم. آیا جای تعجب نیست اگر سر من در چارچوب محدودیتها جا نشود، پس از این محدودیتها فرار کنم؟
هزاران قرن می باید که این دولت به پیش آیدکجا یابم دگربارش اگر این بار بگریزم
هوش مصنوعی: برای تحقق این آیندهی مطلوب، به زمان بسیار طولانی نیاز است. اکنون نمیدانم اگر این بار فرصتی دیگر برای فرار داشته باشم، آن را پیدا خواهم کرد یا نه.
نه رنجورم نه نامردم که از خوبان بپرهیزمنه فاسد معده‌ای دارم که از خمار بگریزم
هوش مصنوعی: من نه بیمار هستم و نه مردی بیوفا که از خوبیها فاصله بگیرم، همچنین معدهام به بیماریای دچار نیست که از شراب و خوشیها فرار کنم.
نیم بر پشت پالانی که در میدان سپس مانمنیم فلاح این ده من که از سالار بگریزم
هوش مصنوعی: من در میانه میدان، بر پشت پالان نشستهام و از بزرگی این ده فرار میکنم.
همی‌گویم دلا بس کن دلم گوید جواب منکه من در کان زر غرقم چرا ز ایثار بگریزم
هوش مصنوعی: من به خودم میگویم که بس کن، اما دلم به من می‌گوید که چرا باید از بخشش و گذشت فرار کنم وقتی که در گنجینهای از ارزشها غرق هستم؟