غزل شمارهٔ ۱۵۳۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از اهمیت شناخت و قدر دانستن یکدیگر سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که باید در زندگی با هم مهربان باشیم، چرا که ممکن است ناگهانی یکدیگر را از دست بدهیم. او به ارتباط مؤمنان اشاره می‌کند و می‌پرسد چرا باید با یکدیگر در تعارض باشیم. همچنین به وفاداری و فدای کردن جان برای دوستان اشاره می‌کند. شاعر به این نکته می‌رسد که دوستی باید خالص و بدون غرض باشد و از دل تنگی‌ها و کینه‌ها دوری کرد. در نهایت، او به مفهوم آشتی بعد از مرگ می‌پردازد و از انسان‌ها می‌خواهد که در زمان حیات خود با یکدیگر مهربان باشند تا در نهایت عمرشان با آرامش سپری شود.
بیا تا قدرِ یکدیگر بدانیمکه تا ناگه ز یکدیگر نمانیم
هوش مصنوعی: بیایید ارزش یکدیگر را بشناسیم، چون ممکن است روزی دیگر نتوانیم در کنار هم باشیم.
چو مؤمن آینه‌یْ مؤمن یقین شدچرا با آینه ما روگرانیم؟
هوش مصنوعی: وقتی که مؤمن به ایمان و صداقت تبدیل میشود، چرا ما نسبت به یکدیگر بیاعتنا هستیم و به یکدیگر نمینگریم؟
کریمان جان فدایِ دوست کردندسگی بگذار، ما هم مردمانیم
هوش مصنوعی: بزرگواران جان خود را فدای دوست کردند؛ حالا اگر کسی ما را حیوانی هم بنامد، ما هم انسان هستیم.
فسون قل اعوذ و قل هو اللهچرا در عشق همدیگر نخوانیم؟
هوش مصنوعی: بگو پناه میبرم و بگو اوست خدا، پس چرا در عشق یکدیگر ندای محبت سر نزنیم؟
غرض‌ها تیره دارد دوستی راغرض‌ها را چرا از دل نرانیم؟
هوش مصنوعی: دوستی تحت تأثیر هدفها و نیات پنهانی قرار میگیرد و این اهداف میتوانند باعث تیرگی روابط شوند. پس چرا از دل خود این نیات و هدفها را ریشهکن نکنیم؟
گهی خوشدل شوی از من که میرمچرا مرده‌پرست و خصمِ جانیم؟
هوش مصنوعی: برخی اوقات به خاطر رفتن من خوشحال میشوی، اما چرا باید به یاد مرگ و جدایی بیفتی و با دلی پر از دشمنی به من نگاه کنی؟
چو بعدِ مرگ خواهی آشتی کردهمه عمر از غمت در امتحانیم
هوش مصنوعی: اگر پس از مرگ بخواهی با من آشتی کنی، بدان که تمام عمر در آزمایش غم تو بودهام.
کنون پندار مُردم، آشتی کنکه در تسلیم، ما چون مردگانیم
هوش مصنوعی: اکنون تصور میکنم که مردهام، پس با من آشتی کن؛ زیرا در حالی که تسلیم هستیم، مانند مردگان به نظر میرسیم.
چو بر گورم بخواهی بوسه دادنرُخم را بوسه ده، کاکنون همانیم
هوش مصنوعی: اگر بخواهی بر قبر من بوسهای به چهرهام بدهی، این کار را انجام بده؛ زیرا اکنون ما همان هستیم.
خمش کن مرده‌وار ای دل، ازیرابه هستی متهم ما زین زبانیم
هوش مصنوعی: سکوت کن، ای دل، مانند مردگان، زیرا که ما به خاطر وجود خود، از این زبان متهم هستیم.